Uzasadnienie
A. S. (dalej jako strona lub skarżąca) wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2022 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radwanicach o wypłatę dodatku węglowego, deklarując kocioł na paliwo stałe jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego.
Wójt Gminy Radwanice (dalej jako organ pierwszej instancji lub Wójt), działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej u.d.w.) oraz art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), decyzją z dnia 21 października 2022 r., nr GOPS/DW.DO/9/2022, odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego.
W uzasadnieniu Wójt podał, że dodatek węglowy przysługuje wówczas, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego pozostaje m.in. kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem, brykietem lub peletem o zawartości co najmniej 85 % węgla kamiennego, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy.
Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika zaś, że w dniu 26 sierpnia 2022 r. strona złożyła po raz kolejny deklarację do centralnej ewidencji emisyjności budynków, wskazując jako nowy rodzaj stosowanego opału "węgiel i paliwa węglopochodne" w miejsce "innego rodzaju biomasy". W takiej sytuacji wiążącą deklaracją była pierwotnie złożona, co tym samym oznacza, że dodatek węglowy nie przysługuje.
Strona nie zgodziła się z wydaną decyzją i we wniesionym odwołaniu wskazała, że pierwsze źródło ciepła (biomasa) zostało przez nią zadeklarowane z niewiedzy. Użytkowany zaś przez nią piec przystosowany jest wyłącznie do korzystania z węgla (ekogroszek). Dlatego też dodatek węglowy powinien zostać jej przyznany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy lub organ drugiej instancji), decyzją z dnia 28 listopada 2022 r., nr SKO/RŚ-423/417/2022 – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach podjętej decyzji Kolegium wskazało, że przepisy obowiązujące w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku węglowego wymagały, aby ustalenie głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, w tym stosowanego paliwa, oparte zostało o deklaracje ujawnione w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Przy czym w przypadku już istniejących zgłoszeń brano pod uwagę deklaracje złożone do dnia 11 sierpnia 2022 r. Skarżąca pierwszą deklarację przedłożyła zaś w dniu 7 stycznia 2022 r. wskazując, że stosowanym paliwem pozostaje inny rodzaj biomasy. Podobne dane były zawarte w deklaracji złożonej w dniu 4 sierpnia 2022 r. Dopiero trzecie zgłoszenie – z dnia 26 sierpnia 2022 r. – określało, że użytkowanym przez stronę paliwem stałym pozostaje węgiel i paliwa węglopochodne.
Organ odwoławczy podkreślił, że ww. deklaracje składane były pod rygorem odpowiedzialności karnej i obciążały właściciela lub zarządcę budynku lub lokalu w przypadku pierwszego uruchomienia źródła ciepła względnie eksploatowania ich przed dniem 1 lipca 2021 r. Skarżąca podpisując więc ww. deklaracje dawała wyraz ich zgodności ze stanem faktycznym, w tym także w zakresie rodzaju wykorzystywanego paliwa. Skoro do dnia 11 sierpnia 2022 r. takim paliwem według deklaracji nie był węgiel bądź jego pochodne, to nie można było uznać za spełnioną przesłankę przyznania dodatku węglowego.
Zdaniem Kolegium nie było także podstaw prawnych do ustalenia głównego źródła ogrzewania w drodze wywiadu środowiskowego, gdyż ma to miejsce jedynie wówczas, jeśli źródło takie w ogóle nie zostało zgłoszone bądź wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, co w niniejszej sprawie nie występowało.
Z tych powodów Kolegium utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosząc, że pierwszą deklarację wypełniła już w 2021 r. i nikt jej nie poinstruował jak miała wpisać w niej jako źródło ogrzewania ekogroszek. Stąd też wpisała inny rodzaj biomasy. Dalej strona dodała, że deklaracje składała tylko dwa razy, a nie trzy, jak podał to organ. Z odrębną deklaracją wystąpiła zaś jej teściowa, zamieszkująca pod tym samym adresem, lecz ona również nie otrzymała dodatku węglowego. Na zakończenie skarżąca podkreśliła, że używa wyłącznie ekogroszku oraz że nikt nie przeprowadził z nią wywiadu środowiskowego. Ona zaś popełniła ogromny błąd.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej u.p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada prawu.
Podstawą materialną wydanego rozstrzygnięcia był art. 2 ust. 1 u.d.w., który na dzień wydania decyzji Kolegium stanowił, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez paliwa stałe należy zaś rozumieć węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85 % węgla kamiennego (ust. 3).
