Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992), po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...]. nr [...] odmawiającej przyznania K. P. zasiłku rodzinnego na dziecko P. P. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko P. P., uchylono w całości zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzono postępowanie organu I instancji.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. po rozpoznaniu wniosku z dnia 06.08.2007r. odmówiła K. P. przyznania świadczeń w formie zasiłku rodzinnego na dziecko P. P. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko P. P.. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podał, że K. P. nie przedłożyła do wniosku zaświadczenia komornika o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów, co potwierdzało by całkowitą bezskuteczność egzekucji renty alimentacyjnej.
W tym stanie brak zaświadczenia komornika skutkował decyzją odmowną. Równocześnie decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. po rozpoznaniu wniosku z dnia 03.09.2007r. odmówiła K. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem P. P.. Od decyzji tej K. P. w dniu 03.10.2007r. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że odwołuje się od "decyzji MOPS-u w Z. z dnia [...].". Od przedmiotowej decyzji z dnia [...]r. nr [...] K. P. nie wniosła odrębnego odwołania, ponieważ jednak przedmiotowa decyzja jest również niekorzystna dla niej i podstawą jej odmowy był brak przedłożenia przez K. P. zaświadczenia komornika o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów, stąd zasadne jest przyjęcie, że odwołanie to odnosi się także do tej decyzji, z treści której K. P. jest niezadowolona. Z tych względów mimo wskazania w odwołaniu, iż odwołuje się "od decyzji MOPS-u w Z. z dnia [...].", organ odwoławczy przyjął, że odwołanie to dotyczy także decyzji z dnia [...]. nr [...].
W odwołaniu podniosła, że odwołuje się od decyzji z dnia [...]., która jest dla niej i dziecka krzywdząca. Wskazała ona, że miała za mało czasu na załatwienie dokumentów od komornika, tym bardziej, że w toku postępowania egzekucyjnego nastąpiła także zmiana komornika (najpierw komornik w O., a potem w Ł.). Do odwołania K. P. przedłożyła ksero ostatniej operacji syna z 2006r. i podała, że przedmiotowa decyzja pozbawia ją i dziecko środków do życia.
Organ pierwszej instancji nie znajdując podstaw do zmiany swej decyzji i podtrzymując swoje stanowisko, na podstawie art. 133 kpa przekazał akta sprawy organowi odwoławczemu celem rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym zważyło, co następuje
W dniu 06.08.2007r. K. P. złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko P. P. na okres zasiłkowy 2007/2008. Organ I instancji na podstawie złożonego wniosku ustalił, że K. P. jest rozwiedziona i samotnie wychowuje syna, na którego wyrokiem Sądu z 11 kwietnia 2001r. zostały zasądzone alimenty w wysokości 500,00 zł. miesięcznie. Z załączonego do wniosku Oświadczenia członka rodziny o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu w 2006 roku wynikało, iż K. P. nie uzyskała wskazanych kwot renty alimentacyjnej.
Postępowanie w sprawie o przyznanie świadczeń rodzinnych zgodnie z przepisem § 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm) wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, przy czym do wniosku należy dołączyć między innymi "zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości dochodów, o których mowa w § 2 ust.2 pkt 6 ". W świetle treści tego przepisu, gdy K. P. nie uzyskała kwot zasądzonych wyżej wskazanym wyrokiem zobowiązana była stosownie do przepisu §2 ust.2 pkt 6 lit. j) do przedłożenia "zaświadczenia komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów". Cytowany przepis zawiera wyraźny zapis o obowiązku przedłożenia "zaświadczenia komornika" w sytuacji gdy występuje bezskuteczność egzekucji alimentów. Dopiero tak udokumentowana bezskuteczność egzekucji alimentów może stanowić podstawę do rozpatrzenia wniosku.
Ponieważ wniosek K. P. nie zawierał wskazanego zaświadczenia, pismem z dnia 19.09.2007r. została ona wezwana do złożenia brakującego dokumentu, z prawidłowym wskazaniem,iż powinna ona przedłożyć "zaświadczenie komornika". W piśmie tym została ona również pouczona o skutkach prawnych nie zastosowania się do wezwania tj. o pozostawieniu złożonego wniosku bez rozpatrzenia.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, K. P. w piśmie z dnia 23.09.2007r. zawarła swoje oświadczenie, że w 2006r. nie otrzymała żadnych pieniędzy od komornika.
