Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: skarżąca, strona) od wydanej z upoważnienia Wojewody [...], decyzji Kierownika Oddziału Koordynacji i Świadczeń w Wydziale Zdrowia i Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego we W. z dnia [...] lipca 2020 r. [...], odmawiającej przyznania stronie świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego) na M. K. (dalej: córka), na okres od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 1 października 2016 r., na podstawie art 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zakwestionowana decyzja organu odwoławczego została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z dnia 2 marca 2016 r. skarżąca wystąpiła do Burmistrza Miasta O. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę. Wniosek ten został przekazany Marszałkowi Województwa [...] celem ustalenia, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. [...] Marszałek Województwa [...] ustalił, że w sprawie strony mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 1 października 2016 r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę. W uzasadnieniu wskazał, że ojciec dziecka – P. K. - podjął zatrudnienie na terenie Niemiec od dnia 4 stycznia 2016 r., a umowa o pracę została zawarta na czas do dnia 31 grudnia 2016 r. Jednocześnie, pismem z dnia 21 listopada 2016 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił Stronę, że w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego pierwszeństwo zastosowania znajduje ustawodawstwo niemieckie. Z ustaleń organu I instancji wynika, że w rozpatrywanym czasie wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia na terenie Polski. W tym czasie ojciec dziecka pozostawał zatrudniony na terenie Niemiec.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 22 lipca 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego) na córkę, na okres od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 1 października 2016 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji, powołując treść art. 67 oraz art. 68 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L Nr 166, poz. 1, ze zm.) [dalej jako: "Rozporządzenie podstawowe"] oraz art. 60 ust. 3 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L 284 z 30 października 2009, str. 1 ze zm., [dalej jako: "Rozporządzenie wykonawcze"] stwierdził, że w okresie objętym rozstrzygnięciem znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W rozpatrywanej sprawie pierwszeństwo zastosowania znajduje ustawodawstwo niemieckie, a zatem podjął postępowanie w sprawie dodatku dyferencyjnego. Wyjaśnił, że dodatek dyferencyjny przysługuje w wysokości różnicy pomiędzy wysokością świadczeń określoną w ustawodawstwie polskim a kwotą świadczeń określoną w państwie, którego ustawodawstwo znajduje pierwszeństwo zastosowania. Podał, że zgodnie z tabelą Unijnego Systemu Informacji o ochronie socjalnej MISSOC wysokość świadczeń wskazanych przez ustawodawstwo niemieckie wynosi 300 euro miesięcznie na córkę wnioskodawczyni. Po przeliczeniu na złote polskie kwota ta wynosi 1.318,56 zł miesięcznie i przekracza kwotę świadczeń przewidzianą przez ustawodawstwo polskie (1000 zł).
W konsekwencji uznano, że z tej przyczyny dodatek dyferencyjny nie przysługuje w rozpatrywanym okresie. Organ dodał, że w celu otrzymania pełnej kwoty świadczenia przewidzianego w ustawodawstwie polskim, strona winna przedłożyć decyzję odmawiającą przyznania jej świadczeń z powodu niespełnienia warunków ustawodawstwa państwa pierwszeństwa. Zastrzegł również, że wniosek strony został przekazany do instytucji niemieckiej.
Skarżąca w ustawowym terminie złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i rozpoznanie sprawy co do jej istoty ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazała, że wraz z dzieckiem zamieszkuje na terenie Polski i nie była zatrudniona na terenie Polski ani poza jej granicami. Potwierdziła natomiast, że ojciec dziecka był zatrudniony na terenie Niemiec. W jej ocenie świadczenie rodzicielskie winno być wypłacone przez Państwo Polskie.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. We wstępnych motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że decyzja ze względu na fakt, że ojciec dziecka, na które ma zostać przyznane świadczenie rodzicielskie - podejmował w określonym w zaskarżonej decyzji okresie zatrudnienie na terenie Niemiec, w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. m.in. ww. Rozporządzenie podstawowe oraz Rozporządzenie wykonawcze. Powołując się na regulację art. 11 ust. 1 Rozporządzenia podstawowego organ odwoławczy wskazał, że osoby, do których stosuje się ten akt normatywny, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Stosownie zaś do treści art. 11 ust. 3 lit. a) tego Rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego.
