Uzasadnienie
Pismem z dnia 13 czerwca 2013 r. T. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Rektora W. Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej w przedmiocie odmowy przyjęcia dokumentów urzędowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnosząc przedmiotową skargę, strona określiła przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jako czynność materialno – techniczną Rektora W. Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej w zakresie odmowy przyjęcia dokumentów urzędowych, m. in. w postaci wniosku o udzielenie informacji publicznej. Skarga ta została wywiedziona m.in. w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, dopuszczający zaskarżalność do sądu administracyjnego innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym i doktrynie, akt lub czynność, których dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego przewiduje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Oznacza to, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04, opubl. ONSA i WSA 2004 r., nr 2, poz. 30, J.P.Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wyd. 4, Warszawa 2010 r., s. 29). W literaturze wskazuje się również, że kategoria aktów lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest dosyć zróżnicowana, co jest konsekwencją założenia ustawodawcy co do uzupełnienia komentowanym unormowaniem sądowej kontroli administracyjnej w sprawach indywidualnych załatwianych w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia.
Czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są działaniami faktycznymi, które określane są również jako czynności materialno – techniczne. W przeciwieństwie bowiem do aktów, które mają charakter sformalizowany i przybierają z reguły formę pism, stanowią one działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują następstwo w zakresie uprawnień i obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (p. J.Drachal, J.Jagielski, R.Stankiewicz, Komentarz do art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. prof. R.Hausera i prof. M.Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 60, i powołana tamże literatura).
Ponadto, jak wskazuje analiza orzecznictwa sądowego w zakresie katalogu spraw, w których dopuszczono kognicję sądów administracyjnych, czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., z reguły dotyczą uprawnień lub obowiązków, znajdujących swe oparcie w przepisach prawa materialnego, np. czynność wypłaty zasiłku dla bezrobotnego, ustalenie opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, wydanie dziennika budowy, itp. Dlatego też w orzecznictwie pojawił się pogląd, że czynności lub akty dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy zostały podjęte na podstawie przepisów prawa materialnego. Kwestionując jednakże to stanowisko, NSA w wyroku z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1875/09 (opubl. Lex nr 571577), wskazał, że w unormowaniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest mowa ogólnie o "przepisach prawa", a zatem zgodnie z zasadą "lege non distinguente, nec nostrum est distinguere", nie było podstaw do ograniczania tego pojęcia jedynie do przepisów prawa materialnego.
Niemniej jednak NSA ocenił, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlegają odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy nie zostały podjęte w ramach postępowania zmierzającego do wydania jednego z aktów prawnych wymienionych w 1 – 3 omawianego artykułu, tj. decyzji administracyjnej (pkt 1), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (pkt 2), a ponadto postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3). Czynności te bowiem podlegają (pośredniej) kontroli sądowej w ramach badania zgodności z prawem decyzji (lub jednego z w/w postanowień) wydanej w postępowaniu, w ramach którego te czynności podjęto. Możliwość zaskarżenia aktu kończącego postępowanie, w którym dokonano czynności materialno – technicznej lub wydano inny akt dotyczący uprawnień lub obowiązków strony, niejako "konsumuje" zatem możliwość zaskarżenia działań do niego prowadzących.
Zaprezentowane powyżej stanowisko NSA, uzależniające dopuszczalność kontroli sądowoadministracyjnej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa procesowego od możliwości zaskarżenia aktu kończącego postępowanie, w którym czynność ta została podjęta, znalazło akceptację również w doktrynie (B.Dauter, Metodyka pracy sędziego, Wyd. 3, Warszawa 2011 r., s. 44 – 45).
W konsekwencji powyższych rozważań, uznać należało, że na odmowę przyjęcia dokumentów urzędowych niezależnie od przyjętego przez organ sposobu załatwienia tej kwestii wpadkowej w toku postępowania, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Kwestia ta może natomiast być, jak już wyżej podkreślono, przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie ze skargi na akt kończący postępowanie, w toku którego odmówiono stronie przyjęcia dokumentów urzędowych pod warunkiem, że strona zdecyduje się zainicjować właściwe postępowanie sądowoadministracyjne.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.