Ustawodawca w tym zakresie w sposób kategoryczny określił dokumenty jakie powinny być dołączone do wniosku i brak jest podstaw do zastosowania odstępstw od nich.
W sprawie wobec niezastosowania się przez K. P. do wezwania i nie przedłożenia wskazanych dokumentów, wniosek jej z dnia 06.08.2007r. został złożony wadliwie. Zgodnie z przepisem §12 pkt 2 cytowanego rozporządzenia "niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia". W świetle powyższego zaistniały powody natury formalnej uniemożliwiające rozpatrzenie wniosku, stąd też brak było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji przedmiotowej decyzji orzekającej w istocie o meritum sprawy czyli odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń.
Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu w tym zakresie postępowania organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego.
Na decyzję powyższą skargę złożyła K. P.. Podniosła ona, że jest pozbawiona zasiłku rodzinnego i pielęgnacyjnego na syna niepełnosprawnego, gdyż w wyniku złej woli organu I instancji oraz braku odpowiedzialności komornika nie mogła przedłożyć wymaganych dokumentów. Wskazała nadto, że nie miała adresu komornika, który to adres posiadał MOPS, a po wysłaniu przez nią tych wniosków do chwili obecnej nie otrzymała odpowiedzi od komornika.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. wskazując, że skarga nie jest zasadna wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną.
W sprawie jest niesporne i przyznaje to wprost w decyzji organ odwoławczy, że od decyzji I instancji z dnia [...]. K. P. nie wniosła odwołania. Mimo, że odwołanie wprost i wyraźnie dotyczyło wydanej w dniu 1 października 2007r. decyzji I instancji odmawiającej przyznanie K. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, to organ odwoławczy uznał, że skoro przedmiotowa decyzja jest również niekorzystna dla strony, a podstawą jej odmowy był brak przedłożenia zaświadczenia komornika o całkowitej bezskuteczności egzekucji alimentów, to odwołanie to odnosi się także do decyzji z dnia [...]., z której treści strona jest niezadowolona.
Stanowisko organu nie jest uzasadnione.
W przedstawionej sytuacji, jeżeli organ miał wątpliwości co do intencji strony, winien był poinformować ją o sytuacji prawnej i faktycznej związanej z wniesieniem odwołania tylko od jednej z dwóch wydanych w krótkim odstępie czasu decyzji, pouczając ją o skutkach powyższego postępowania. Nie mógł jednak sam za stronę uznać, że w sferze jej zamiaru mieściło się wniesienie odwołania od obu wskazanych decyzji, tym bardziej, że każda z nich zawierała prawidłowe pouczenie o przysługujących od każdej z nich środkach odwoławczych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje niekwestionowane stanowisko, że postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu, lecz wyłączenie wtedy, gdy uprawniony podmiot wniesie odwołanie. Legitymację do wniesienia odwołania – jak to wynika z art. 127 § 1 kpa – ma jedynie strona. Zatem wszczęcie postępowania przed organem odwoławczym uzależnione jest od tego, czy strona skorzystała z uprawnienia do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie może działać z urzędu, a w razie braku odwołania postępowanie przed organem odwoławczym nie znajduje uzasadnienia w prawie i decyzja wydana w takim trybie dotknięta jest wadą nieważności (por. np. wyroki NSA z: 13.Ii.1996r., SA/Wr 477/1995 Lex nr 26724, z 10.VI.1998r., IV SA 1260/1996, Lex nr 43252 z 17.XI.1998r., IV SA 2006/1998, Lex nr 43725, IV 1985r., SA/Wr 127/85, OSPi KA 1988r., nr 9, poz. 198).
W tej sytuacji wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej organu I instancji w trybie odwoławczym, bez uprzedniego wniesienia odwołania przez stronę postępowania, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 138 i art. 16 k.pa. i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej wadliwej decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
W związku z charakterem decyzji, Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności.