Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. ([...]), przyznającą A. H. świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...] zł, w okresie od [...] r. do [...] r. oraz świadczenie w formie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w tym okresie.
Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji przyznał A. H. świadczenie pielęgnacyjne na okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest kontynuacją uprawnienia związanego z niepełnosprawnością dziecka strony, która upoważniała do pobierania świadczenia pod nazwą zasiłek stały. Ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych weszła w życie w dniu 1 maja 2004 r., od tego dnia przyznano świadczenie pielęgnacyjne.
W odwołaniu A. H. zakwestionowała fakt nieprzyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] r. do [...] r. Niepełnosprawność D. H. została orzeczona właśnie od dnia [...] r. w wyroku sądowym z dnia [...] r. Przed datą 1 maja 2004 r. istniały także regulacje prawne zapewniające osobom niepełnosprawnym pomoc materialną. Działanie organu naruszają konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych i nie respektują prawomocnego orzeczenia sądowego. Odwołująca się wystąpiła o przyznanie ustawowych odsetek za zwłokę.
W motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż A. H. od [...] r. do [...] r. pobierała zasiłek stały z pomocy społecznej z powodu sprawowania opieki nad D. H.. We [...] r. wystąpiła ponownie o zasiłek stały, ale nie został on przyznany, gdyż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś., a następnie orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] r. stwierdzono, że dziecko nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od chwili wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek stały został zastąpiony świadczeniem pielęgnacyjnym. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zostało zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. Ś. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), który stwierdził konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji D. H..
W dniu [...] r. A. H. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Początkowo przyznano odwołującej się świadczenie pielęgnacyjne od [...] r. do [...] r. Po wejściu w życie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności stanowiące kontynuację ponownego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, wydano zaskarżoną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne od [...] r. do [...] r. Odwołująca domaga się świadczenia także za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Zdaniem Kolegium żądanie to nie jest zasadne. W obecnym porządku prawnym osobom, które rezygnują z zatrudnienia w celu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej lub długotrwałej opieki przysługuje świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Ustawa ta weszła w życie 1 maja 2004 r. Wcześniej świadczenie pielęgnacyjne nie istniało. Organ może więc je przyznawać jedynie od dnia [...] r. Wcześniej podobną rolę jak świadczenie pielęgnacyjne pełnił zasiłek stały, przewidziany w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), która obowiązywała do dnia 30 kwietnia 2004 r. Obecne przepisy o pomocy społecznej regulują prawo do zasiłku stałego, który jest jednak zupełnie innym świadczeniem przysługującym osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Nie ma więc możliwości przyznać Odwołującej się za okres od [...] r. do [...] r. świadczenia pielęgnacyjnego, bo go jeszcze wtedy nie było, ani zasiłku stałego dla osób rezygnujących z zatrudnienia, bo takie świadczenie od 1 maja 2004 r. nie istnieje i nie może być przyznawane. Tak więc w trybie postępowania administracyjnego nie jest możliwe udzielenie odwołującej się, za okres przed [...] r., żadnego świadczenia. Przepisy nie przewidują także prawa do odsetek za zwłokę, jeżeli jakieś świadczenie pieniężne organ pierwszej instancji przyznał dopiero po uchyleniu jego decyzji przez organ odwoławczy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, A. H. wskazała, że wyrokiem sądowym z dnia [...] r. uznano jej syna za dziecko niepełnosprawne uprawnione do świadczeń w okresie od [...] r. do [...] r. W dniu [...] r. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego oraz wypłatę zaległych świadczeń od [...] r. do [...] r., których jej odmówiono. Skarżąca wywodzi, iż znowelizowane przepisy przewidują, iż w razie utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego, jak w przypadku jej syna, to prawo do świadczeń ustala się od pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Na podstawie tego przepisu skarżąca wystąpiła o wyrównanie świadczeń oraz opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od [...] r. do [...] r. Skarżąca podniosła także, iż jest matką ciężko chorego dziecka, nad którym urzędnicy "pastwią się", zasłaniając się przepisami, które krzywdzą słabych. Ponadto A. H. domaga się przyznania odsetek za zwłokę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego.
A. H. od [...] r. do [...] r. pobierała zasiłek stały z powodu sprawowania opieki nad synem D. H., na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która w art. 27 ust. 1 regulowała przyznawanie takich zasiłków. We [...] r. skarżąca wystąpiła ponownie o zasiłek stały, ale nie został on przyznany, gdyż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś., a następnie orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] r. stwierdzono, że dziecko nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dopiero wyrok Sądu Rejonowego dla W. – Ś. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), uznał konieczność stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy wymaganej przepisami. W tym czasie jednak, od dnia 1 maja 2004 r., nie obowiązywała już ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Została ona uchylona przez art. 160 nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593), która zgodnie z art. 161, weszła w życie dnia 1 maja 2004 r.
W dniu [...] r. A. H. wystąpiła o wyrównane świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 4 listopada 2005 r. organ pierwszej instancji przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 maja 2004 r. do 28 maja 2005. Jednak decyzja ta skarżącej nie satysfakcjonuje. Domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego także za okres od 1 września 2003 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. W obecnym porządku prawnym osobom, które rezygnują z zatrudnienia w celu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej lub długotrwałej opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Ustawa ta weszła w życie 1 maja 2004 r. i od tej daty można było skarżącej przyznać świadczenie pielęgnacyjne.
Skarżąca powołuje się na postanowienia art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którymi w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Przepis ten, zmieniony przez art. 1 pkt 9 lit. "a" ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260), nie ma jednak zastosowania do okresu sprzed 30 kwietnia 2004 r., nie dotyczy bowiem świadczeń rodzinnych, które nie istniały przed 1 maja 2004 r. Wcześniej podobną rolę jak świadczenie pielęgnacyjne pełnił zasiłek stały, przewidziany w nieobowiązującej już ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.).
Obowiązujące aktualnie przepisy ustawy pomocy społecznej regulują prawo do zasiłku stałego, który jest jednak zupełnie innym świadczeniem tj. przysługującym osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Nie można więc przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od [...] r. do [...] r., bo takiego świadczenia prawo nie przewidywało, ani nie można przyznać zasiłku stałego dla osób rezygnujących z zatrudnienia, bo takie świadczenie od 1 maja 2004 r. nie istnieje i nie może być przyznawane. Wobec tego, że nie ma podstaw prawnych do przyznania za ten okres świadczeń z tytułu opieki nad D. H., to wyrok Sądu Rejonowego dla W. – Ś. z dnia [...] r. nie ma wpływu na ten stan rzeczy.
Skarżąca domaga się także odsetek za zwłokę. Żądanie to jest pozbawione podstaw prawnych. Przepisy nie dają podstaw prawnych do domagania się odsetek za zwłokę, jeżeli jakieś świadczenie pieniężne organ pierwszej instancji przyznał dopiero po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy.
Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo powszechnie obowiązujące. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia. W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy i wydały na tej podstawie prawidłowe rozstrzygnięcie.
Zgodnie z postanowieniami art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza nakaz działania na podstawie przepisów prawa w dacie rozstrzygania sprawy indywidualnej. Takie też stanowisko ugruntowało się w orzecznictwie sądów i Trybunału Konstytucyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).