Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania K. O. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2019 r. Nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad B. O. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podano, że po rozpatrzeniu wniosku K. O. z dnia 12 grudnia 2018 r. Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta W., decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] odmówił wnioskodawczym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – B. O. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2019 r. Nr [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad B. O. Organ I instancji uznał, iż nie została spełniona, określona w przepisach art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Strona jest bowiem w wieku emerytalnym, a tym samym nie jest zdolna do podjęcia zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej, w konsekwencji nie może być mowy o rezygnacji lub niepodejmowaniu zatrudniania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu I instancji nie istnieje związek między rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ ustalił, że strona pracowała wyłącznie w okresie od 3 października 1973 r. do 19 stycznia 1975 r. Ponadto organ uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ww. ustawy, bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – B. O. powstała, gdy miał on 44 lata.
Od decyzji tej wnioskodawczyni, pismem z dnia 6 września 2019 r. wniosła odwołanie.
Po przeanalizowaniu akt sprawy i rozważeniu argumentów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że odwołanie nie może zostać uwzględnione. Organ wskazał na treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa warunki przyznania wnioskowanego świadczenia.
Stwierdził, że z powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że aby otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki:
- - po pierwsze, osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem;
- - po drugie, opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Zaakcentować należy, że niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość probiernia przedmiotowego świadczenia.
Kolegium wskazało, że przepis art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Z treści art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 w/cyt. ustawy wynika, że nie sama opieka nad osobą niepełnosprawną, lecz fakt rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu jej sprawowania warunkują prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić jedynie wówczas, gdy osoba rezygnację taką deklarująca jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Na tak rozumianą zdolność do podjęcia zatrudnienia wpływa także wiek osoby. Z treści art. 2 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482 ze zm.) można wywnioskować, że za osobę zdolną i gotową do zatrudnienia może być uznana kobieta, która nie ukończyła 60 lat i mężczyzna, który nie ukończył 65 lat.
Z dokumentów wynika, że wnioskodawczyni ma 73 lata. Oznacza to, że nie jest ona osobą zdolną do pracy. W konsekwencji nie można przyjąć, że świadomie rezygnuje z możliwości podjęcia zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem - legitymującym się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] sierpnia 2006 r. [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie sposób w tej sytuacji uznać, że świadczenie pielęgnacyjne będzie stanowiło dla wnioskodawczyni rekompensatę strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad mężem.
Ponadto w ocenie organu odwoławczego strona nie wykazała, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a opieką nad niepełnosprawnym mężem zaistniał związek przyczynowy. Kolegium zauważa, że wnioskodawczyni była zatrudniona wyłącznie w P. w okresie od 3 października 1973 r. do 19 stycznia 1975 r. Wprawdzie strona oświadczyła, że "zwolniłam się z pracy na własną prośbę ze względu na konieczność sprawowania opieki nad mężem – B. O., którego niepełnosprawność zaczęła postępować, a jej finał datuje się na rok 1989 zgodnie z Orzeczeniem". Jednakże z opinii biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Ś. wynika, że choroba męża strony rozpoczęła się około roku 1983 postępującym osłabieniem kończyn dolnych, trudnościami z chodzeniem oraz osłabieniem prawej kończyny górnej.
Natomiast niepełnosprawność B. O., jak wynika z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. o stopniu niepełnosprawności datuje się od 1989 r. Zdaniem Kolegium, tak długi - 14 letni odstęp czasu między rezygnacją z zatrudnienia, a powstaniem niepełnosprawności B. O. i związaną z nią koniecznością sprawowania nad nim stałej opieki - świadczą o tym, że w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Organ potwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba sprawująca opiekę. Zatem przysługuje jedynie osobom zdolnym do zatrudnienia, a więc tym, które mogłyby i chciałyby podjąć zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszone są z możliwości tej zrezygnować.
W ocenie Kolegium nie ma racji organ I instancji twierdząc, że podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi również fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to w tym zakresie przepis ten nie powinien być przez organ administracji stosowany.
W konsekwencji uznać należy, że świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznane na rzecz opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 18 bądź 25 roku życia, pod warunkiem, że zostaną spełnione pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie tego rodzaju świadczenia.
Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Zarzuciła zaskarżonej decyzji brak racjonalnego uzasadnienia w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Wskazała, że jest obciążona kredytami, które musiała wziąć na leczenie męża oraz utrzymanie gospodarstwa domowego, emerytura męża wynosi 2.125,17 zł netto. Dodała, że z uwagi na chorobę męża i opiekę nad nim musiała zrezygnować z pracy zawodowej w wieku niespełna 30 lat.
