Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Budowlane "[...]" S.A., (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) zwróciło do Narodowego Forum Muzyki im. [...] we W. (dalej: NFM, organ, podmiot zobowiązany) wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2016r. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie, a mianowicie:
- 1. wykazu firm (z dalszymi podwykonawcami) i osób przeprowadzających kontrole obiektu Narodowego Forum Muzyki we W. w zakresie czynności serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM lub wymaganymi prawem wraz z przedstawieniem stosownych uprawnień osób dokonujących tych przeglądów.
- 2. wykazu podpisanych umów serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM lub wymaganymi prawem dotyczących Narodowego Forum Muzyki we W..
- 3. kserokopii wpisów do Książki Obiektu Narodowego Forum Muzyki we W. z przeprowadzonych przeglądów w zakresie czynności serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM lub wymaganymi prawem
- 4. kserokopii protokołów z kontroli Narodowego Forum Muzyki w zakresie czynności serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji lub wymaganymi prawem.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2016 r., w odpowiedzi na pismo organu z dnia 9 września 2016 r. nr [...], wnioskodawca doprecyzował zakres przedmiotowego wniosku poprzez wskazanie jakiego okresu dotyczą wnioskowane informacje oraz o jakie konkretne dokumenty chodzi w pkt 4 wniosku.
Pismem z dnia 23 września 2016r. nr [...] organ przesłał wnioskodawcy żądane przez niego kserokopie dokumentów w postaci zanonimizowanej oraz decyzję z dnia 23 września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej w części dotyczącej informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] spółki z o.o. we W. oraz informacji stanowiących dane osobowe.
Kolejnym pismem z dnia 27 września 2016r. nr [...] organ przesłał stronie podpisaną decyzję nr [...] z dnia 23 września 2016 r. z jednoczesną informacją,że przez niedopatrzenie pracownika pismem z dnia 23 września 2016r. nr [...] przekazano stronie decyzję niepodpisaną przez dyrektora Narodowego Forum Muzyki we W..
Wnioskodawca pismem z dnia 10 października 2016 r. (data wpływu 21 października 2017r.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z tym uzasadnieniem,że decyzja z dnia 23 września 2016 r. nie została podpisana, a zatem dotknięta jest istotną wadą i może być traktowana jedynie jako projekt decyzji. Ponadto podniósł,że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem ograniczeniem dostępu do informacji publicznej nie są objęte ani umowy cywilnoprawne ani dane osobowe, w sytuacji gdy dotyczą podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych. Wnioskodawca wywodził,że dane w postaci nazw podmiotów gospodarczych są jawne i są powszechnie dostępne w publicznych rejestrach np. Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Z kolei dane osobowe osób, które posiadają odpowiednie uprawnienia są również dostępne np. na stronach Polskiej Izby Inżynierów budownictwa. Strona wnosiła jedynie o podanie nazw podmiotów, imienia, nazwiska osób dokonujących czynności serwisowych i konserwacyjnych oraz dokumentów potwierdzających uprawnienia tych osób i podmiotów, a nie podanie wszystkich danych o osobach tj. data i miejsce urodzenia, nr PESEL, nr telefonu czy adres zamieszkania. Natomiast nie wnosiła o ujawnienie wewnętrznej formy organizacji [...] Sp. z o.o., a jedynie wskazanie kto w jej imieniu wykonuje przedmiotowe czynności. Końcowo wnioskodawca podniósł,że co do zasady, w każdym przetargu publicznym podmiot składający swoją ofertę określa, jakie czynności będzie wykonywał sam, a jakie poprzez swoich podwykonawców, a także wskazuje osoby posiadające odpowiednie uprawnienia wymagane przez np. Specyfikacje Istotnych Warunków Zamówienia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz.
23) oraz art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058) Dyrektor NFM utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia 23 września 2016 r.
W motywach decyzji ostatecznej organ wyjaśnił, że decyzja nr [...] została podpisana przez Dyrektora NFM w dniu 23 września 2016 r. jednak omyłkowo, przez niedopatrzenie pracownika przygotowującego wysyłkę pisma, wraz z wnioskowanymi dokumentami zostały wnioskodawcy przekazane wydruki (projekty) niepodpisane przez Dyrektora NFM (podpisana decyzja została tymczasem w NFM). Omyłka ta została wyjaśniona w piśmie z dnia 27 września 2016 r. (data wpływu do wnioskodawcy 27 września 2016 r.), do którego to pisma załączona została prawidłowo wydana decyzja z dnia 23 września 2016 r. podpisana przez Dyrektora NFM.
