Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 10 lipca 2020 r. skarżąca M. Ł. (dalej: strona, skarżąca) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] (nr [...]), Prezydent Miasta J. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że strona ma ustalone prawo do emerytury. Organ powołał się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.) z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Wskazał także na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. podkreślając, że zarówno ten przepis, jak i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nadal obowiązują a organ administracji publicznej obowiązany jest do respektowania obowiązujących przepisów prawa.
W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem:
- 1) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w tym przepisie, pomimo że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł o niekonstytucyjności tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;
- 2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. na skutek błędnej wykładni tego przepisu.
W rozwinięciu tego drugiego zarzutu strona podniosła, że dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia wyboru strony, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Dodała, że z treści złożonego przez nią oświadczenia jednoznacznie wynika intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Zaakcentowała, że w demokratycznym państwie prawa nie można zaakceptować stanowiska "przymuszania" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek literalnej wykładni przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki "nie zostały przez pracodawcę należycie wyeliminowane".
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: SKO, organ drugiej instancji, Kolegium) decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. powinien był wykładany z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Przypomniał, że w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W nawiązaniu do powyższego organ skonstatował, że treść sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 38/13 uprawnia do wniosku, że "zakresowość" tego wyroku oznacza w istocie wyeliminowanie spośród zawartych w art. 17 u.ś.r. norm prawnych statuujących warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesłanki różnicującej prawo do tego świadczenia dla podmiotów sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi w zależności od momentu powstania u tych osób stanu niepełnosprawności.
Kolegium podzieliło natomiast przyjętą przez organ pierwszej instancji wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wskazało, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. precyzyjnie zakreśla krąg świadczeń stanowiących przeszkodę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, wymieniając wśród nich m.in. osoby z ustalonym prawem do emerytury. Dalej podniosło, że jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury. Na tej podstawie organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiła przeszkoda prawna do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, wynikająca z brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Uzupełniająco organ odwoławczy dodał, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania w granicach obowiązujących przepisów i nie mają kompetencji do dowolnego orzekania z przekroczeniem tych granic.
Decyzję ostateczną SKO strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając tej decyzji naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała zasadność przyjęcia literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. na rzecz wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. W ramach argumentacji skargi strona odwołała się m.in. do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, w którym Sąd ten wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) oraz osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy. Ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zgłosiła również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kwestia sporna w sprawie koncentruje się wokół oceny, czy organy orzekające w sprawie, bazując wyłącznie na wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zasadnie przyjęły, że fakt otrzymywania przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Należy wskazać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w części objętej sporem, początkowo był interpretowany przez sądy administracyjne w sposób zbieżny z poglądem jaki organ zawarł w zaskarżonej decyzji. Przykładowo, w wyrokach: z dnia 10 lipca 2018r. sygn. akt I OSK 134/18, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15, Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powoływano się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno – rentowych i świadczeń rodzinnych.
W ostatnim jednak czasie dostrzec można zmianę linii orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie analizowanej materii, czego dowodzą zarówno wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (powołane w dalszej części uzasadnienia). Od przeszło roku w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaczęło dominować stanowisko o potrzebie uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Sprowadza się ono ogólnie do zaaprobowania twierdzenia, iż co prawda proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać, gdyż zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej. W tym kontekście dowodzi się, że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej.
Poglądy prawne, na których opiera się ta zmiana, Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, także dostrzegając potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. W szczególności, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 430/19 (CBOSA), że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej.
Należy dostrzec, że konieczność weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury.
Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Zmiana realiów uzasadnia, w ocenie Sądu, odstąpienie od wyników wykładni językowej na rzecz dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej.
Należy zauważyć, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także, obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Warto też wskazać, że obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.
Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jak już wspomniano, istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z dnia: 23 listopada 2010 r., sygn. K 5/10; 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09; 18 czerwca 2013 r., sygn. K 37/12; 5 listopada 2013 r., sygn. K 40/12; 17 czerwca 2014 r., sygn. P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt K 38/13) wskazał, że ustawodawca obowiązany jest precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20).
W pełni akceptuje Sąd również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19, że "(...) narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie". Warto dodać, że analogiczną, prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 757/19 i 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 oraz zaprezentowały ją również wojewódzkie sądy administracyjne: w Gliwicach w wyrokach: z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 950/19, LEX nr 2741508, z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1035/19, LEX nr 2751701 i z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1234/19, LEX nr 2759214; w Krakowie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19; w Łodzi w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 653/19, LEX nr 2759894; w Gorzowie Wielkopolskim w wyrokach: z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Go 521/19, nr LEX 2733923 i z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 774/19, LEX nr 2759823; w Olsztynie w wyroku z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 714/19 LEX nr 2743741; w Rzeszowie w wyroku z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 828/19, LEX nr 27424445).
W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie znajduje argumentów, dla których świadczenie pielęgnacyjne, postrzegane jako rekompensata dochodu z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie miałaby przysługiwać osobie z uprawnieniami emerytalnymi. Warto w tym miejscu jednocześnie dostrzec, że organy orzekające w sprawie zaniechały poczynienia ustaleń w zakresie tego, czy przed nabyciem uprawnień emerytalnych na zasadach powszechnych skarżąca nabyła prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym.
Uwzględniając całość dotychczasowej argumentacji należy podnieść, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym poglądy, że istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
W konsekwencji, Sąd w składzie orzekającym opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury.
W niniejszej sprawie organy zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. Organy nie poinformowały strony o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Kierując się całością przedstawionej argumentacji Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia i wezwania do wykazania, że zawiesiła ona prawo do emerytury i że wstrzymano wypłatę tego świadczenia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w punkcie I wyroku.
Zawarte w punkcie II wyroku orzeczenie o kosztach znajduje swoje umocowanie w treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
W nawiązaniu do treści skargi wskazać w tym miejscu trzeba, że Sąd nie mógł orzec merytorycznie o istocie sprawy, albowiem rolą sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, a nie zastępowanie tych organów w ich działalności. Trzeba wyraźnie podkreślić, że co do zasady, sąd administracyjny nie wydaje decyzji o przyznaniu albo odmowie przyznania określonych uprawnień, lecz rozstrzyga, czy dane orzeczenie (decyzja, postanowienie) zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Wyjątek w tym zakresie stanowi art. 146 § 2 p.p.s.a. Przepis ten, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, nie mógł zostać zastosowany przez sąd w sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do przedstawionej oceny prawnej. Rzeczą organów jest przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Następnie, organy obowiązane są ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego oraz podjąć kroki procesowe mające na celu zapobieżenie kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia emerytalnego. W tym kontekście organy administracji publicznej organy powinny poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i pouczyć o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.
Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rzeczą organów rozstrzygną sprawę.