Uzasadnienie
Decyzją z dnia z dnia[...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 138 § 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. - działającego z upoważnienia Wójta Gminy P.- z dnia [....]w przedmiocie odmowy przyznania I. S. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Powyższa decyzja, wraz z pouczeniem o prawie złożenia sprzeciwu, została doręczona na adres skarżącej i odebrana przez pełnoletniego domownika w dniu 13 czerwca 2018 r. W dniu 30 sierpnia 2018 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, pismo procesowe nazwane "skargą" na opisaną w rubrum postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2014r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W odpowiedzi organ wniósł o odrzucenie sprzeciwu wobec jego wniesienia z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Merytoryczne badanie zasadności skargi (sprzeciwu) musi być zawsze poprzedzone sprawdzeniem jej wymogów formalnych. W tym zakresie wskazać należy,że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) dodano § 2a, ustalający właściwość sądów administracyjnych do orzekania w sprawach sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Instytucja sprzeciwu zastąpiła więc skargę, która do dnia 1 czerwca 2017r. (data wejścia w życie noweli z kwietnia 2017r.) przysługiwała stronie na taką decyzję. Na mocy wskazanej wyżej nowelizacji do działu III p.p.s.a. zatytułowanego "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym" dodano rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji", zawierający artykuły 64a – 64e.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Jak stanowi dalej przepis art. 64c § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem sprzeciwu. Przy czym termin, o którym mowa w § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła sprzeciw od decyzji wprost do sądu administracyjnego.
W art. 17 powołanej wyżej ustawy nowelizującej z dnia 7 kwietnia 2017 r. ustawodawca przewidział, że do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1 czerwca 2017 r.), stosuje się przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych już po dacie wejścia w życie nowelizacji, tj. gdy skarga została wniesiona najwcześniej w dniu 1 czerwca 2017 r., mają zastosowanie przepisy p.p.s.a. w brzmieniu znowelizowanym. W analizowanej sprawie skarżona przez stronę decyzja kasacyjna organu odwoławczego z dnia 14 maja 2018 r. wydana została w nowym stanie prawnym, zaś środek zaskarżenia kwestionujący tę decyzję został wniesiony w dniu 30 sierpnia 2018 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że pismo strony inicjujące postępowanie przed Sądem zatytułowane "skarga" należy zakwalifikować jako sprzeciw od decyzji.
W związku z powyższym sprzeciw skarżącej powinien zostać złożony w terminie 14 dni od dnia skutecznego doręczenia jej decyzji organu odwoławczego (tj.13 czerwca 2018 r.), czyli najpóźniej do dnia 27 czerwca 2018 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, mimo prawidłowego pouczenia w zaskarżonej decyzji, sprzeciw został nadany, za pośrednictwem poczty, dopiero w dniu 30 sierpnia 2018 r. a zatem już po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 64b § 1 p.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Natomiast art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu. Zdaniem Sądu cytowany przepis ma odpowiednie zastosowanie do spóźnionego sprzeciwu, bowiem w ustawie regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidziano innego skutku prawnego dla orzeczenia o sprzeciwie od decyzji wniesionym z uchybieniem czternastodniowego terminu (por. postanowienia: WSA w Białymstoku z dnia 4 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 551/17, WSA w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 764/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wobec powyższego sprzeciw od decyzji, wniesiony z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu do jego wniesienia podlega odrzuceniu. Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. Z kolei w odniesieniu do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, należy wskazać, że w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Natomiast o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wobec tego przytoczony wyżej przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie także w odniesieniu do sprzeciwów na podstawie powołanego wyżej art. 64b § 1 p.p.s.a., Wprawdzie przepis art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje,że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w sprzeciwie spóźnionym i z tego powodu podlegającym odrzuceniu. Stanowi to więc o oczywistej bezzasadności tego środka zaskarżenia, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Jedynie dla porządku dodać należy, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.