Organ wskazał, że dokumenty zanonimizowane o zapisy niepodlegające ujawnieniu, stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki: [...] Spółka z o.o. z siedzibą we W. oraz o informacje stanowiące dane osobowe – przekazano do wnioskodawcy w dniu 23 września 2016 r. w formie kserokopii. Odmówiono jednak udostępnienia tych dokumentów w pełnym zakresie zgodnie z wnioskiem, bowiem - jak wskazano w decyzji Nr [...] - dokumenty te zawierają zapisy nie podlegające ujawnieniu, stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki: [...] Spółka z o.o. z siedzibą we W. (tj. nazwy podwykonawców oraz innych osób - zarówno prawnych jak i fizycznych dokonujących konserwacji i przeglądów w ramach realizacji umowy z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy NFM a [...] Sp. z o.o.) oraz informacje stanowiące dane osobowe. W takim przypadku zatem prawo do udzielenia informacji publicznej ulega ograniczeniu zgodnie art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem organu dokumenty, o których mowa we wniosku (tj. pełna treść: wykazów, kserokopii wpisów do Książki Obiektu NFM, protokołów z kontroli NFM w zakresie czynności serwisowych i innych, protokołów z przeglądów obiektu NFM i innych dokumentów zgodnie z wnioskiem), w zanonimizowanej przez NFM części zawierają informacje nie podlegające ujawnieniu.
Dyrektor NFM stwierdził,że konieczność odmowy udostępnienia informacji stanowiących: nazwy podwykonawców, oraz innych osób - zarówno prawnych jak i fizycznych dokonujących konserwacji i przeglądów w ramach realizacji umowy z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy NFM a [...] Sp. z o.o. wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem organu zanonimizowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki OPM, o której mowa w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., nr 153, poz. 1503; dalej jako: ustawa o z.n.k.). Spółka [...] w pismach skierowanym do NFM (z dnia 24 czerwca 2016 r. oraz z dnia 5 września 2016 r.) wskazała, że zanonimizowane przez NFM informacje zawarte w wskazanych wyżej dokumentach, traktuje jako objęte tajemnicą przedsiębiorstwa i nie wyraża zgody na ich upublicznienie, zastrzegając jednocześnie, iż informacje te mogą zostać ujawnione podmiotom trzecim za zgodą spółki po podpisaniu przez podmiot występujący o ich udzielenie - zobowiązania o zachowaniu poufności. Informacje te posiadają bowiem dla Spółki [...] znaczną wartość gospodarczą (lista podwykonawców i podmiotów współpracujących jak i ich pracowników) oraz nie zostały one ujawnione do wiadomości publicznej, a spółka podjęła w stosunku do nich niezbędne działania w celu zachowania poufności.
Według Spółki [...], podmioty, które dokonywały czynności konserwacji, jak przeglądów, są częścią grupy wyselekcjonowanych podwykonawców, która to grupa tworzona była przez cały okres działalności Spółki [...]. Są to podmioty ugruntowanej renomie i pozycji na rynku, gwarantujące rzetelne realizowanie powierzonych im zadań. Również pracownicy tych podmiotów podpisujący się na raportach, są pracownikami o wysokich i uznanych kwalifikacjach, dzięki którym świadczone przez podwykonawców usługi są na najwyższym poziomie. Podanie tych danych zewnętrznym, konkurencyjnym podmiotom ułatwia dotarcie do tych osób możliwość ich "podkupienia" przez konkurencję Spółki [...]. Takie działania mogą utrudnić lub też uniemożliwić prawidłowe świadczenie przez spółkę usług na ustalonym, wysokim poziomie.
Dodatkowo udostępnienie tych informacji powoduje przekazanie konkurencji wewnętrznej struktury Spółki [...] ze wskazaniem, w jakim zakresie spółka korzysta z zewnętrznych zasobów, a w jakim zakresie sama realizuje poszczególne zadania.
Ponadto organ wskazał,że Spółka [...] nie udostępniła tych informacji do wiadomości publicznej, a także zabezpieczyła je w taki sposób, aby zachować je w poufności. Listę podwykonawców spółki i ich pracowników w spółce mają wyłącznie osoby, które mają z nimi styczność i współpracują z tymi podwykonawcami. Lista tych podmiotów zapisana jest na dysku komputerowym i zabezpieczona jest hasłem. Oznacza to, że nawet nieupoważnieni pracownicy [...] nie mają dostępu do tej listy. Spółka zatem wprowadziła zabezpieczenia, przez co podjęła stosowne działania w celu zachowania tych informacji w poufności.
W ocenie Dyrektora NFM nieudostępnione wnioskodawcy informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki [...], które łącznie spełniają przesłanki wskazane w art. 11 ust. 4 ustawy o z.n.k. tj.
