Uzasadnienie
W dniu [...]r. Z. H. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej przez III Rzeszę. Wnioskodawca wyjaśnił, że w [...] r. jako [...]chłopiec został wraz z rodzicami deportowany do pracy przymusowej z terenów województwa w. do miejscowości C. D., gmina K. w okolicach L.. Wnioskodawca poinformował również, że otrzymał z tego tytułu odszkodowanie ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość".
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) odmówił Z. H. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, podając że strona nie spełniła warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zarzucił, że decyzja jest krzywdząca, ponieważ jego rodzina deportowana była z miejsca zamieszkania do pracy przymusowej na teren okupowany przez III Rzeszę. Inne osoby, które otrzymały odszkodowanie otrzymały również dodatki do emerytury. Wnioskodawca wskazał, że otrzymuje skromną emeryturę nauczycielską po [...] latach pracy i dodatek do emerytury poprawiłby jego byt materialny.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. nr [...]. W motywach uzasadnienia podano, że z zaświadczenia Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] r. oraz z relacji strony wynika, że strona deportowana była z województwa w. na teren Generalnej Guberni i pracowała przymusowo w miejscowości C. D. w gminie K., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje. Represji nie stanowi nie związane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939 – 1945 obywatela polskiego (także małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę (uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 5/98, ONSA 1999/1/1). Natomiast Fundacja "Polsko – Niemieckie Pojednanie", przyznając jednorazową pomoc finansową kieruje się własnymi odrębnymi przepisami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu są nieścisłości dotyczące deportacji jego rodziny, konwojowanej przez Niemców z W. do L. z przeznaczeniem na M.. Z peronu dworca kolejowego w L. skarżącego wraz z rodzinną zabrała rodzina osadnika niemieckiego z C. D. koło L., gdzie pracowali w gospodarstwie ogrodniczo – hodowlanym, produkującym żywność dla wojska niemieckiego. Nie była to miejscowość będąca dotychczasowym miejscem zamieszkania rodziny skarżącego. Fundacja "Polsko – Niemieckie Pojednanie" przyznała skarżącemu i jego matce odpowiednie odszkodowanie na podstawie podobnych przepisów. Dodatek do emerytury pokryłby częściowo wydatki na zakup lekarstw.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.).
Stosownie do art. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym (...) świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które podlegały represjom określonym w tej ustawie. Świadczenie to nie przysługuje więc wszystkim osobom, które dotknęły represje okresu wojennego i powojennego i nie dotyczy wszystkich rodzajów represji, którym poddawani byli obywatele państwa polskiego. Świadczenie przysługuje tylko określonym w ustawie grupom osób z tytułu doznania konkretnie wyszczególnionych rodzajów represji.
Rodzaje represji, których doznanie uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują:
- 1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;
- 2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium:
- a. III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945;
- b. Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Treść cytowanego przepisu wskazuje, że sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia. W przypadku unormowanym w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy, prawo do świadczenia z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym (wywiezionym) do tej pracy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Z powyższego wynika, że prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie objęto przypadki represji w postaci deportacji z terytorium państwa polskiego. Ustawodawca uznał, że sytuacja osób deportowanych poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. była z reguły gorsza od sytuacji innych przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący pracował przymusowo w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości C. D. w gminie K. (okolice L.). Skoro skarżący pracował przymusowo na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r., to nie można mówić o tym, że został deportowany (wywieziony) z terytorium państwa polskiego. Niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie skarżącego w [...] r. w niemieckim gospodarstwie rolnym położonym na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy o świadczeniu pieniężnym... i nie uprawnia do przewidzianego w tej ustawie świadczenia pieniężnego. Do otrzymania powyższego świadczenia nie uprawnia także otrzymanie odszkodowania ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość", które przyznawane jest na mocy odrębnych przepisów.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje nie trafne powołanie w zaskarżonej decyzji tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej zatrudnienia w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, a więc nieadekwatnej do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.