Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Wydziału [...] Urzędu Miejskiego W. (dalej: organ) poinformowała M.S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) o odstąpieniu od realizacji jego wniosku w zakresie wskazania lokalu objętego najmem socjalnym i tym samym o zakończeniu postępowania w tej sprawie. W treści pisma wskazano, że wnioskodawcy złożono łącznie siedem propozycji najmu lokalu socjalnego, jednak żadna nie została przez niego zaakceptowana. Organ wyjaśnił dalej,że zgodnie z przepisami uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasoby Gminy W. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020r., poz. [...]) oraz zarządzenia nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2021r. w sprawie procedury realizacji wniosków o zawarcie umowy najmu w odniesieniu do lokali stanowiących mieszkaniowy zasób Gminy, realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy trzech propozycji lokali. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach podyktowanych zasadami współżycia społecznego Wydział może złożyć wnioskodawcy dodatkową propozycję lokalu.
Powyższe pismo strona odebrała w dniu 12 kwietnia 2021 r.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu 19 kwietnia 2021 r.), strona zwróciła się do organu o ponowne przeanalizowanie dokumentacji związanej z przydziałem lokalu socjalnego, przedstawiając powody, dla których nie zdecydowała się na przyjęcie proponowanych lokali.
W odpowiedzi na powyższe pismo, organ pismem z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] poinformował, że nie może spełnić prośby strony oraz, że w trakcie trwania postępowania wnioskodawca był wielokrotnie informowany o procedurze i trybie postępowania w sprawach lokali objętych najmem socjalnym. Dodatkowo organ poinformował, że strona może złożyć kolejny wniosek o lokal. Pismo to strona odebrała w dniu 21 maja 2021 r.
W dniu 2 czerwca 2021 r, skarżący wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na "akt administracyjny pismo zastępcy dyrektora wydziału [...]", domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarga oparta została na zarzucie błędnego zastosowania przepisów prawa miejscowego, dotyczących przedstawienia trzech propozycji lokalowych, podczas gdy lokale te były nie do przyjęcia ze względu na brak łazienki, panującą epidemię oraz niepełnosprawność skarżącego. Skarżący wywodził, że pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ, odmawiając mu udzielenia pomocy mieszkaniowej, nie pouczył go o środkach zaskarżenia wydanego aktu, czym naruszył wynikającą z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256, dalej: k.p.a.) zasadę informowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i z tej przyczyny nie przyjął proponowanych mu lokali.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W ocenie organu, zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008r. sygn. akt. I OPS 4/08, kontroli sądu administracyjnego podlega jedynie akt o zakwalifikowaniu bądź odmowie zakwalifikowania wnioskodawcy na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Tymczasem w ocenie organu skarżący skarży czynność z zakresu czynności materialno-technicznych służącą bezpośredniej realizacji zadania.
Niezależnie od powyższego, organ wskazał, że skarżącemu przedstawiono w sumie siedem propozycji lokali (w tym cztery posiadały łazienkę), jednak żaden nie został zaakceptowany. Dodatkowo organ przytoczył etapy postępowania z wnioskiem skarżącego, pisma w sprawie, złożone propozycje lokali wraz z ich lokalizacją i wyposażeniem. Organ podkreślił, że Gmina mogła dostosować lokal do potrzeb wnioskodawcy, jednak określenie tych potrzeb i znalezienie odpowiedniego lokalu nie jest równoznaczne ze spełnieniem oczekiwań wnioskodawcy.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lipca 2021r. skarżący został wezwany w terminie 7 dni do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu, oraz wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu. W wyznaczonym terminie skarżący przesłał na pośrednictwem poczty polskiej, podpisany odpis skargi. W jej nagłówku skarżący dopisał numer zaskarżonego pisma – [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 1 - 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- - decyzje administracyjne;
- - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- - inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. dalej: o.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508 z późn. zm), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
- - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- - akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W kontekście przywołanych przepisów należy uznać, wbrew ocenie organu, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczy materii podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2020r. sygn. akt. III SA/Kr 1110/20), pismo w przedmiocie odmowy udzielenia konkretnemu wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Rację ma organ, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt. I OPS 4/08, tylko zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu (ewentualnie też skreślenie z tej listy) jest aktem należącym do kategorii aktów z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i jedynie ta materia podlega ocenie legalności.
Sąd zwraca jednak uwagę, że pismo skierowane do wnioskodawcy w dniu [...] kwietnia 2021 r. zamyka możliwość realizacji jego wniosku, natomiast przyjęcie odmiennego poglądu pozbawiłoby stronę ochrony prawnej. Skreślenie takiej osoby z listy osób oczekujących powoduje, że nie będzie ona brana pod uwagę w toku proponowania wynajęcia poszczególnych lokali. Zatem Sąd uznał, że skarżony akt stanowi przejaw władczej woli organu, obejmującej negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Skarżone pismo wykazuje cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje jego sytuacją prawną. Podlega zatem kognicji sądów administracyjnych.
Przechodząc jednakże do badania przesłanek formalnych wniesienia skargi do sądu administracyjnego, podnieść należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.
Stosownie zaś do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę wniesioną z uchybieniem terminu. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, a jej odrzucenie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Określony w przywołanym przepisie termin do złożenia skargi jest terminem ustawowym, co oznacza, że niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez Sąd. Jest nadto terminem prekluzyjnym, a zatem jego upływ Sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca skargę.
W niniejszej sprawie, zaskarżony akt został doręczony stronie w dniu 12 kwietnia 2021 r. Zatem trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływał w dniu 12 maja 2021 r. (środa). Skarga została natomiast wniesiona do tutejszego Sądu w dniu 31 maja 2021 r., tj. po upływie ustawowego terminu.
Powyższe okoliczności uniemożliwiły nadanie sprawie prawidłowego biegu, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobligowany był orzec jak w tenorze postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.