1) są nieujawnione do wiadomości publicznej, 2) posiadają wartość gospodarczą, 3) przedsiębiorca podjął co do nich niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Wnioskowane informacje niewątpliwie posiadające wartość gospodarczą, nie zostały ujawnione, a Spółka [...] podjęła działania dla zachowania informacji w poufności. Z kolei organ nie wymagał na etapie przeprowadzania postępowania przetargowego podania nazw podwykonawców. Natomiast na etapie weryfikacji spełnienia przez wykonawcę warunków udziału w postępowania wymagane było jedynie złożenie oświadczenia o ich spełnieniu. Natomiast fakt, że nazwy podmiotów gospodarczych są jawne są powszechnie dostępne w publicznych rejestrach np. Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalność Gospodarczej, z kolei dane osobowe osób, które posiadają odpowiednie uprawnienia są również dostępne np. na stronach Polskiej Izby Inżynierów budownictwa - nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w sytuacji gdy informacje których domaga się wnioskodawca zostały skutecznie zastrzeżone przez Spółkę [...] jako tajemnica przedsiębiorstwa Spółki.
Natomiast w sytuacji gdy w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016, poz. 922, dalej jako: ustawa o o.d.o.) za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Natomiast dane osobowe mieszczą się w zakresie pojęcia "prywatności" o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej
Ponadto organ nie zgodził się z poglądem, że ograniczeniem dostępu do informacji publicznej nie są objęte ani umowy cywilnoprawne ani dane osobowe, w sytuacji gdy dotyczą podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych. Wprawdzie treść umów cywilnoprawnych zawieranych przez instytucje gospodarujące środkami publicznymi z osobami fizycznym podlega co do zasady udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do jej uzyskania może podlegać stosownym ograniczeniom (umowy te mogą bowiem zawierać dane dotyczące prywatności lub tajemnicę przedsiębiorcy, czy też inne prawem chronione tajemnice). W takiej jednak sytuacji podmiot może odmówić udostępnienia danej informacji, poprzez odpowiednie zanonimizowanie żądanych dokumentów o informacje stanowiące dane osobowe czy inne informacje, o których mowa w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący wniósł o zobowiązanie Narodowego Forum Muzyki do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 23 sierpnia 2016 r. i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W pierwszej kolejności skarżący podniósł, że dane o które wnioskował dotyczą postępowania o nr [...] toczącego się na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych. Zatem w związku z relacją przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych i ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także ugruntowanej linii orzeczniczej wyłączającej możliwość powołania się na klauzulę tajemnicy ustawowej w takich przypadkach, należy przyjąć, że organ nie mógł odmówić udostępnienia informacji we wnioskowanym zakresie. Według skarżącego organ oprócz ogólnych twierdzeń, nie popartych żadnymi dowodami, przyjął, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorstwa lub naruszeniem prywatności osób, które to uprawniają go do odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący podkreślił, że nie chce wiedzieć jaka jest struktura organizacyjna firmy [...] sp. z o.o. albo jaki numer PESEL, adres zamieszkania lub numer telefonu mają poszczególne osoby, ale korzystając z ustawy o dostępie do informacji publicznej chce się dowiedzieć jak są wydatkowane publiczne pieniądze. Czy umowy, które zawiera organ administracji publicznej są zgodne z przepisami prawa i czy nie dochodzi do sytuacji, w której organ podnosząc argument tajemnicy przedsiębiorstwa oraz ochrony danych osobowych nie chce ukryć nieprawidłowości w wyborze podmiotów mających wykonać określone czynności za publiczne pieniądze. Toteż przesłanie przez organ dokumentów zanonimizowanych np. zestawienie czynności serwisowych wraz z zamazanymi wykonawcami lub niepełnego wykazu firm jest działaniem sprzecznym z ustawą o dostępie do informacji publicznej. A powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa w sytuacji gdy nie ma dowodów, że ma ona miejsce jest działaniem co najmniej wadliwym. To na organie ciąży ciężar dowodu, że w rozpatrywanej sytuacji istnieje tajemnica przedsiębiorstwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor NFM wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją. Dodatkowo powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne podniósł,że ustawodawca kreując prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, jako dobro nadrzędne nad prawem dostępu do informacji usytuował ochronę prywatności osób fizycznych, a w przedmiotowym postępowaniu osoby nie zrezygnowały z przysługującego im prawa, jak również w odniesieniu do tych osób nie zachodzi przesłanka dotycząca osób pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane, albowiem jest ona obarczoną wadą, wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, a szczególności taką, która musi skutkować koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało bez poszanowania wymaganego trybu postępowania.
Konstytucja RP w art. 61 ust.1 zagwarantowała obywatelowi podmiotowe prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, o czym stanowi art.61 ust.2 ustawy zasadniczej.
Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2 art. 61 Konstytucji RP, został określony w głównej mierze w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. 2016, poz.1764) zwanej dalej u.d.i.p., która reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Jednocześnie powołana ustawa w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc w art. 16 ust.2, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy tego kodeksu. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, a uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Podkreślić należy, że w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej, do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie obowiązane są na podstawie art. 17 ust. 1 u.d.i.p. poza organami administracji publicznej, również inne podmioty wymienione w art. 4 u.d.i.p., a zatem również wykonujące zadania publiczne instytucje kultury. Przepis art. 17 ust. 1 u.d.i.p. stanowi bowiem, że do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Inny jest jedynie sposób zaskarżenia takich rozstrzygnięć, bowiem w myśl art. 17 ust. 2 u.d.i.p., wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.