Tymczasem Strona wnioskiem z dnia 2 marca 2016 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę, a ojciec dziecka w okresie od 1 marca 2016 r. do 1 października 2016 r., tj. w okresie, w którym organ pierwszej instancji ustalił, że względem wniosku Strony o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podejmował zatrudnienie poza granicami kraju (na terenie Niemiec). Organ wskazał ponadto, że w świetle art. 1 lit. i akapit 1 i Rozporządzenia podstawowego P. K. jest członkiem rodziny skarżącej i może być uznany jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo Niemiec.
Zatem, należy do kręgu osób którym mogą być przyznane (przy spełnieniu wszystkich przewidzianych tam warunków) świadczenia na rodzinę, w tym świadczenie związane z urodzeniem dziecka - Elterngeld (zob. https://www.missoc.org/missoc-database/comparative-tables/results/).
Wobec powyższego, wedle wskazań Kolegium w sprawie zachodzi zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych, o którym mowa w art. 68 ust. 2 Rozporządzenia podstawowego. Zgodnie z powołaną regulacją, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust.
1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla dzieci zamieszkujących w innym Państwie Członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania. Powołując się na zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń wyrażone w art. 68 ust. 1 Rozporządzenia podstawowego, organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie na mocy art. 68 ust. 1 pkt a, ze względu na podejmowanie przez ojca dziecka zatrudnienia na terenie Niemiec i jednoczesny brak takiego zatrudnienia po stronie wnioskodawczyni, pierwszeństwo zastosowania znajduje ustawodawstwo niemieckie. Ze względu na treść przedstawionych unormowań, krajem właściwym w pierwszej kolejności - w omawianym czasie - do wypłaty świadczeń rodzinnych na córkę mieszkającą wraz z matką w Polsce, jest kraj właściwy ze względu na miejsce zatrudnienia ojca, a więc Niemcy. W drugiej kolejności państwem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych jest Polska. W tej sytuacji, zdaniem organu wobec złożenia przez skarżącą wniosku o świadczenia rodzinne w państwie, którego ustawodawstwo nie znajduje pierwszeństwa zastosowania - postępowanie organu pierwszej instancji zostało uregulowane przepisem art. 68 ust. 3 Rozporządzenia podstawowego. Według niego, jeżeli zgodnie z przepisami art. 67, w instytucji Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to: a) instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2, b) instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instancji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. W tym aspekcie organ odwołał się także, do regulacji przepisów Rozporządzenia wykonawczego (art. 60 ust. 1, 2 i 3), z których wynika m.in., że "wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej i do celów stosowania art. 67 i 68 rozporządzenia podstawowego uwzględnia się - w szczególności w odniesieniu do prawa danej osoby do ubiegania się o takie świadczenia - sytuację całej rodziny, tak jak gdyby wszystkie osoby zainteresowane podlegały ustawodawstwu zainteresowanego państwa członkowskiego i miały miejsca zamieszkania w tym państwie. Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa [...] przekazał wniosek skarżącej do właściwej instytucji niemieckiej (pismo Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2016 r. [...]), a następnie właściwe w sprawie organy wielokrotnie zwracały się do instytucji zagranicznej o informację w sprawie przyznanych świadczeń rodzinnych w Niemczech.
W nawiązaniu do zarzutów odwołania wskazano, że z uwagi na powołane regulacje obu Rozporządzeń, oraz fakt zatrudnienia w tym okresie ojca dziecka na terenie Niemiec a także brak takiego zatrudnienia w Polsce po stronie matki, to ustawodawstwo niemieckie ma w niniejszej sprawie pierwszeństwo zastosowania. Zatem wniosek z dnia 2 marca 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę skarżącej musi zostać w pierwszej kolejności rozpatrzony przez instytucję niemiecką, tak jakby strona wnioskowała o analogiczne świadczenie - to jest Elterngeld. Zatem organ I instancji stosownie do art. 68 ust. 2 Rozporządzenia podstawowego zdecydował o podjęciu rozstrzygnięcia w przedmiocie dodatku dyferencyjnego, bowiem w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust.
1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Kolegium wskazało, że w zakresie prawa do dodatku dyferencyjnego prawodawca unijny przewiduje jedynie możliwość porównania wysokości poszczególnych świadczeń rodzinnych, czyli kwot które można uzyskać w ramach świadczeń rodzinnych w poszczególnych państwach. Dodatek dyferencyjny może zostać ustalony w wysokości ich różnicy. Tymczasem będące odpowiednikiem świadczenia rodzicielskiego w ustawodawstwie niemieckim świadczenie Elterngeld może być przyznane w wysokości minimalnej 300 euro miesięcznie w roku 2016 (zob. https://www.missoc.org/missoc- database/comparative-tables/results/). Ustalona kwota po przeliczeniu jej wysokości na podstawie przelicznika walut Europejskiego Banku Centralnego na dzień 1 lutego 2016 r., stosownie do przepisu art. 90 Rozporządzenia podstawowego i pkt 3 lit b i Decyzji NR H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącej daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009. skoro kurs wynosił 4,3952 zł za 1. euro, wynosiła 1.318,56 zł. Wskazana kwota przekroczyła zatem wysokość świadczenia rodzicielskiego za ten sam czas przewidzianego przez ustawodawstwo polskie. W takiej sytuacji zdaniem organu odwoławczego przyznanie dodatku dyferencyjnego nie było możliwe.
W skardze do tut. Sądu strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, a to: art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 23 ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin oraz art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/204, przez przyjęcie, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Strona podniosła, że z uwagi na wyjątkową przewlekłość organów nie może otrzymać świadczenia z Niemiec.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Stosownie do regulacji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz.2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego) wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, gdyż przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik tej sprawy. Kontrolowane decyzje nie są wadliwe, a zarzuty skargi niezasadne. Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela (niesporne między stronami) ustalenia faktyczne organów obu instancji, organów obu instancji jednoznacznie kształtujące sytuację prawną skarżącej, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.
Na wstępie w kontekście zarzutów skargi dotyczących prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy wyjaśnić, że od chwili przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej art. 2 ust. 2 Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864 z późn. zm.) z mocy jego art. 3 ust. 1 Rzeczypospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa unijnego w całym dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. System świadczeń rodzinnych, do których należy przedmiotowe świadczenie nie jest jedynie przedmiotem wewnętrznych regulacji Polski, jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale również przepisów unijnych, które to przepisy, zgodnie z dorobkiem orzeczniczym Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, mają prymat nad przepisami prawa polskiego. W prawie unijnym problematyka świadczeń rodzinnych regulowana jest rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/204 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Wspomniane rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi tych państw. Wspomniane akty prawne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny, w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.
Po myśli art. 68 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1; ustęp ten przewiduje pierwszeństwo prawa udzielonego z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielone z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.
Z kolei art. 60 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowi, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Art. 67 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 stanowi, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 tego samego rozporządzenia osoby, do których stosuje się rozporządzenia, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Po myśli art. 11 ust. 3 lit. a tego rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Zatem zasadą jest podleganie ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego.
W kontrolowanej sprawie, z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w organie polskim, zastosowanie znajduje art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, zgodnie z którym instytucja polska zobowiązana była niezwłocznie przekazać ten wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, poinformować skarżącą o tym fakcie i w razie konieczności zapewnić dodatek dyferencyjny. Rozpoznanie wniosku skarżącej należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego – tu organu właściwego Landu Republiki Federalnej Niemiec – tak jakby został on złożony do niej bezpośrednio. W kompetencji polskich organów pozostało podjęcie rozstrzygnięcia co do przysługiwania dodatku dyferencyjnego (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004), który jest przyznawany w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego na podstawie przepisów Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
W rozpatrywanej sprawie punktem odniesienia były zatem przepisy ustawy z dnia 8 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz.111 dalej u.ś.r.) tj. art.17c tej ustawy dotyczący instytucji świadczenia rodzicielskiego. Także, na gruncie tej ustawy znajdujemy regulację art. 23a ust. 1 u.ś.r. z której wynika, że w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych, do których na mocy tej samej ustawy zaliczane jest też świadczenie rodzicielskie, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.
Natomiast w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w art. 23a ust. 1 u.ś.r., organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 2 u.ś.r.). W przypadkach, o których mowa wyżej, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 u.ś.r.). Gdy zaś zostanie ustalone przez wojewodę, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ ten wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 u.ś.r., od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa obcego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Bezsprzecznie zatem wbrew zarzutom skargi zagadnienie właściwych zasad pierwszeństwa zostało w ramach prowadzonego postępowania dostatecznie i prawidłowo wyjaśnione co wynika z prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ I instancji w toku dotychczasowego postępowania ustalił, że mąż wnioskodawczyni, ojciec dziecka w okresie od 1 marca 2016 r. do 1 października 2016 r. był zatrudniony na terenie Niemiec, natomiast skarżąca w rozpatrywanym okresie nie była zatrudniona i wraz z córką zamieszkiwała w Polsce. W konsekwencji jak prawidłowo wskazały organy obu instancji, we wskazanym wyżej okresie w stosunku do wniosku strony z dnia 2 marca 2016 r. ustawodawstwo niemieckie ma zastosowanie według zasady pierwszeństwa.
W związku z tym ustaleniem w decyzjach powołano się na art. 68 ust. 1 przywołanego już rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, który w zakresie istotnym dla sprawy stanowi: W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:
- a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania;
- b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych:
- i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym (...).
W konsekwencji wbrew twierdzeniom skargi w sprawie bezsprzecznie znajdował zastosowanie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis ten bowiem dotyczy świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie z różnych tytułów. Natomiast pod pojęciem tytułu w rozumieniu analizowanej regulacji unijnej należy rozumieć każdą formę aktywności zawodowej bądź okoliczność faktyczną powodującą podleganie rozporządzeniu oraz przyznanie świadczenia rodzinnego. Jak podkreśla się w literaturze chodzi o pracę najemną, wykonywanie pracy na własny rachunek bądź zamieszkanie, jeśli w danym państwie nabycie i realizacja prawa do świadczeń nie wymaga aktywności zawodowej (por. K. Ślebzak. Art.
68. W: Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2012 r.). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca uprawniona jest do świadczenia rodzicielskiego w Polsce z tytułu zamieszkania, natomiast ojciec dziecka uprawniony jest w Niemczech do otrzymania odpowiednika świadczenia rodzicielskiego z tytułu zatrudnienia w tym kraju. Zatem w grę wchodzi zasada pierwszeństwa przewidziana dla świadczeń wypłacanych z różnych tytułów, tj. art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, która stanowi, że w pierwszej kolejności decydują prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. W Polsce podstawą przyznania świadczenia skarżącej nie jest zatrudnienie czy wykonywanie pracy na własny rachunek, tylko urodzenie dziecka i miejsce zamieszkania. Zatem Wojewoda właściwie zinterpretował i zastosował art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie znajdując jednocześnie podstaw do przyjęcia reguł pierwszeństwa płynących choćby z art. 68 ust. 1 lit. b, wyżej wymienionego aktu dla zbiegu świadczeń wypłacanych z tego samego tytułu.
