Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 14 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 628/23

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r., nr SKO 4532.109.2023 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania B. K. (dalej: Strona, Skarżąca), utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Wrocławia decyzję Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu z dnia 16 maja 2023 r., nr DZSW/SP/0050 6/2023 odmawiającej przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca – F. K. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 3 marca 2023 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Ojciec Strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2016 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Z orzeczenia wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 28 kwietnia 2016 r.

Z treści przeprowadzonego w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że Strona nie zamieszkuje wraz z ojcem, jednakże - zgodnie z oświadczeniem przebywa - w jego miejscu zamieszkania od wczesnych godzin porannych do późnych godzin wieczornych. Opiekę nad ojcem sprawuje od około 7 lat przez siedem dni w tygodniu. Jeśli zaistnieje taka potrzeba, pozostaje z ojcem na noc. W jej ramach wykonuje takie czynności jak: prowadzenie gospodarstwa domowego ojca, przygotowywanie i podawanie posiłków, podawanie leków, realizacja recept, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, pomoc w toalecie, higienie ciała, mierzenie ciśnienia, pomoc w ubieraniu się. W opinii pracownika socjalnego Strona sprawuje nad swym ojcem stałą i bezpośrednią opiekę, pozostaje w ciągłej gotowości do jej niesienia.

Strona posiada - od dnia 24 marca 2020 r. - prawo do świadczenia emerytalnego. Zgodnie z jej oświadczeniem z dnia 3 marca 2023 r. pobiera ona "emeryturę w niepełnym wymiarze".

Powołaną na wstępie decyzją z dnia 16 maja 2023 r. organ I instancji odmówił Stronie przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca.

W uzasadnieniu przytoczył stan faktyczny sprawy oraz stwierdził, że występują w niej negatywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Z przedstawionego orzeczenia o niepełnosprawności wynika bowiem, że* niepełnosprawność Strony powstała po ukończeniu wieku określonego w przepisie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). Organ I instancji wskazał także, że wniosek nie może zostać uwzględniony ze względu na to, że Strona ma ustalone prawo do emerytury. Wyłącza to możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:

1. - art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1b u.ś.r. z powodu nie uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części ww. przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności;
2. - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. mające wyraz w zastosowaniu literalnej wykładni tego przepisu, w sytuacji gdy prowadzi ona do naruszenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ze wskazaniem, iż organ I instancji winien wezwać ją do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego, względnie rozważyć wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie pomniejszonej o wysokość aktualnie pobieranej emerytury.

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie pomimo jego słuszności w zakresie naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Za niezasadny uznało bowiem zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r., co przesądza o braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Z powyższego powodu w dalszej części uzasadnienia SKO przedstawiło rozważania odnoszące się jedynie do drugiej z powyższych kwestii.

SKO za prawidłowe uznało stanowisko organ I instancji odmawiające Stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ustalone prawo do świadczenia emerytalnego. SKO podkreśliło, że zauważa poglądy przytoczone w uzasadnieniu odwołania, wskazało jednak, że z wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r wynika wprost, że nie jest możliwe ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz osoby, która ma ustalone prawo do jednego z wymienionych w nim enumeratywnie świadczeń – w przypadku Strony emerytury. Zaznaczyło przy tym, że świadczenia w tym przepisie wymienione dotyczą osób, wobec których zrealizowało się już ryzyko usprawiedliwiające ich bierność zawodową, czy to z powodów zdrowotnych, czy też ze względu na wiek i/lub długoletni staż pracy, ewentualnie ze względu na wielodzietność. Ustalenie prawa do tych świadczeń uwarunkowane jest bowiem istnieniem całkowitej niezdolności do pracy (renta - zob. art. 57 ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 504 ze zm., w zw. z wyrokiem TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/7); renta socjalna - zob. art. 4, 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2022 r., poz. 240 ze zm.); zasiłek stały - zob. art. 37 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) albo niezdolności do pracy z powodu wieku (emerytura - zob. art. 24 ust. 1 oraz art. 27 pkt 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; rodzicielskie świadczenie uzupełniające - zob. art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1051), albo zaawansowanym wiekiem (tzw. wiek przedemerytalny, któremu towarzyszy długi czas pracy, dający prawo do świadczenia przedemerytalnego - zob. art. 2 - 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. z 2021r., poz. 1867 ze zm.); nauczycielskie świadczenie kompensacyjne - zob. art. 4 - 8 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 301).

