Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2018 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta W. decyzję Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] maja 2018 r. (nr [...]) odmawiającej M. Ł. (dalej: skarżąca, strona) przyznania zasiłku rodzinnego na S. Ł. wraz z dodatkami: z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławcze przytoczyło następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Wnioskiem z dnia 9 maja 2018 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku rodzinnego na S. Ł. (na okres zasiłkowy 2017/2018) oraz dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Powołaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. (sygn. akt [...]) S. Ł. został umieszczony w rodzinie zastępczej, której funkcję pełni skarżąca. Okoliczność ta powoduje, że zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku nie mogą zostać przyznane.
Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, w którym wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Poinformowała, że S. jest grzecznym, miłym i zdolnym chłopcem. Ze względu na trudną sytuację życiową i rodzinną nie jest jednak w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb dziecka, które ciągle rosną. Wskazała, że samotnie wychowuje S. i jest jego opiekunem prawnym.
Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego świadczenia określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm. dalej "ustawa"). W ustawie tej precyzyjnie wskazano, komu i przy spełnieniu jakich warunków może zostać przyznany zasiłek rodzinny. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy). Jednym z wymogów uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustalonego ustawowo kryterium dochodowego, które aktualnie wynosi 674 zł, a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności 764 zł. Osiąganie niskiego dochodu nie jest jednak jedyną okolicznością umożliwiającą nabycie prawa do zasiłku rodzinnego. W przypadku rodziny osoby występującej o to świadczenie nie mogą bowiem wystąpić określone przez ustawodawcę sytuacje wykluczające przyznanie zasiłku. Wymieniono je w art. 7 ustawy.
Jedną z przesłanek negatywnych przyznania zasiłku rodzinnego jest fakt umieszczenia dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej (art. 7 pkt 2).
Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998) piecza zastępcza sprawowana jest w formie rodzinnej albo instytucjonalnej. Z kolei, stosownie do art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, formą rodzinnej pieczy zastępczej jest spokrewniona rodzina zastępcza.
S. Ł., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. (sygn. akt [...]), został umieszczony w rodzinie zastępczej w osobie babci, M. Ł. Objęcie dziecka pieczą zastępczą, zgodnie z powołanym wcześniej przepisem, uniemożliwia przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
Warunki przyznawania świadczeń rodzinnych zostały przez ustawodawcę określone ściśle i organy administracji orzekające w tego typu sprawach nie mają swobody w podejmowaniu rozstrzygnięć w tym zakresie. W przypadku niespełnienia przez osobę ubiegającą się o przyznanie zasiłku rodzinnego wszystkich ustanowionych w przepisach prawa warunków, wniosek musi zostać załatwiony negatywnie. Przyznanie świadczenia osobie, która nie jest do niego uprawniona oznaczałoby wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W zaistniałej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmuszone było utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której przedstawiła trudną sytuację życiową i rodzinną, w jakiej znajduje się jej wnuk. Wskazała, że matka S. nie płaci należnych alimentów. Kwota, którą otrzymuje z tytułu sprawowania opieki w ramach rodziny zastępczej nie zaspakaja ciągle rosnących potrzeb dziecka. Podniosła, że komornik "nic nie zrobił" i że pomimo obietnic nie otrzymała świadczeń, o które wnioskowała.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia i towarzyszącą im argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952) dalej ustawa.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:
- 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka;
- 3) osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy).
Natomiast art. 7 pkt 2 ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej.
Podkreślić należy, że art. 4 ustawy ustanawia regułę generalną stanowiąc, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje określonym w tym przepisie podmiotom. Przepis art. 7 ustawy wskazuje enumeratywnie wyłączony krąg podmiotów pozbawionych prawa do zasiłku rodzinnego. Jednym z onych podmiotów jest dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej.
Bezsporną okolicznością sprawy jest, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. (sygn. akt [...]) S. Ł. został umieszczony w rodzinie zastępczej w osobie babci, skarżącej.
W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających "iż w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej zasiłek rodzinny nie przysługuje".
Jednocześnie wskazać należy, że w myśl art. 8 ustawy dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i samotnego wychowywania dziecka są dodatkami do zasiłku rodzinnego i przysługują jedynie wtedy, gdy przysługuje świadczenie podstawowe tj. zasiłek rodzinny.
Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że kwota, którą otrzymuje z tytułu sprawowania opieki w ramach rodziny zastępczej nie wystarcza na zaspokojenie wzrastających potrzeb wnuka, nie miała znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Sam bowiem fakt umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej wyłącza uprawnienie do zasiłku rodzinnego.
W tej sytuacji skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 205 § 2 ppsa w związku z § 21 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).
H.B.14.03.2019 r.