Wobec twierdzeń skargi dotyczących pozbawienia skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia przypomnieć także należy, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został przesłany do instytucji właściwej na terenie Niemiec celem jego rozpatrzenia, zaś instytucja niemiecka w przewidzianym w prawie terminie nie zaprzeczyła swego pierwszeństwa. Słusznie Organ pierwszej instancji powołuje się na art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1), który stanowi m.in. że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Instytucja, do której złożono wniosek zgodnie z ust. 1, rozpatruje go na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową faktyczną i prawną sytuację rodziny wnioskodawcy.
Jeżeli instytucja ta uzna, że jej ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, zapewnia świadczenia rodzinne zgodnie ze stosowanym przez siebie ustawodawstwem. Z akt sprawy wynika, że organ właściwy (w owym czasie był nim Marszałek Województwa) pismem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], niezwłocznie przekazał wniosek skarżącej do właściwej instytucji niemieckiej. W konsekwencji, w związku z brakiem zaprzeczenia pierwszeństwa do wypłaty świadczenia rodzicielskiego przez instytucję niemiecką, a tym samym zgodą na przyjęcie wypłaty tego świadczenia przez Niemcy przyjęto zasadnie, że ojcu dziecka przysługiwały w tym okresie kwoty niemieckiego odpowiednika świadczenia rodzicielskiego w wysokości 300 EUR miesięcznie. Wojewoda wskazuje bowiem, że zgodnie z ogólnodostępnymi informacjami zawartymi w tabelach porównawczych na stronie missoc.org, ustawodawstwo niemieckie przewiduje świadczenie związane z urodzeniem dziecka będące odpowiednikiem świadczenia rodzicielskiego – Elterngeld, którego miesięczna minimalna kwota wynosiła 300 EUR miesięcznie.
Wskazana kwota przewidziana przez ustawodawstwo niemieckie w 2016 r. przeliczona na podstawie przelicznika walut Europejskiego Banku Centralnego na dzień 1 lutego 2016 r., stosownie do przepisu art. 90 Rozporządzenia podstawowego i pkt 3 lit b i Decyzji NR H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącej daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, skoro kurs wynosił 4,3952 zł za 1 euro, wynosiła 1318,56 zł. Kwota ta przekraczała wysokość świadczenia rodzicielskiego możliwego do przyznania w Polsce, wynikającego z regulacji art. 17c ust. 5 u.ś.r.
Wobec powyższego nie było podstaw do przyznania przez organy polskie dodatku dyferencyjnego bowiem miesięczna wysokość świadczenia adekwatnego do świadczenia rodzicielskiego przysługującego w Republice Federalnej Niemiec przekracza wysokość świadczenia możliwego do przyznania w Polsce.
Należy zauważyć, że w tych okolicznościach wypełniła się też przesłanka negatywna wyłączająca prawo do świadczenia rodzicielskiego określona art. 17c ust. 5 u.ś.r. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli matce lub ojcu dziecka przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Ponieważ wykazano, że ojciec dziecka był uprawniony na terenie Niemiec do świadczenia podobnego do świadczenia rodzicielskiego, to w ustalonym w decyzji okresie czasu, uprawnienie skarżącej nie mogło zostać zrealizowane, co wyraźnie przewiduje także zacytowany wyżej przepis u.ś.r.
Z tych przyczyn decyzja organu I instancji jak i zaskarżona decyzja SKO są aktami legalnymi zarówno pod względem procesowym jak i materialnoprawnym. Sąd, działając z urzędu nie dopatrzył się w działaniach organów jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby skorzystanie z kompetencji kasacyjnych na zasadzie 134 § 1 p.p.s.a. Zarzucana w skardze przewlekłość postępowania organu pierwszej instancji znajduje się bowiem poza granicami niniejszej sprawy, której przedmiotem było badanie legalności wydanych w tej sprawie decyzji w zakresie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z wniosku strony o przyznanie świadczenia rodzicielskiego.
Należy zauważyć, że załączone do akt administracyjnych sprawy pisma organu niemieckiego z dnia 6 lutego 2020 r., kierowane do skarżącej i jej małżonka, nie stanowią odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 2 marca 2016 r.
Przedstawione wyżej motywy uzasadniały oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.