Tym samym, w ocenie SKO, już w założeniu, posiadanie uprawnienia do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. świadczy o tym, że osoba do nich uprawniona nie może znaleźć się w sytuacji, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też nie podejmować tego rodzaju aktywności z powyższego powodu, gdyż jej wiek lub stan zdrowia wskazują, że musiała ona już zrezygnować z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) z innych przyczyn.

Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących naruszenia konstytucyjnej zasady równości, SKO podkreśliło, że z samej istoty tej zasady wynika nakaz równego traktowania podmiotów mających tę samą, relewantną, cechę. W ocenie SKO, cechą istotną - przesądzającą o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne lub odmienne na gruncie przysługiwania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tyle sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, lecz związana z nią konieczność rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pomimo zdolności i gotowości do podjęcia pracy. W tym kontekście nie sposób jest zaś równo traktować osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, mających ustalone prawo do emerytury i osób, które takiego prawa nie mają. Osoby, które są uprawnione do emerytury i które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - nie są w takiej samej sytuacji, co osoby, które sprawują opiekę nie posiadając takiego prawa.

Osoby mające prawo do emerytury mogą bowiem czynić zadość powinności alimentacyjnej względem niepełnosprawnego członka rodziny bez obawy, że nie będą miały środków utrzymania siebie i swojej rodziny. Środki te, daje im w tym okresie właśnie świadczenie emerytalne. Osoby niemające prawa do emerytury nie mają natomiast źródła utrzymania, z których mogą powyższe potrzeby zaspokajać.

SKO podkreśliło, że dla prezentowanego stanowiska nie bez znaczenia pozostaje również to, że ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od konieczności oceny, czy niepodejmowanie zatrudnienia (rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) w rzeczywistości jest spowodowana koniecznością sprawowania opieki.

Zauważyło również, że zgodnie z ogólnymi założeniami wykładni tekstów prawnych, zwrotom, które na gruncie danej regulacji prawnej mają określone i niebudzące wątpliwości brzmienie, użytym w tym samym kontekście w innych tekstach prawnych, należy nadawać takie samo znaczenie. Tym samym uznać trzeba, że przez występujący w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zwrot "ustalone prawo do emerytury", należy rozumieć sytuację, w której osoba sprawująca opiekę legitymuje się decyzją właściwego organu przyznającą dane świadczenie. W takiej sytuacji, zawieszenie prawa do emerytury nie oznacza pozbawienia uprawnień do tego świadczenia, a jedynie de facto wstrzymanie jego realizacji przez pewien czas.

Tym samym fakt zawieszenia prawa do świadczeń emerytalnych nie podważa tego, że w stosunku do danej osoby ziściło się już ryzyko emerytalne, czy też ryzyko całkowitej niezdolności do pracy, uzasadniające jej bierność zarobkową i zawodową. Wobec tego, zawieszenie prawa do tych świadczeń nie oznacza również, że osoba tak odzyskuje zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), a w konsekwencji, że może z niej zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Mając powyższe na uwadze SKO stanęło na stanowisku, że nie byłoby zasadne - postulowane w odwołaniu - rozwiązanie, zgodnie z którym organ I instancji winien poinformować Stronę o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalnego możliwego do zrealizowania poprzez złożenie wniosku o zawieszenie emerytury, wstrzymanie jej wypłaty i przedłożenie odpowiedniej decyzji w tym zakresie. Zawieszenie prawa do emerytury nie eliminuje bowiem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci prawa do emerytury ustalonego już właściwą decyzją.

