Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Zastępcy Naczelnika Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...]r., nr [...], uchylającej w całości decyzję z dnia [...]r., nr [...], przyznającą M. D. na dziecko S. D. zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł (na okres od [...]r. do [...]r.), a także dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł (na okres od [...] r. do [...]r.) oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł (na okres od [...] do [...]r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że uchyloną decyzję wydano w wyniku wznowienia postanowieniem z dnia [...]r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego zakończonego przyznaniem M.D. decyzją z dnia [...]r., nr [...]zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na syna S. D.. Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji uchylił powyższą decyzję. Organ I instancji wydał także dnia [...]r. drugą decyzję, nr [...], którą nie przyznał M. D. na syna zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
Organ II instancji powołał się na art. 151 § kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa lub art. 145 a kpa. Uchyla natomiast dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa lub art. 145 a kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Uchylenie decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy organ ustali wystąpienie jednej z podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 lub art. 145, przy braku przesłanek negatywnych. W rozpatrywanej sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 ust. 5 kpa, gdyż wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego została bowiem wydana w dniu [...]r. w oparciu o zaświadczenie z dnia [...]r., z którego wynikało, że syn odwołującego się jest słuchaczem Szkoły Europejskiej [...]W dniu wydania decyzji, to jest [...]r., organ I instancji nie wiedział, że syn odwołującego się zrezygnował tego dnia z nauki w tej szkole. Organ I instancji dowiedział się o tym dopiero z pisma datowanego na dzień [...]r. Istniała więc przesłanka wznowienia postępowania zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz uchylenia ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...]r.
Według organu II instancji, organ I instancji obowiązany był jedną decyzją uchylić decyzję z dnia [...]r. oraz rozstrzygnąć istotę sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem tej decyzji. Zgodnie z art. 149 § 1 kpa, obowiązek taki, uchylenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które jest nie tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
W rozpatrywanej decyzji, organ I instancji ograniczył się jednak jedynie do uchylenia w całości decyzji [...]z dnia [...]r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Nie orzekł natomiast o istocie sprawy. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji zajmował się także merytoryczną stroną rozstrzygnięcia. Według organu II instancji, wydanie w dniu [...]r. drugiej decyzji [...], rozstrzygającej istotę sprawy, nie czyni jednak zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Rozpatrywana decyzja powinna bowiem zawierać również drugie rozstrzygnięcie, o charakterze merytorycznym, dotyczące załatwienia sprawy zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Organ I instancji wydając rozpatrywaną decyzję uchybił zatem obowiązkowi wynikającemu z art. 151 § 1 ust. 2 kpa, nie orzekając co do istoty sprawy. W tym stanie rzeczy organ II instancji orzekł jak w sentencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. D. zarzucił zaskarżonej decyzji organu II instancji rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 138 § 1 kpa. W związku z tym wniósł o stwierdzenia nieważności bądź o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa tej decyzji. Uchylając tę decyzję organ odwoławczy nie miał bowiem wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Organ odwoławczy miał więc obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stanowisko przyjęte przez organ II instancji jest rażącym naruszeniem prawa. Zatem żądanie skargi jest uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Nie rozstrzygnęła bowiem sprawy co do istoty, a jedynie uchyliła poprzednią decyzję. Z uwagi na ustawową niemożliwość stwierdzenia nieważności w postępowaniu odwoławczym, organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią art. 6 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko 18. roku życia (pkt 1) lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia (pkt 2), albo 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Zgodnie z art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują wymienione tam dodatki. W oparciu o te przepisy decyzją z dnia [...]r., nr [...], przyznano skarżącemu na syna S. zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku. Podstawą proceduralnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy kpa o wznowieniu postępowania administracyjnego.
W sprawie jest niesporne, że w dniu wydania decyzji w tej sprawie zachodziła okoliczność, objęta dyspozycją art. 145 § 1 ust. 5 kpa. Istniały bowiem istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję. W wyniku uzyskania informacji o tych okolicznościach i dowodach, organ I instancji zasadnie wydał postanowienie z dnia [...] r. wznawiające postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. Umożliwiło to weryfikację w postępowaniu administracyjnym tych nowych okoliczności i dowodów.
W wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania organ I instancji wydał wszakże dwie odrębne decyzje. Jedna z nich była przedmiotem postępowania odwoławczego, zakończonego zaskarżoną decyzją organu II instancji. Organ ten słusznie stwierdził, że zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 jedną decyzją uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia w trybie art. 145 § 1 lub art. 145a, oraz rozstrzyga o istocie sprawy. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest bowiem powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się więc, jak gdyby w sprawie nie było rozstrzygnięcia w danej instancji. Konkludując, postępowanie takie powinno być zakończone jedną decyzją administracyjną.
Organ I instancji wydał natomiast dwie odrębne decyzje - pierwszą, uchylającą swą poprzednią decyzję oraz drugą, już o charakterze merytorycznym, odmawiającą żądaniu strony, która była przedmiotem postępowania odwoławczego. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, załatwienie sprawy w drodze dwóch decyzji, przyjęte przez organ I instancji, stanowi rażące naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza jednak stosowanie sankcji nieważności w postępowaniu odwoławczym. Zatem gdy organ II instancji ustali, że decyzja I instancji dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, może jedynie wydać decyzję na podstawie art. 138 § 2 kpa. W niniejszym postępowaniu organ II instancji rozstrzygając sprawę w trybie art. 138 § 2 kpa postąpił zgodnie z prawem. Decyzja organu II instancji, eliminująca w toku kontroli instancyjnej decyzję I instancji dotkniętą wadą kwalifikowaną stwarza stan prawny umożliwiający prawidłowe przeprowadzenie wznowieniowego postępowania pierwszoinstancyjnego.
Biorąc pod uwagę te ustalenia, Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego co do możliwości rozstrzygnięcia reformatoryjnego, z których nie skorzystał organ II instancji. Takiej możliwości bowiem nie było niezależnie od tego, czy ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy były kompletne i nie wymagały przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.