Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2020 r. (nr MOPS/DŚR/002080/SP/08/2020) Prezydent Miasta Jeleniej Góry odmówił A. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną J. K. Organ ustalił, że J. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Stwierdził również, że wnioskodawczyni jest małżonką brata J. K. Przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 220 ze zm., dalej: u.ś.r.), a następnie wskazał, że z treści tych przepisów wynika, że ustawodawca uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom niż matka, ojciec czy opiekun faktyczny dziecka od tego, czy na osobach tych ciąży wobec osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.).
Następnie, organ przeprowadził analizę przepisów k.r.o. w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, w tym w szczególności, przepisów art. 128 i art. 129 k.r.o. Wyjaśnił, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, z tym, że zstępni zobowiązani są przed wstępnymi, a wstępni przed rodzeństwem, a w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych, obciążeni są bliższy stopniem przed dalszymi. Przybliżył również pojęcie " krewnych w linii prostej" odwołując się w tym zakresie do regulacji art. 61 § 1 k.r.o.
W podsumowaniu organ pierwszej instancji podniósł, że z treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz wymienionych w decyzji regulacji k.r.o. wynika, że wnioskodawczyni nie przysługuje wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne albowiem nie należy ona do kręgu osób obciążonych względem niepełnosprawnej w stopniu znacznym J. K. obowiązkiem alimentacyjnym. Wnioskodawczyni jest małżonką brata J. K., a zatem nie łączy ją z osobą wymagającą opieki stosunek pokrewieństwa.
W odwołaniu strona podniosła m.in., że decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez zapoznania się ze wszystkimi aspektami sprawy oraz pomija dobro osoby niepełnosprawnej. Na uzasadnienie tych zarzutów strona podała, że J. K. jest osobą ubezwłasnowolnioną, niezdolną do samodzielnej egzystencji od urodzenia. Jej ojciec nie żyje od 20 lat, a matka zmarła 4 lata temu.
Od jej śmierci wnioskodawczyni przejęła wszystkie obowiązki związane z opieką nad J. K. W odwołaniu podkreślono, że strona zrezygnowała z zatrudnienia by podjąć się opieki nad J. K. już w okresie, gdy stan zdrowia jej matki (tj. matki J. K.) pogorszył się. Opiekę tę sprawuje nieprzerwanie i samodzielnie, albowiem jej małżonek a brat osoby wymagającej opieki sam takiej opieki wymaga (jest na rencie chorobowej po przebytym udarze, choruje na padaczkę lekooporną) i nie jest w stanie zaopiekować się siostrą. Zdaniem strony, przyjęta w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 17 u.ś.r. narusza art. 69 Konstytucji RP poprzez narażenie osoby niepełnosprawnej na utratę zdrowia i życia.
Decyzją z dnia 16 października 2020 r. (nr SKO/41/ŚR-316/2020) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3 ust. 4 oraz art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji odwołał się do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. a następnie przytoczył treść art. 128 k.r.o., który w zdaniu pierwszym stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W nawiązaniu do tych regulacji prawnych organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni nie jest krewną w linii prostej osoby wymagającej opieki, nie jest także jej rodzeństwem. Osoby te łączy natomiast stosunek powinowactwa z art. 618 § 1 k.r.o., zgodnie z którym, z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkami, a krewnymi drugiego małżonka. Wyjaśnił, że jedyne przypadki możliwości obciążenia powinowatych obowiązkiem alimentacyjnym przewiduje art. 144 § 1 k.r.o., który nie ma w sprawie zastosowania.
W podsumowaniu tej części rozważań organ odwoławczy skonstatował, że strona nie spełnia warunku pokrewieństwa określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad szwagierką.
Organ drugiej instancji zaznaczył również, że strona nie spełnia normatywnych przesłanek opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r. W tym kontekście wyjaśnił, że szwagierka strony nie została przez nią przysposobiona, nie ma też możliwości złożenia stosownego wniosku o przysposobienie do sądu opiekuńczego z uwagi na wiek podopiecznej.
W nawiązaniu do argumentacji podniesionej w odwołaniu SKO wyjaśniło, że ustawodawca nie przyznał powinowatym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika jakie podmioty mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, oraz, że do tej grupy nie należą osoby powinowate. Zwróciło również uwagę, że dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej może mieć miejsce w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu.
