Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. W. (dalej jako strona lub skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy lub w skrócie SKO) z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej jako MOPS lub organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], odmawiającą potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Strona w dniu 16 maja 2019 r. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na codzienne potrzeby życiowe, głównie żywność, środki czystości, komunikację, bieliznę, kulturę oraz leki, a także wnioskowała o przyznanie ok. 800,00 zł zasiłku na wynajęcie lokalu mieszkalnego o godnych dla człowieka warunkach zamieszkiwania. Do odrębnego procedowania organ I instancji zakwalifikował wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym na okres 90 dni. Odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uzasadniono tym, że strona jest zarejestrowana w PUP we W. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 26 października 2018r. Przywołano przy tym przepisy art. 56 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub w skrócie u.ś.o.z.), wedle którego bezrobotni, którzy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, obejmowani są obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, a zgłoszenia bezrobotnego do Narodowego Funduszu Zdrowia dokonuje właściwy Urząd Pracy.
Strona odwołała się od pierwszoinstancyjnej decyzji wskazując, że jako osoba niepełnosprawna powinna otrzymać prawo do świadczeń zdrowotnych bezpośrednio "z MOPSu".
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., utrzymało w mocy decyzję MOPS z dnia [...] czerwca 2019 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przywołał regulacje ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na podstawie których wywiódł, iż organ wykonawczy gminy może wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jedynie osobie niebędącej ubezpieczonym, tj. nie będącej (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.ś.o.z.) objętą powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Zdaniem Kolegium organ I instancji nie miał możliwości potwierdzenia stronie prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej, gdyż jest ona osobą ubezpieczoną, posiadającą takie prawo jako osoba bezrobotna.
Odnosząc się zaś do argumentów odwołania wskazano, że to nie wola strony, ani organu administracji publicznej, decyduje o tym w jakiej formie ukształtowane zostaje prawo danej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzję w tej sprawie organ wykonawczy gminy może wydać wyłącznie osobie niebędącej ubezpieczonym, a skoro zaś strona posiada prawo do świadczeń wynikające ze statusu osoby bezrobotnej to należało wydać decyzję odmawiającą potwierdzenia tego prawa w trybie przewidzianym w art. 54 u.ś.o.z.
Strona w jednym piśmie procesowym zaskarżyła obie decyzje Kolegium z dnia [...] lipca 2019 r., tj. decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oraz decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. W skargach tych zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania przez "niewłaściwe, dyskryminujące, stronnicze, wybiórcze, niekompletne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz brak zastosowania zwierzchnich artykułów Konstytucji RP wobec potrzebującego pomocy, chorego, starego obywatela RP". W szczególności zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- 1) naruszenie zasady obiektywizmu oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów - art. 7 w zw. z art. 80, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.,
- 2) naruszenie zasady dążenia do ochrony i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji rozpatrujących ich sprawę - art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.,
Zarzuty obejmowały również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- 1) niewłaściwą wykładnię przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.s. art. 4 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 39 oraz art. 7 ust. 1 - 7 i ust. 14 u.p.s., a także art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz brak odniesień i uzasadnienia formalnego do art. 68 pkt 1-3, art. 69 i innych Konstytucji RP w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.,
- 2) brak obiektywnego, niedyskryminującego, nieuznaniowego, niesubiektywnego, niekrzywdzącego, niezmanipulowanego, niecząstkowego bez niewłaściwej przemocy urzędowo - prawnej uzasadnienia formalnego i odniesienia się organu do podstawowych, głównych argumentów, dowodów warunkujących przyznanie pomocy społecznej przedstawionych przez odwołującego art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust.1-7, ust.14, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 i art. 39 u.p.s.,
- 3) naruszenie zasady obiektywizmu i sprawiedliwości społecznej odnośnie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 k.c., poprzez "dyskryminujące wobec innych świadczeniobiorców MOPSu stronnicze i krzywdzące skarżącego uznaniowe decyzje pracowników MOPSu, którzy w ciągu ostatnich 2 lat nie przyznali mu chronicznie choremu ani razu potwierdzenia prawa do opieki zdrowotnej i jedynie 550 zł pomocy finansowej na jego potrzeby przy błędnej, negatywnej interpretacji jego b. trudnej sytuacji życiowej w tym zdrowotnej, wiekowej, mieszkaniowej, rodzinnej, finansowej i materialnej i złym, negatywnym, dyskryminującym nastawieniu do potrzebującego pomocy Odwołującego, Skarżącego, Obywatela Rzeczypospolitej Polskiej w wieku [...] lat (wiek starczy wg WHO)",
- 4) naruszenie i obrazę poprzez stronnicze, nieobiektywne, uznaniowe decyzje następujących artykułów prawa:
- a) art. 1, art. 2, art. 7, art. 30, art. 31, art. 32, art. 47, art. 49, art. 51, art. 52, preambuły Konstytucji,
- b) art. 60, art. 136, art. 139, art. 221, art. 225, art. 227, art. 235 k.p.a.,
- c) art. 5, art. 7 K.c.,
- d) art. 2.1, art. 3.1, art. 5.1, art. 7, art. 38.1, art. 39 u.p.s.,
- e) i innych.
Skarżący na tej podstawie wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie zadośćuczynienia w wysokości 3.000 zł lub wyższego, oraz potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej i nałożenie na SKO znacznej nawiązki za prawdopodobne lekceważenie, dyskryminowanie skarżącego i nieterminowe przesyłanie krzywdzących decyzji (decyzja Kolegium z dnia [...] lipca 2019 r. została odebrana przez skarżącego w dniu 2 września 2019 r.).
Strona w uzasadnieniu swojej skargi szeroko odniosła się do zarzutów dotyczących decyzji odmawiających przyznania zasiłku celowego, ograniczając swoje zarzuty odnośnie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej jedynie do oświadczenia, iż "uważa się, że Osoba ze stopniem niepełnosprawności, o którego podwyższenie toczy się postępowanie, powinna otrzymać to potwierdzenie ustawowe bezpośrednio z MOPSu."
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 8 lipca 2020 r. skarżący oświadczył, iż potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych jest prawem konstytucyjnym przynależnym każdemu obywatelowi, a w szczególności takiemu, który jest chronicznie chory i w wieku przedemerytalnym jak on. W jego ocenie zbędne jest rejestrowanie się jako bezrobotny co dwa miesiące do PUP, aby móc skorzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej. Wystarczającym powinno być uzyskanie z MOPS-u takiego jednorazowego zaświadczenia o prawie do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych bez konieczności każdorazowego rejestrowania się w PUP.
W oświadczeniu datowanym na dzień 8 czerwca 2020 r. skarżący nie zawarł żadnych odniesień do kwestii odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję sąd administracyjny, stosownie do art. 145 § 1 u.p.p.s.a., uchyla decyzję w całości albo w części (pkt 1), stwierdza nieważność decyzji w całości lub części (pkt 2) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3).
Wskazać trzeba wpierw, iż strona wniosła w jednym piśmie procesowym skargi na dwie odrębne decyzje Kolegium, wydane w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Sprawa odnośnie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości i higieny osobistej, komunikację, bieliznę, leki oraz na wynajęcie lokalu zamieszkania w wysokości około 800,00 zł rozpoznana została pod sygn. akt IV SA/Wr 449/19. Rozpoznawana obecnie sprawa dotyczy wyłącznie postępowania organów obu instancji w przedmiocie wniosku skarżącego o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Z uwagi na zakres żądań skargi nadmienić należy również, iż sąd administracyjny nie ma kompetencji do orzekania o zadośćuczynieniu, ani do potwierdzania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, czy też nakładania na organ nawiązki za lekceważenie, dyskryminowanie skarżącego i nieterminowe doręczenie decyzji.
Przeprowadzona przez Sąd pod tym kątem kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że skarga w żadnej mierze nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi czy skarżący mógł żądać od MOPS-u potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej powołując się na fakt bycia osobą w podeszłym wieku i schorowaną, zarejestrowaną jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Strona żądała, z uwagi na swój status społeczny i stan zdrowotny, jednorazowego zaświadczenia o prawie do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych bez konieczności każdorazowego rejestrowania się w PUP.
Takie stanowisko należy uznać za wadliwe, bowiem nie znajduje ono uzasadnienia w obowiązującym obecnie systemie prawnym. Rację mają oba organy twierdząc, że regulacje ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wprost przewidują, że organ wykonawczy gminy może wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jedynie osobie niebędącej ubezpieczonym, tj. nie będącej objętą powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący jako zarejestrowany bezrobotny nie jest taką osobą, gdyż w myśl art. 56 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z., bezrobotni, którzy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, obejmowani są obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, a zgłoszenia bezrobotnego do Narodowego Funduszu Zdrowia dokonuje właściwy Urząd Pracy.
Sąd, zważywszy na oczywisty stan faktyczny i prawny sprawy, nie znalazł też podstaw do stwierdzenia, iż doszło w niej do wskazywanych przez stronę naruszeń prawa procesowego, czy też licznie podnoszonych deliktów konstytucyjnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.