Uzasadnienie
M. P.w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej, ponieważ utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.124,47 zł (netto). Podała także, że jest właścicielką domu mieszkalnego o powierzchni 128 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,66 ha.
Z przesłanych przez skarżącą na wezwanie dokumentów (kserokopii), ponad wskazane we wniosku fakty, wynika, że skarżąca w roku 2009 uzyskała świadczenie emerytalne w łącznej kwocie 15.149 zł (brutto), ponosi koszty miesięcznego utrzymania w kwocie ok. 980 zł oraz, że spłaca kredyt w kwocie 2.815,92 zł w ratach miesięcznych w kwocie 137,45 zł.
W dniu 7 grudnia 2010 r. skarżąca uiściła w kasie Sądu kwotę 100 zł tytułem opłaty sądowej.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku M.P. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wykazała ona bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ponad uiszczoną w sprawie opłatę sądową od skargi. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą dysponuje wnioskodawca miesięcznie na swoje utrzymanie, a z drugiej, kwota wydatków związanych z tym utrzymaniem. Istotne znaczenie w sprawie ma również – zdaniem referendarza sądowego – sytuacja życiowa M. P., na którą składa się między innymi jej status emeryta oraz brak wsparcia ze strony rodziny.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.