Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] wydane na podstawie art. 29 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), utrzymująca w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] r. Nr [...] uznające poborowego M. D. w grupie pierwszej zdolnym do służby wojskowej (kat. A).
Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. rozpoznała u M. D. przebytą poronną postać choroby [...] z podmiotowym zespołem bólowym, które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 34 pkt. 10 i § 62 pkt 1Załącznika Nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595) oraz [...] rzepek zakwalifikowane jako schorzenie określone w § 77 pkt. 2 wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Zdaniem organu rozpoznane schorzenia kwalifikują stronę jako zdolną do czynnej służby wojskowej w grupie I Kat. A. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że ustaleń w zakresie objętym rozstrzygnięciem dokonano w oparciu o badania własne i specjalistyczne.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o określenie stopnia niezdolności do służby wojskowej, co uzasadniła prowadzonym od kilkunastu miesięcy stałym leczeniem układu kostno- stawowego. Zdaniem odwołującego kategoria A nie odpowiada jego aktualnej sytuacji zdrowotnej.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpatrując odwołanie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wskazała, iż w świetle zgromadzonych dokumentów oraz wykonanych na potrzeby orzecznicze badań lekarskich specjalistycznych ortopedycznych wynika, że stwierdzone schorzenia ze strony kręgosłupa i stawów kolanowych nie stanowią istotnego upośledzenia funkcji ustroju, pozwalającego uznać badanego za niezdolnego do służby. Zdaniem organu II instancji strona nie przedstawiła dokumentacji medycznej, mogącej świadczyć o stałym leczeniu. Zwróciła uwagę na to, że od czasu poprzedniego orzeczenia komisji lekarskiej poborowy odbył jedną wizytę u specjalisty ortopedy neurologa w dniach [...] i [...] r., zaś na komisję został skierowany w dniu [...] r.
Wobec tego organ odwoławczy uznał, że stwierdzone schorzenia t.j. poronna postać choroby [...] z podmiotowym zespołem bólowym oraz [...] rzepki, mieszczą się w zakresie pojęciowym § 34 pkt 10, § 62 pkt 1 i § 77 pkt 2 z Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595) i kwalifikują odwołującego w grupie I osób badanych do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej.
W skardze na decyzję ostateczną M. D. podniósł, że przedmiotowe orzeczenie jest niezgodne z faktycznym stanem jego zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, podnosząc że rodzaj i stopień nasilenia schorzenia ze strony narządu ruchu i kręgosłupa został ustalony w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich, a ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej dokonano odpowiednio do rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby woskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji w tych sprawach (Dz. U., Nr 151, poz. 1595). Strona przeciwna podniosła także, że przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci odpisu konsultacji lekarza specjalisty medycyny rodzinnej z dnia [...] r. nie zawiera danych mogących poddawać w wątpliwość ocenę rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń dokonaną przez badających dla potrzeb orzeczniczych uprawnionych do tego lekarzy specjalistów i w związku z tym nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia ponownych badań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wywiedzionych.
Na wstępie wskazać należy, iż granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Wymaga też podkreślenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest skrępowany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, co wprost wynika z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne).
Badając legalność decyzji będącej przedmiotem osądu w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść przepisów zawartych w art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416), zgodnie z którymi ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej:
- 1) kategoria A - zdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, zajęć wojskowych w czasie trwania studiów wyższych, przeszkolenia wojskowego, okresowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, zasadniczej służby i szkolenia poborowych w obronie cywilnej, służby zastępczej, jak również służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;
- 2) kategoria B - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju;
- 3) kategoria D - niezdolny do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju;
- 4) kategoria E - trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Przy czym orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej, o czym mowa w ust. 2 art. 30a. Ponadto w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego.