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. mające wyraz w zastosowaniu literalnej wykładni przedmiotowych przepisów w sytuacji, gdy wykładnia ta prowadzi do naruszenia konstytucyjnych zasad: równości oraz sprawiedliwości społecznej (art. 2 i 32 Konstytucji RP) - mające wyraz w odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na fakt, iż Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury w sytuacji gdy, wysokość świadczenia emerytalnego jest znacznie niższa niż wysokość zawnioskowanego świadczenia, a przy tym jest bezsporne, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, a zatem spełnia wszystkie pozytywne przesłanki warunkujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji podniesionego zarzutu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem, iż w toku ponownego postępowania należy wezwać Skarżącą do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego pod rygorem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, względnie rozważyć wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie pomniejszonej o wysokość aktualnie pobieranej emerytury.

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż faktycznie, wśród przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który mówi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opieką ma ustalone prawo do emerytury. Obecnie jednak pojawiły się dwie linie orzecznicze NSA, które opierają się na tym samym założeniu, że opiekun będący emerytem z niższą emeryturą niż świadczenie pielęgnacyjne, jak i opiekun nie będący emerytem, powinni być traktowani tak samo pod względem wysokości uzyskiwanych świadczeń. Mimo stanowiska SKO podnieść jednak należy, iż pierwsza linia orzecznicza (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt: I OSK 254/20) wskazuje, że warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń - świadczenie pielęgnacyjne czy świadczenie emerytalne. Jeśli osoba złoży do organu rentowego wniosek o zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego, to skutkować to będzie wstrzymaniem jego wypłaty i ostatecznie spowoduje to odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r..

W tym stanie rzeczy, kierując się wytycznymi wskazanymi w wyżej powołanym wyroku NSA, organ I instancji powinien wezwać Stronę do zawieszenia prawa do emerytury pod rygorem odmowy przyznania prawa do świadczenia emerytalnego, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczynił. Skarżąca wskazała przy tym na okoliczność, iż z chwilą zawieszenia prawa do emerytury utraciłby jedyne źródło dochodu. Okoliczność ta wskazuje na konieczność zaistnienia synchronizacji pomiędzy wydaniem decyzji w sprawie zawieszenia prawa do emerytury, a wydaniem pozytywnej decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji, z praktycznego punktu widzenia najlepszym rozwiązaniem byłoby przedłużenie postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu uzyskania przez stronę decyzji w przedmiocie zawieszenia prawa do emerytury. Powyższe stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 7 wrzenia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 308/21.

Z kolei, druga linia orzecznicza (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt: I OSK 757/19) wskazuje na następujące zasady konstytucyjne: równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. Według tych zasad opiekun mający ustalone prawo do emerytury lub renty może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i powinno ono zostać przyznane w kwocie będącej różnicą pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywaną emeryturą. Kierując się zatem wytycznymi wskazanymi w powołanym wyroku NSA, organ I instancji winien przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w kwocie pomniejszonej o wysokość uzyskiwanej emerytury. Jednakże, z powyższego sposobu rozwiązania problemy zarówno SKO, jak i poprzedzający jego decyzję organ I instancji nie zamierzały skorzystać, a SKO we Wrocławiu wskazał wprost, że wbrew wyrokom NSA uznaje, iż nie ma podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury.

W konsekwencji, opierając decyzję na literalnej wykładni przepisów mimo, iż prowadzi ona do naruszenia przepisów ustawy zasadniczej, zdaniem Skarżącej doszło do opisanego w petitum naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów ustawy zasadniczej, które to uchybienie powinno zostać skorygowane w drodze postępowania sądowo administracyjnego.