W związku z bardzo trudną sytuacją materialną i zdrowotną zwróciła się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie skargi. Ustanowiona dla skarżącej pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 24 lutego 2020 r. sprecyzowała zarzuty skargi i zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez:
- a) odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem organ uznał, iż skarżąca nie spełnia warunku rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, gdyż skarżąca osiągnęła wiek emerytalny a poprzez to nie jest ona osobą zdolną do pracy, podczas gdy organ w sposób nieuzasadniony ograniczył się jedynie do badania stanu z dnia złożenia wniosku i nie wziął pod uwagę, że w/w przesłanka zaktualizowała się już przed osiągnięciem przez skarżącą wieku emerytalnego bowiem niepełnosprawność męża skarżącej datuje się od 1989 r. (skarżąca miała wówczas 43 lata) i przez cały okres niepełnosprawności męża skarżąca opiekowała się kosztem rezygnacji z zatrudnienia i stan ten utrzymuje się do dnia dzisiejszego,
- b) odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, przy czym organ poprzestał jedynie na badaniu związku pomiędzy odejściem skarżącej z pracy w 1975 r. a opieką nad niepełnosprawnym mężem, natomiast nie uwzględnił okoliczności niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą przez cały okres niepełnosprawności męża począwszy od 1989 r.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji obu instancji.
W uzasadnieniu przedstawionych zarzutów skarżąca podniosła, że zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2006 r. niepełnosprawność męża skarżącej datuje się od 1989 r., gdy miała 43 lata i niepełnosprawność datuje się do dnia dzisiejszego; skarżąca przez cały okres od 1989 r. sprawuje opiekę nad mężem. Jej odejście z pracy w 1975 r. było podyktowane opieką nad mężem, bowiem zaczęły się pojawiać symptomy choroby. Opinia biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 26 września 2003 r. nie wskazuje konkretnej daty początku choroby męża skarżącej, nie można wykluczyć, iż już w 1975 r. choroba miała swój początek. Podkreśliła również, że organ nie wziął pod uwagę, że skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad mężem od 1 czerwca 2010 r. a decyzja była bezterminowa. Podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były wcześniej tak jak obecnie. Wcześniej organ przyznał świadczenie a obecnie odmawia przyznania świadczenia, choć sytuacja skarżącej i jej męża nie ulega zmianie.
Do pisma z dnia 17 kwietnia 2020 r. skarżąca dołączyła między innymi kserokopię decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2011 r. przyznającą skarżącej w związku z opieką nad mężem świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 czerwca 2010 r. na stałe a także na żądanie Sądu decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. (fotokopię) w sprawie ustalenia dla skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad mężem, na okres od 1 lipca 2013 r. do bezterminowo.
W obu decyzjach na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpiono od uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę a także w piśmie z dnia 2 marca 2020 r. organ wniósł o oddalenie skargi, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy – art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej p.p.s.a. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozpatruje w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2019 r., odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad B. O. Materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonych decyzji a także rozpoznania skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) – dalej ustawa, w szczególności art. 17 ust. 1, a także art. 3 ust. 22 tej ustawy. Organ I instancji wskazał również, że mąż skarżącej nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy.
Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy – nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej.
Art. 17 ust. 1 stanowi: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu;
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka;
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Z dokumentów zebranych przez organ, wynika następujący stan faktyczny, skarżąca urodziła się w 1946 r., zatem obecnie ma 74 lata, zaś w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – w grudniu 2018 r. – miała 72 lata.
Ze świadectwa pracy wydanego przez P. z dnia 12 stycznia 1993 r. wynika, że strona była zatrudniona w tym przedsiębiorstwie od 3 października 1973 r. do 19 stycznia 1975 r., a stosunek pracy został rozwiązany na prośbę wnioskodawczyni.
Według oświadczenia skarżącej pracowała zawodowo tylko w tym przedsiębiorstwie i zwolniła się z pracy dlatego, że mąż już miał problemy zdrowotne.
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2006 r. zaliczył męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalił, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe; ustalono, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 29 marca 2005 r. Do akt skarżąca dołączyła opinię wydaną przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Ś. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2003 r. Wynika z niej, że B. O. przebywa na rencie od 1992 r. Powodem przejścia na rentę był [...], [...], orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a od 4 lat niezdolność do samodzielnej egzystencji do 1 czerwca 2003 r. W opinii stwierdzono, że choroba rozpoczęła się około 20 lat temu. Podano, że był dwukrotnie, z uwagi na wyżej wymienione dolegliwości, hospitalizowany w 1989 r i 1999 r.; w 1980 r. przebył [...].
Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2011 r. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem B. na okres od 1 czerwca 2010 r. na stałe. W podstawie prawnej tej decyzji powołano między innymi art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 ze zm.). Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznano skarżącej zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad mężem B. O., na okres od 1 lipca 2013 r. bezterminowo.