W wykonaniu delegacji ustawowej określonej w ust. 4 art. 30a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz.1595), w którym wskazano między innymi kategorie zdolności do służby orzekane w razie stwierdzenia poszczególnych chorób i ułomności według paragrafów i punktów. Idąc dalej przywołać należy brzmienie § 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., zgodnie z którym orzekając o zdolności do czynnej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, o których mowa w art. 30a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym, według wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia.
Kierując się powyższymi regulacjami organy obu instancji stwierdziły, że przebyta przez skarżącego poronna postać choroby [...] z podmiotowym zespołem bólowym oraz [...] rzepki, mieszczą się w zakresie pojęciowym § 34 pkt 10, § 62 pkt 1 i § 77 pkt 2 z Załącznika Nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. i kwalifikują badanego w grupie I osób badanych do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej(zgodnie z art. 30a ust 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - zdolny do czynnej służby wojskowej).
Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powołano się na zgromadzone dokumenty oraz wykonane na potrzeby orzecznicze badania lekarskie wskazujące na to, że stwierdzone schorzenia ze strony kręgosłupa i stawów kolanowych nie stanowią istotnego upośledzenia funkcji ustroju, pozwalającego uznać badanego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Potwierdza to zgromadzona w analizowanej sprawie dokumentacja medyczna, z której logicznie uzasadnione wnioski wyprowadził organ odwoławczy, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdzone schorzenia zostały zakwalifikowane przez organ; po pierwsze jako określone w § 34 pkt 10 inne choroby kręgosłupa upośledzające sprawność ruchową, po drugie jako określone w § 62 pkt 1 przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo nerwowe splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z okresowymi zaostrzeniami; po trzecie jako określone w § 77 pkt 2 zniekształcenia w obrębie dużych stawów bez upośledzenia lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową; Przy czym w przypadku ostatnich dwóch grup chorób i ułomności określonych w § 62 pkt 1 oraz § 77 pkt przepisy nakazują zakwalifikowanie poborowego do kategorii A, a więc jako zdolnego do czynnej służby wojskowej, natomiast w przypadku określonym w przepisie § 34 pkt 10 załącznika Nr 2 nakazują zakwalifikowanie poborowego do kategorii D, a więc jako niezdolnego do czynnej służby wojskowej.
Stwierdzenie powyższego oznacza, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z brzmieniem powołanego § 34 pkt 10 załącznika Nr 2 do wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Zakwalifikowanie bowiem schorzenia, na jakie cierpi poborowy do grupy chorób i ułomności określonych w przepisie § 34 pkt 10 załącznika Nr 2 jest równoznaczne z zakwalifikowaniem osoby badanej do kategorii D, a zatem powołany przepis przewiduje inne skutki niż wynikające z zaskarżonej decyzji. Zgodnie cytowanym już wyżej przepisem § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25.06.2004r. orzekając o zdolności do czynnej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, o których mowa w art. 30 a ust. 1 ustawy, według wykazu chorób i ułomności [...] stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Brzmienie omawianego przepisu jest jednoznaczne i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych Dyspozycja przywołanego przepisu nie zezwala więc organom na modyfikację kategorii zdolności do służby wojskowej przypisanej do konkretnej grupy schorzeń i ułomności na etapie orzekania po zakończonym postępowaniu prowadzonym w celu kwalifikacji schorzenia.
Niewątpliwego uchybienia prawa materialnego we wskazanym wyżej zakresie nie sanuje poprawne zastosowanie się do dyspozycji dwóch pozostałych przepisów kwalifikujących skarżącego jako zdolnego do czynnej służby wojskowej. W tym zakresie bowiem przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przewidują możliwość zaliczenia - w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności -.osoby badanej do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności, o czym stanowi art. 30a ust. 3 ustawy, który w przypadku stwierdzenia kilku chorób i ułomności nakazuje organom rozpatrzenie łącznie wszystkich ograniczeń spowodowanych tymi chorobami i ułomnościami.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż z przyczyn wskazanych wyżej pod adresem organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595) oraz przepisu § 34 pkt 10 Załącznika Nr 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, co w konsekwencji obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).