Z przywołanych wyżej regulacji prawnych wynika zatem, że aby otrzymać dodatek węglowy należało ogrzewać gospodarstwo domowe jednym z wymienionych urządzeń (m.in. kocioł na paliwo stałe), wykorzystującym jako paliwo węgiel bądź jego pochodne oraz wpisanym lub zgłoszonym do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. (albo po tej dacie w przypadku zgłoszeń pierwszorazowych).
W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że skarżąca dysponowała kotłem na paliwo stałe, który – jak wynika z akt sprawy – po raz pierwszy został wpisany do centralnej ewidencji emisyjności budynków z dniem 7 stycznia 2022 r. Jednakże zamieszczone tam wpisy odnośnie rodzaju stosowanego paliwa stałego wprost wskazują, że do ogrzewania gospodarstwa domowego strona wykorzystywała "inny rodzaj biomasy". Tego rodzaju materiał grzewczy nie stanowił zaś dopuszczalnego paliwa stałego określonego w art. 2 ust. 3 u.d.w., a więc węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierających co najmniej 85 % węgla kamiennego.
Dokonana przez stronę modyfikacja tego zapisu w deklaracji, wskazująca jako rodzaj paliwa "węgiel i paliwa węglopochodne", nastąpiła zaś w dniu 26 sierpnia 2022r., a więc już po określonej ustawowo dacie granicznej, tj. 11 sierpnia 2022 r. Nie mogła ona zatem wywołać zamierzonego skutku w odniesieniu do uprzednio złożonych już deklaracji.
Z tych powodów Kolegium trafnie uznało, że skarżąca nie spełniała wszystkich wymaganych ustawowo warunków do przyznania jej wnioskowanego dodatku węglowego.
Kwestia ustalenia opisanego stanu faktycznego nie budziła istotniejszych wątpliwości również po stronie skarżącej, albowiem przyznała ona wprost, że zadeklarowanie innego rodzaju biomasy było efektem jej własnego błędu. Z jego konsekwencjami strona musi się zatem pogodzić, albowiem ustawodawca nie przewidział możliwości jakiejkolwiek weryfikacji uprzednio złożonych deklaracji w zakresie prawidłowości danych tam wskazanych. Taka ewentualność nie wynika również z samych przepisów u.d.w., które aczkolwiek przewidują niekiedy przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czego zresztą domaga się skarżąca, lecz nie mają one zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w. wywiad środowiskowy można przeprowadzić, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego zachodzi potrzeba ustalenia stanu faktycznego danego gospodarstwa domowego odnośnie jego rzeczywistego składu osobowego.
Wywiad środowiskowy jest również przewidziany w art. 2 ust. 15g u.d.w., o czym wspominał już zresztą organ odwoławczy w wydanej przez siebie decyzji. Chodzi mianowicie o sytuację, w której należy dopiero ustalić główne źródło ogrzewania, albowiem nie zostało ono w ogóle zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r.
W przypadku skarżącej obie wymienione przesłanki do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jednak nie występują, albowiem organy nie miały wątpliwości względem liczby osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego strony, zaś główne źródło ogrzewania zostało zgłoszone na długo przed wszczęciem postepowania administracyjnego i nie było potrzeby jego ustalania w trakcie toczącej się sprawy.
Stąd też nie istniały podstawy, aby organy mogły naprawić ewentualny błąd strony i przyjąć, że wbrew jej uprzednio złożonej deklaracji do ogrzewania używa ona ekogroszku, a nie innego rodzaju biomasy.
Wpływu na wynik sprawy nie miały sygnalizowane przez skarżącą niejasności w zakresie liczby złożonych deklaracji, jako że w każdej z nich, począwszy od tej dołączonej do skargi, a skończywszy na dokumencie z dnia 4 sierpnia 2022 r., strona konsekwentnie podawała jako stosowane paliwo "inny rodzaj biomasy". Dopiero deklaracja z dnia 26 sierpnia 2022 r. zmieniała ten stan rzecz, co jednakże okazało się już spóźnione.
Nieistotne było również odwoływanie się do sytuacji prawnej teściowej, albowiem niniejsze postępowanie prowadzone było z wniosku skarżącej i tylko w tym zakresie organy mogły się wypowiadać.
Reasumując powyższe rozważania należało zatem stwierdzić, że zakwestionowana decyzja Kolegium była prawidłowa, albowiem skarżąca nie spełniała wszystkich wymaganych przesłanek do otrzymania dodatku węglowego.
W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.