Uzasadnienie
W dniu [...] r. M. C. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W.wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w tym dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, przedkładając w załączeniu orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] r. uchylające orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. i zaliczające syna N. K. do osób niepełnosprawnych. Jak wynika z orzeczenia, niepełnosprawność dziecka datuje się od dzieciństwa. Orzeczenie zawiera wskazanie dotyczące konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ponadto M. C. wniosła o "wyrównanie" dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od dnia [...] r. z uwagi na długotrwałe oczekiwanie na wydanie orzeczenia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162) przyznał wnioskodawczyni dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego N. K. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości wypłacenia zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku wstecz, za okres przed złożeniem wniosku. Prawidłowo wypełniony wniosek M. C. złożyła [...] r. Przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego od [...] r. byłoby pozbawione podstaw prawnych.
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od [...] r. do [...] r., ponieważ wskutek błędnego orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. nie uznano dziecka za osobę niepełnosprawną. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że bez swojej winy nie mogła złożyć wniosku w [...] r., ponieważ otrzymałaby decyzję odmowną. W dniu [...] r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uchylił w całości orzeczenie z dnia [...] r. uznając jednocześnie, że niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa. W tych okolicznościach należy uznać, że sporny dodatek powinien być wypłacony bez przerw w sposób ciągły, a skarżąca nie powinna być obciążona skutkami prawnymi pomyłki zespołu orzekającego przy MOPS-ie we W..
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, uznając że organ I instancji prawidłowo przyznał dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od [...] r., skoro wniosek o przyznanie tego świadczenia strona złożyła wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] r. W tej sytuacji w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zatem strona mogła otrzymać świadczenie od [...] r., tak jak określił to organ pierwszej instancji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym ustawa nie przewiduje możliwości wypłacenia świadczeń rodzinnych wstecz.
W skardze na decyzję skarżąca wniosła o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od [...] r., zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że w przypadku skarżącej ma on zastosowanie, a bez znaczenia jest fakt, że opóźnienie w złożeniu kompletnego wniosku powstało z winy błędnego orzeczenia komisji lekarskiej. Skarżąca wyjaśniła, że z treści orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że datą złożenia wniosku jest [...] r., a nie [...] r. Ponadto organ administracyjny pierwszej instancji nie powinien przyjmować od strony nowego wniosku w dniu [...] r., a jedynie pozytywnie rozpatrzyć wniosek z [...] r. Bezspornym jest fakt, że na skutek błędnego orzeczenia komisji lekarskiej skarżąca poniosła szkodę finansową w postaci opóźnienia w wypłacie świadczenia. Z tych też względów organ pierwszej instancji powinien wypłacić należne świadczenia od [...] r. wraz z należnymi odsetkami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny nie kieruje się natomiast zasadami słuszności lub też zasadami współżycia społecznego. Kontrola aktu administracyjnego dokonywana jest na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie nie występują powyższe uchybienia, w związku z czym skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. przyznającą dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego N. K. na okres od [...] roku do [...] roku w wysokości [...] zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.).
Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi początkowy termin przyznania skarżącej prawa do dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku:
- 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności,
- 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Warunkiem przyznania osobie sprawującej opiekę dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka do ukończenia 16 roku życia jest posiadanie przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności.
Przepis art. 13 nie reguluje kwestii związanej z początkowym momentem wypłaty dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Zastosowanie znajduje ogólna reguła wynikająca z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (...). Niewątpliwie chodzi tutaj o wniosek złożony do organu ustalającego prawo i wypłacającego świadczenie rodzinne. Organem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ właściwy może upoważnić m. in. kierownika ośrodka pomocy lub inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, a także do wydawania w tych sprawach decyzji (art. 20 ust. 3 powołanej ustawy). W przypadku upoważnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, w ośrodku tym tworzy się komórkę organizacyjną do realizacji świadczeń rodzinnych (art. 20 ust. 4).
Należy również wyjaśnić, że powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności stanowią odrębne organy od ośrodków pomocy społecznej. Stosownie do art. 6 b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej (D. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach, w których orzekają powiatowe zespoły.
Stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata, w tym również prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego i jego wypłata, następują na wniosek m. in. rodziców lub jednego z rodziców. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek (art. 23 ust. 2 powołanej ustawy) albo w ośrodku pomocy społecznej. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio m. in. inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b) ustawy).
Wniosek o przyznanie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, skarżąca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. Dział Świadczeń Rodzinnych w dniu [...] r. W związku z powyższym zasadnie przyznano skarżącej świadczenie od dnia [...] r. stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo złożenia wniosku do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka skarżącej w dniu [...] r. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidywały bowiem możliwości ustalenia prawa do świadczenia i jego wypłatę od daty złożenia wniosku do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Przepisy powołanej ustawy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zawierały unormowań odmiennie regulujących niż to przewidziano w art. 24 ust. 2, początkowy termin przyznania świadczeń rodzinnych w przypadku kontynuacji poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, co miało miejsce w sytuacji dziecka skarżącej. Brak więc było podstaw prawnych do wypłaty świadczenia za okresy poprzedzające złożenie wniosku o wypłatę świadczenia do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.