Wskazany wyżej stan faktyczny dał organom podstawę do stwierdzenia, że zainteresowana nie wykazała zaistnienia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – rezygnacji z pracy lub niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Według organu skoro skarżąca w dacie wydania decyzji miała 73 lata, a w dacie składania wniosku 72 lata to nie mogła rezygnować z pracy lub nie podejmować jej, gdyż zdolność zatrudnienia zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.) może mieć kobieta, która nie ukończyła 60 lat.
W ocenie Sądu organy wydając zaskarżoną decyzję naruszyły art. 80 k.p.a. a także art. 7 k.p.a. Organy bowiem posiadały wiedzę o decyzjach przyznających skarżącej w 2010 r. świadczenie pielęgnacyjne, a w 2014 r. zasiłek dla opiekuna.
Jednakże mimo obowiązku wynikającego z powołanych wyżej przepisów nie ustosunkowały się do powyższych faktów, nie oceniły ich w kontekście art. 17 ust. 1 ustawy. Powyższe może mieć istotne znacznie dla rozpatrzenia wniosku.
Zauważyć bowiem należy, że w 2010 r. stan prawny w oparciu, o który zostało przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne – to znaczy treść art. 17 ust. 1 – brzmiała jak obecnie do dnia 31 grudnia 2012 r.; podstawą do przyznania tego świadczenia była między innymi rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie jej z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z dołączonych przez skarżącą decyzji, o których mowa wyżej wynika, że skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne od 2010 roku, a po wygaszeniu tej decyzji z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) został przyznany jej zasiłek dla opiekuna. Zasiłek ten został uregulowany w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567 ze zm.).
Z art. 2 tej ustawy wynika, że zasiłek dla opiekunów przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r. (ust. 1). Zgodnie zaś z ust. 2 art. 2 zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
Reasumując należy stwierdzić, że zgodnie z powołanymi przepisami skarżąca mogła uzyskać w 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne (od 2010 r.) a następnie zasiłek dla opiekuna o ile między innymi wcześniej, przed 2010 rokiem, zrezygnowała z pracy lub niepodejmowała jej w związku z opieką nad bliską osobą niepełnosprawną.
Organ nie ustosunkował się do powyższych faktów i przepisów. W ocenie Sądu nie zauważył również tego, co podkreślono w piśmie skarżącej z dnia 24 lutego 2019 r., że nastąpiła w okresie 2010 - 2019 – kontynuacja świadczeń. Jak również i tego, że obecnie skarżąca korzystając z normy art. 27 ust. 5 ustawy chce wybrać świadczenie dla siebie korzystniejsze.
Sąd jednocześnie zauważa, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, w tym przepisy regulujące świadczenia pielęgnacyjne, nie określiły wieku do którego osoba może ubiegać się o przyznanie tego świadczenia.
Z doświadczenia życiowego wiadomo, że część osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności to osoby starsze, którymi opiekują się małżonkowie również w podeszłym wieku.
Jedną barierą powodującą, że osoba taka nie może być opiekunem jest orzeczenie o niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy).
W tym miejscu Sąd ponadto zwraca uwagę na orzecznictwo sądowoadministracyjne, które stoi na stanowisku, że osoba korzystająca z emerytury, może z niej zrezygnować na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, a także, że dopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą, którą otrzymuje osoba opiekująca się osobą niepełnosprawną. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wyraża również pogląd, że stanowisko, iż "wiek emerytalny" wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego narusza zasadę równości (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, oraz wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19; w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19, Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, OTK-A 2019/36, Dz.U. 2019 r., poz. 1257).
W ocenie Sądu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie znajduje zastosowania do instytucji świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodatkowo Sąd zauważa, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Nr [...], a przede wszystkim opinii wydanej przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 26 września 2003 r. wynika, że choroba męża skarżącej miała charakter postępujący i rozpoczęła się około 1983 r. i w związku z tym chory był hospitalizowany w Oddziale Neurologicznym w 1989 r.
Powyższa okoliczność powinna być również rozważana w związku z twierdzeniami skarżącej, że zrezygnowała z pracy w 1975 r. z uwagi na choroby męża, a także z twierdzeniami, że przez cały okres po 1975 r. opiekowała się mężem z uwagi na jego zły stan zdrowia (czyli nie podejmowała pracy).
Reasumując należy również podkreślić, że Sąd w całości podziela stanowisko organu II instancji, że podstawą do odmowy przyznania świadczenia nie może być fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy. Skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to w tym zakresie przepis ten nie powinien być przez organ administracji stosowany.
Organy zaś ponownie rozpoznając sprawę powinny dokonać ustaleń w przedmiocie przesłanki rezygnacji przez skarżącą z pracy lub niepodejmowania jej mając na uwadze wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" p.p.s.a.
H.B.4.09.2020 r.