Decyzja ostateczna SKO została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze strona podniosła zarzuty:
- 1) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 u.ś.r. poprzez odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad Jadwigą Krzymińską;
- 2) naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art.. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 k.p.a.;
- 3) naruszenie art. 69 Konstytucji RP poprzez "nieudzielenie osobie niepełnosprawnej przez władze publiczne, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej";
- 4) art. 5 k.c. poprzez wydanie decyzji niezgodnej z zasadami współżycia społecznego i pozbawiającej osoby niepełnosprawnej opieki w codziennym funkcjonowaniu.
W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu.
W świetle tych zarzutów oraz argumentacji przywołanej na ich poparcie strona wniosła o uwzględnienie jej skargi (nazwanej przez nią odwołaniem) i przyznanie wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Zawnioskowało również o rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że jest ona niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowią przepisy art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.).
Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.
W stanie faktycznym sprawy, poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną J. K. Kwestią wymagającą pogłębionej analizy było to, czy strona spełnia wszystkie ustawowe przesłanki ubiegania się o wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym, w realiach rozpatrywanej sprawy do rozważenia pozostawała ocena zasadności zgłoszonego przez nią żądania przez pryzmat unormowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy, prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i art. 17 ust.1a u.ś.r. poprzez odesłanie do przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji.
Z uwagi na zawarte w treści 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i art. 17 ust.1a u.ś.r. odesłanie, dla prawidłowego odkodowania normy prawnej wynikającej z tych regulacji niezbędne jest przybliżenie stosownych unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Kontynuując ten kierunek rozważań należy wskazać, że legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera przepis art. 128 k.r.o. stanowiąc, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 k.r.o., krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (§ 1). Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2).
Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki itd.).
Krąg osób zobowiązanych do alimentacji określa także przepis art. 129 § 1 k.r.o. stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.
Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.).
Obowiązek alimentacyjny istnieje także między małżonkami i wywodzony jest z treści art. 23 k.r.o.
Z niespornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że J. K. nad którą opiekę sprawuje wnioskodawczyni, jest szwagierką strony. Powyższe oznacza, że pomiędzy stroną a J. K. nie zachodzi żaden stosunek pokrewieństwa, lecz stosunek powinowactwa o jakim mowa w art. 618 k.r.o., wynikający z faktu zawarcia małżeństwa ze Z. K. (bratem osoby wymagającej opieki), co przesądza o tym, że skarżąca nie jest obciążona wobec J. K. obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Gliwicach zaprezentowane w wyroku z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17 (dostępnym na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W sytuacji, gdy ustawodawca wyraźnie wprowadza w wymienionym przepisie wymóg istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i osobą podlegającą opiece, odsyłając w tym zakresie expressis verbis do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to brak takiego obowiązku pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Niedopuszczalne byłoby w tym wypadku stosowanie wykładni rozszerzającej i uzupełnianie zakresu podmiotowego osób uprawnionych.
Takie działanie nosiłoby bowiem znamiona zabiegu prawotwórczego, niedozwolonego dla interpretatora tekstu prawnego, który co do zasady jedynie odtwarza normy prawne zawarte w tym tekście, a nie je tworzy lub rozbudowuje.
Stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17, wpisuje się w ugruntowany już kierunek wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jaką zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13. Warto w tym miejscu zauważyć, że we wspomnianej uchwale NSA rozważał kwestię możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. osobom, których nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, a które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny. W omawianej uchwale NSA podkreślił, że mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie odstąpił od warunku uzależniającego powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, by opiekę wykonywała osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym.
W ocenie składu siedmiu sędziów NSA treść omawianych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to wynika z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak podkreślono, również i Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego warunku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym. W wyrokach z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05, z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić, cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego.
Celem bowiem tych uregulowań jest to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonywaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny.
Niewątpliwie postawa skarżącej, która przejęła faktyczną i wyłączną opiekę nad niepełnosprawną szwagierką (po śmierci jej matki) jest godna największego szacunku i uznania, jednak nie może być brana pod uwagę z prawnego punktu widzenia, a więc odnoszącego się do ustawowych przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak już podkreślono, ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego każdemu członkowi rodziny osoby niepełnosprawnej, który wykonuje faktycznie tę opiekę, a jedynie takiemu, na którym ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. A contrario, o przyznaniu prawa do tego świadczenia nie może przesądzać sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego. Sąd zdaje sobie sprawę z wyrzeczeń oraz codziennego trudu jaki w opiekę nad szwagierką wkłada skarżąca.
Z tych powodów, przedstawioną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sąd uznał za prawidłową.
W nawiązaniu do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 8-11 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. należy twierdzić, że Sąd nie podzielił zasadności tych zarzutów. Należy wyraźnie podkreślić, że w sprawie, przesłanką odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego nie było zanegowanie twierdzeń skarżącej co do tego, że sprawuje ona wyłączną opiekę faktyczną nad szwagierką, ale to, że skarżąca nie znajduje się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec siostry męża. Sąd zdaje sobie sprawę z wyrzeczeń oraz codziennego trudu jaki w opiekę nad szwagierką niewątpliwie wkłada skarżąca, niemniej, sam fakt sprawowania tej opieki, nie może być przesłanką przyznania stronie wnioskowanego prawa. Stąd też, odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być postrzegana w kontekście naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej. Okoliczność, że w uzasadnieniu decyzji nie zawarto rozważań odnośnie do faktu sprawowania przez stronę opieki nad niepełnosprawną szwagierką, jak również odnośnie do tego, że opieki nad siostrą nie jest w stanie sprawować mąż strony nie może stanowić o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia, ani też, o naruszeniu przez organ przepisów – art. 8 -11 k.p.a oraz art. 77 k.p.a, skoro w sprawie organ ustalił stan faktyczny w zakresie niezbędnym dla zastosowania normy prawnej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia podmiotowych przesłanek do przyznania Sam fakt pozostawania skarżącej poza gronem osób obowiązanych do alimentacji względem J. K. przesądzał o wystąpieniu prawnej przeszkody do przyznania stronie wnioskowanego prawa, co organ w sposób wyczerpujący przedstawił w zaskarżonej decyzji. Z tych też powodów, za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 k.p.a.
Wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze, w zaskarżona decyzja nie narusza art. 5 k.c., w myśl którego, nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. W nawiązaniu do tego rodzaju zarzutu wskazać trzeba, że przepis ten znajduje zastosowanie w regulowaniu stosunków prawa prywatnego, a nie publicznego jakim jest prawo administracyjne. W prawie administracyjnym klauzula zasad współżycia społecznego w ogóle nie obowiązuje, stąd, jakkolwiek Sąd rozumie trudną sytuację rodzinną strony, to nie może stwierdzić, że decyzja organu narusza zasady współżycia społecznego.
Odnosząc się do akcentowanej przez stronę okoliczności, że rodzice (niezamężnej) szwagierki nie żyją należy wyjaśnić, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. dotyczy "innych osób", na których zgodnie z przepisami k.r.o. w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa. A zatem, nie jest adresowane do wszystkich "innych osób", które w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny lub dzieckiem nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lecz tylko i wyłącznie do tych spośród "innych osób", na których zgodnie z k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny wobec podopiecznego.
Mając na uwadze okoliczność, że skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym szwagierki należy również wyjaśnić, że obowiązku alimentacyjnego o jakim mowa w przepisach k.r.o. nie można utożsamiać z funkcją opiekuna prawnego. Treść stosunku opieki nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną reguluje art. 175 w zw. z art. 155 k.r.o. Stosunek opieki jest całkowicie niezależny od roszczenia alimentacyjnego i nie ma z nim związku. W szczególności, nie generuje obowiązku alimentacyjnego. Jego istotą jest bowiem piecza i zarząd majątkiem pozostającego pod opieką, podczas gdy obowiązek alimentacyjny ma swoje źródło w stosunku pokrewieństwa, względnie, małżeństwa.
Uzupełniająco już tylko należy w tym miejscu wskazać, że organ dokonał prawidłowej wykładni pojęcia opiekuna faktycznego (dziecka) o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.
W stanie sprawy Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 69 Konstytucji RP. Jak wskazał NSA w przywołanej wyżej uchwale, niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Nie można również, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Ponadto, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania o zgodności z Konstytucją RP rozwiązania ustawodawczego, gdyż należy to do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 Konstytucji RP). Nie posiadają także kompetencji do zastępowania ustawodawcy i tworzenia w drodze wykładni nowej normy prawnej, zwłaszcza gdy dokonana wykładnia gramatyczna nie wymaga uściślenia w toku dalszej wykładni. Powyższe nie stoi w opozycji z tym, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać zawsze w zgodzie z Konstytucją RP, a przepisy winny być stosowane w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych, lecz w sposób, który umożliwia najpełniejsze urzeczywistnianie norm, zasad i wartości konstytucyjnych, co precyzują wyroki Trybunału Konstytucyjnego.
Konstatując, treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie może być zatem uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Innymi słowy, nie można powołując się na ogólne zasady konstytucyjne wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie alimentacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 289/13).
Kierując się przedstawioną argumentacją, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił.