Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – zwany dalej Kierownik Urzędu – decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 a § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił M. Z. L. wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu orzeczenia Kierownik Urzędu przypomniał, iż umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem strony w przedmiocie przyznania uprawnień określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm./ z uwagi na złożenie wniosku po terminie, przewidzianym w art. 22 ust. 3 przywołanej wyżej ustawy.
Dalej Kierownik Urzędu wskazał, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 /Dz.U. Nr 72, poz. 658/ Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach /.../ z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 145 a kpa stanowi, że można żądać wznowienia postępowania gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego m.in. z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003r. /sygn. akt SK/4/02/ wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w dniu 29 kwietnia 2003r. Zgodnie z art. 57 § 3 kpa miesięczny termin do złożenia skargi na wznowienie postępowania o którym mowa w art. 145 a § 1 kpa upłynął z dniem [...]r.
Ponieważ strona wystąpiła po tej dacie ze skargą o wznowienie postępowania, Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.
W piśmie określonym "odwołanie" skarżący podniósł, iż w sprawie nie może decydować termin składania wniosku ponieważ jego dokumenty zostały złożone dużo wcześniej i w czasie - [...]r. – [...]r. nadal były w urzędzie. Nie spotkał się z informacją, że ponownie są rozpatrywane powyższe sprawy. Ponadto nadmienił, że bracia T. i S. L. posiadają uprawnienia kombatanckie a skarżącemu jako mniej równemu tych uprawnień odmawia się.
Skarżący stwierdził, iż jest poszkodowanym gdyż mając dwa lata stracił rodziców – ojciec zginął w obozie H. – N. /[...]r./, matka w O.. Cały dobytek został zniszczony. Najbliższa rodzina nie mogła się skarżącym zaopiekować gdyż groziło to śmiercią. Cierpiał wiele niedostatków w sierocińcach.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownika Urzędu na zasadzie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 3, art. 147, art. 145 a § 1 i § 2 kpa – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjengo.
W motywach decyzji Kierownik Urzędu podkreślił, iż pismem z dnia [...]r. strona wniosła o "rozpatrzenie mojego podania w myśl nowych przepisów". Pismo to zostało zakwalifikowane jako wniosek o wznowienie postępowania, w trybie art. 145 a § 1 kpa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie którego została wydana decyzja. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 /Dz.U. z 2003r. Nr 72 poz. 658/ orzekł o niekonstytucyjności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na podstawie art. 145 a § 2 kpa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Orzeczenie Trybunału weszło w życie 29 kwietnia 2003r. Zatem skarga o wznowienie postępowania powinna zostać złożona do dnia [...]r. strona natomiast złożyła pismo z dnia [...]r. /data stempla pocztowego/ a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 145 a § 2 kpa.
Zgodnie z art. 57 § 3 kpa miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 145 a § 1 kpa upłynął z dniem [...]r.
Kierownik Urzędu zaznaczył, iż strona nie wystąpiła również z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania.
W skardze na powyższą decyzję M. Z. L., wyjaśnił, że dokumenty do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych złożył po terminie składania wniosków gdyż wcześniej nie wiedział, iż ma prawo do ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich jako pokrzywdzony w czasie drugiej wojny światowej. Wcześniej do ZBOWiD-u przyjmowano jedynie kombatantów, natomiast – on – jako osoba represjonowana w czasie wojny nie interesował się sprawami kombatantów, co było przyczyną spóźnionego złożenia wniosku.
"Ponadto skarżący podnosi, iż po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego ponownie za późno wysłał podanie. Mimo, iż codziennie śledził wiadomości w mediach, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia "15.06.04" nie słyszał. Wiadomość o tym dotarła do skarżącego przypadkowo. Ponownie wysłał podanie w ramach przypomnienia, ponieważ jego dokumenty cały czas znajdowały się w Urzędzie do Spraw Kombatantów /.../ i można było przypuszczać, iż jego podanie zostanie automatycznie rozpatrzone. Być może ze względów biurokratycznych należało ponownie na piśmie ubiegać się o uprawnienia kombatanckie. Skarżący uważa, że Urząd powinien powiadomić osoby poszkodowane i represjonowane, które wcześniej złożyły podania o takiej możliwości. Urząd ponownie odrzucając podanie skarżącego działał nie zgodnie z Konstytucją".
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu.
Orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny a nie merytoryczny. Oznacza to, że sądy nie orzekają o istocie sprawy administracyjnej czyli nie przyznają określonych uprawnień jak i nie odmawiają ich przyznania.
Skarga jest zasadna.
W niniejszej sprawie organ orzekający naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy.
"W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek niezbędnym jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ administracji związany jest tym żądaniem, nie mogąc z urzędu dokonywać zmiany jego kwalifikacji. Treść żądania strony wyznacza stosowaną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego" /B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 2000, s. 56/.
Pismem z dnia [...]r. skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu "o rozpatrzenie /.../ podania w myśl nowych przepisów i zaliczenie /.../ okresu od chwili pierwszego nadesłania tj. od dnia [...]r."
Powyższe pismo Kierownik Urzędu zakwalifikował jako wniosek o wznowienie postępowania – w trybie art. 145 a § 1 kpa.
Tymczasem jak wynika z twierdzeń skarżącego pismo o którym mowa wyżej zostało wysłane do Kierownika Urzędu w ramach przypomnienia, iż jego sprawa o przyznanie uprawnień kombatanckich nadal pozostaje nie załatwiona.
Organ orzekający powinien był podjąć z urzędu czynności zmierzające do wyjaśnienia, treści żądania skarżącego /art. 7 i art. 77 kpa/. Kierownik Urzędu dokonując jednostronnej kwalifikacji pisma naruszył obowiązujący porządek prawny.
Godzi się zauważyć, iż zgodnie z zasadą wyrażaną w art. 9 kpa organy administracji publicznej z urzędu zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. /.../.
Ponieważ w niniejszej sprawie doszło do naruszenia wyżej wskazanych norm prawa procesowego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, orzec jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 – określonej wyżej ustawy/.