Jak wynika z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przy czym zaakcentować należy,że nie na wpływu na bieg tego terminu kwestia błędnego pouczenia w niej strony postępowania o innym, jak w analizowanym przypadku trzydziestodniowym, terminie możliwości jej zakwestionowania. Okoliczność ta może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia ewentualnie uchybionego terminu. W badanej sprawie kwestia terminowości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wymaga jednakże dopiero wyjaśnienia.
Organ odwoławczy, w tym również organ ponownie rozpoznający sprawę, jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie wniesione zostało w terminie. Jak wyżej wskazano, termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. Okoliczność doręczenia decyzji ma zatem istotne znaczenie dla ustalenia, czy odwołanie strony (w niniejszej sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostało wniesione z zachowaniem terminu.
Stwierdzenie przez organ odwoławczy dochowania terminu do wniesienia odwołania, winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się dochował terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., w przeciwnym razie organ nie wypełnia norm postępowania zawartych w art. art. 7 i 77 k.p.a.
Pozostaje poza sporem w kontrolowanej sprawie kwestia daty doręczenia przez organ decyzji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] podmiotowi informacyjnie zainteresowanemu, który potwierdził jej doręczenie w dniu 27 września 2016 r. (data prezentaty spółki). Nie ulega wątpliwości,że tylko doręczenie decyzji podpisanej przez osobę działającą w imieniu organu jest wprowadzeniem jej do obrotu prawnego i wywołuje określone skutki prawne, w tym początek biegu terminu do złożenia środka odwoławczego. Z materiału aktowego sprawy wynika,że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został wprawdzie opatrzony datą 10 października 2016 r., lecz jednocześnie wynika z niego data wpływu do organu tj. dnia 21 października 2016 r. W aktach sprawy nie ma jednak koperty, w której nadano tę przesyłkę do organu właściwego. Tymczasem, liczony od dnia doręczenia skarżącemu zakwestionowanej decyzji czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 11 października 2016 r. (wtorek).W istocie zatem nie wiadomo czy skarżący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł w terminie.
Organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego i przeszedł do merytorycznego rozpoznania wniosku, bez uprzedniego zbadania terminowości wniesienia środka odwoławczego. Takiej próby wyjaśnienia powyższej kwestii podjął się Sąd, w drodze bilateralnej korespondencji z pełnomocnikami stron, którzy w tym zakresie złożyli sprzeczne ze sobą wyjaśnienia. I tak pełnomocnik organu w piśmie z dnia 17 maja 2017r. (k.69) podał,że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu w dniu 21 października 2016r. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, data nadania listu 14 października 2016r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 17 maja 2016r. (k.
68) podał,że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony osobiście w siedzibie organu, co mogłoby wskazywać,że miało to miejsce w dniu 21 października 2016r. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 18 maja 2017r. pełnomocnik strony wycofał się z tego twierdzenia i nie potrafił kategorycznie odpowiedzieć na pytanie Sądu, w jaki sposób został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (drogą pocztową czy bezpośrednio w siedzibie organu) i w związku z tym, w jakim nastąpiło to dniu.
Wypada w tym miejscu podkreślić,że kwestia upływu terminu do wniesienia środka odwoławczego ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia zasady trwałości decyzji administracyjnej i pewności obrotu prawnego, bowiem upływ tego terminu skutkuje uzyskaniem przez decyzję pierwszo-instancyjną waloru ostateczności. Natomiast każde uchybienie terminowi o wniesienia odwołania powoduje,że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art.134 k.p.a.). Przy czym nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia środka odwoławczego zobowiązuje organ do stwierdzenie uchybienia terminowi do jego wniesienia. Uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i stwierdzenie uchybienia w tym zakresie nie zależy od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy.
Natomiast merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 1998r. IV SA 2294/96 Lex Nr 45698). Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienie tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 129 §2 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a.
Reasumując, skoro organ zaniechał kontroli zachowania terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wstępnego, wyjaśniającego datę złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to stwierdzenie powyższego uchybienia obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Przy czym, stwierdzenie uchybienia procedurze we wskazanym wyżej zakresie, zwalniało Sąd z konieczności odniesienia się do zarzutów nakierowanych na materialną treści decyzji, będącej przedmiotem osądu. O kosztach procesu w łącznej kwocie 597 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., mając na uwadze wpis od skargi (kwota 100 zł), koszty zastępstwa procesowego (kwota 480 zł) i koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (kwota 17 zł).