Przechodząc zaś na poziom argumentacji zaprezentowanej przez SKO Skarżąca stwierdziła, że osoba uprawniona do emerytury ma prawo pracować na takich samych zasadach, co osoba nie posiadająca przedmiotowego świadczenia. W sytuacji, gdy rezygnuje ona z tego prawa w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą najbliższą, to trudno zgodzić się z twierdzeniem SKO, iż nie sposób jest równo traktować osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, mających ustalone prawo do emerytury i osób, które takiego prawa nie mają. Nietrafność tej argumentacji jest tym bardziej ewidentna na kanwie przedmiotowej sprawy, gdzie Skarżąca z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem nie mogła wypracować sobie emerytury na poziomie przynajmniej zbliżonym do świadczenia pielęgnacyjnego. Bowiem w ostatnich latach przed osiągnięciem wieku emerytalnego Skarżąca musiała zrezygnować z pracy przez to, że musiała opiekować się ojcem.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno Strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają wymogom prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. 1) matce albo ojcu,
2. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
5. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W kontrolowanej sprawie nie ma sporu, iż Skarżąca jako córka osoby niepełnosprawnej należy do grona osób uprawnionych do wnioskowania o świadczenie pielęgnacyjne. Z akt wynika, że ojciec Skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co datuje się od 28 kwietnia 2016 r.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1. 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2. 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Organ odwoławczy słusznie uznał za zasadne zarzuty odwołania w zakresie błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. dokonanej przez organ I instancji.

Wskazać należy, że nie uwzględniała ona bowiem skutków wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W następstwie powyższego wyroku przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie. Następuje to w chwili opublikowania orzeczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Wyrok w sprawie o sygn. K 38/13 wszedł w życie w dniu 24 października 2013 r., zaś Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości.

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zatem zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy obowiązane są uwzględnić je, wydając swoje rozstrzygnięcia po wejściu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w życie.

Zatem organ I instancji niezasadnie oparł swoją decyzję odmawiającą przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem m.in. na treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem, w sytuacji, gdy Strona ma ustalone prawo do emerytury, którą pobiera.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wyłącznym powodem wydania decyzji odmownej jest wystąpienie tej właśnie okoliczności - przesłanki negatywnej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. właśnie istnienie ustalonego prawa do świadczenia emerytalnego pobieranie.

Zatem zasadniczą osią sporu w tej sprawie jest dokonana przez organy administracji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Dla porządku zasadne jest przywołanie brzmienia ww. zapisu, stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Niewątpliwe zatem pogląd przyjęty przez organy administracji w tej sprawie ma uzasadnienie w wykładni językowej wskazanej normy. Jednakże Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażane zasadniczo jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wsparcie się wyłącznie na wykładni językowej, z pominięciem innych reguł interpretacyjnych nie ma uzasadnienia. Szersze spojrzenie na sporny w sprawie przepis i jego odczytanie z zastosowaniem dalszych reguł interpretacyjnych wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, w świetle konstytucyjnych zasad prawnych, prowadzi bowiem do innych rezultatów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 772/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

W powołanych wyrokach zgodnie przyjmuje się, że zastosowanie przywołanych dyrektyw może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy ta prowadzi do jednoznacznych wniosków. Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać bowiem także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, przesądzający o konieczności zastosowania reguł ww. wykładni. Należy dostrzec, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych ówczesna jego wysokość była niższa niż najniższe wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia.

Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi ona w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna tychże świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie w 2024 r. wynosi 2.988 zł (jest wyższe od otrzymywanej przez skarżącą emerytury).

Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni celowościowej, systemowej i funkcjonalnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; dostępne w CBOSA).

Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, organy władzy publicznej powinny dokonywać prokonstytucyjnej wykładni przepisów, w tym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozwoli na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę, tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87; z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt K 37/97; z dnia 20 października 1998 r., sygn. akt K 7/98; z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt P 6/98; z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt K 18/99; z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt K 10/00; z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt K 30/01; z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt P 10/01; z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt SK 53/12). Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt K 5/10; z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn.. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013r., sygn. akt K 40/12; z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (K 38/13) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie jest zasadne różnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępne w CBOSA).

Przy wykładni omawianego przepisu trzeba mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę (rentę) w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Przepis ten przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ew. wyraźnie wskazanych przepisów wypłacanych przez organy określone w każdej z tychże ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury (renty), przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Podkreślić także należy, że emeryt lub rencista nie są wykluczeni z rynku pracy i pomimo pobierania świadczeń emerytalno-rentowych - co do zasady - mogą w każdym momencie podjąć pracę zarobkową. Nie można abstrahować, że w realnym świecie, nabyciu prawa do zabezpieczenia emerytalnego towarzyszą zarówno zachęty i nawoływania do kontynuowania aktywności zawodowej ze względu na potrzebę podwyższenia w przyszłości, zazwyczaj niskiego, świadczenia emerytalnego (co dotyczy w szczególności kobiet), jak też faktyczna potrzeba bieżącego uzupełnienia emerytury bądź renty, ze względu na ich niewystarczającą wysokość. Są to okoliczności, które muszą zostać wzięte pod uwagę przy ocenie, czy zasadne jest uznanie, iż osoba mająca jakąś formę zabezpieczenia społecznego (ze względu na spełnienie się ryzyka emerytalnego czy rentowego) i podejmująca się całościowej opieki może być uznana za znajdującą się w jakościowo innej sytuacji, niż osoba w wieku produkcyjnym, jeżeli w każdym z przypadków, uzyskaniu świadczenia towarzyszy rezygnacja z otrzymywanych dochodów, z ograniczeniem do pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego.

Wszak ustawodawca, w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, nie uzależnia jego przyznania od ogólnej sytuacji majątkowej rodziny czy opiekuna, lecz wyłącznie od utraty bieżącego dochodu z tytułu możliwej do wykonywania pracy, której zaniechanie uzasadnione jest nie względami ekonomicznymi lecz wymuszone podjęciem opieki. Mając na uwadze realia ekonomiczne nie można zatem uznać, że kwestia wysokości świadczeń z poszczególnych reżimów zabezpieczenia społecznego nie może mieć w sprawie zastosowania, a decydujące znaczenie odgrywa model tego zabezpieczenia. Kryterium równości w sposób bardzo precyzyjny, z punktu widzenia zainteresowanych opiekunów, da się wyrazić właśnie w pieniądzu, i nie można się dziwić, że za wyróżnik znajdowania się w takiej samej sytuacji uznają oni z zasady fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w połączeniu z brakiem możliwości zarobkowania w celu podniesienia własnych dochodów do poziomu świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne należy uznać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w sprawie emerytury). Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury (renty) na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury (renty) poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura (renta) jest prawem niezbywalnym, jednak uznać trzeba, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury.

Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury (renty), lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; dostępny w CBOSA).

Jednocześnie w opinii Sądu o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien zatem Stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Taka informacja powinna być udzielona Stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty itd. Wówczas, o ile Strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępny w CBOSA).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że organy administracji wparły się wyłącznie na językowym odczytaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pomijając wskazane w rozważaniach Sądu pozostałe, a mające w tej sprawie ważące znaczenie, zasady wykładni przepisów prawa. Właściwa wykładnia tych norm ujawniłaby, że w sprawie na sytuację Skarżącej trzeba spojrzeć szerzej, w uwzględnieniem konstytucyjnych zasad równości i celu spornej regulacji. Sposób wykładni ww. przepisów przyjęty w zaskarżonej decyzji skutkował odstąpieniem od zastosowania powołanych przez Sąd obowiązków informacyjnych wskazujących na zakres uprawnień strony w zakresie możliwość doprowadzenia do dokonania wyboru jednego ze świadczeń.

Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze Strona podnosiła zarzuty pod adresem organu także i w tym zakresie. Lektura akt dowodzi trafności tych argumentów. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przedstawionej w rozważaniach Sądu wymaga dopełnienia ww. wymogów, co winno być udziałem ponownie prowadzonego postępowania.

Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu mający wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji.