Uzasadnienie
W dniu 28 października 2023 r. (data stempla pocztowego), pismem datowanym na dzień 27 października 2023 r., G. W. reprezentowana przez opiekuna prawnego K. L. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie, działającego z upoważnienia Burmistrza Ścinawy, z dnia 21 lutego 2023 r. nr OPS.8212.2.OCS.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego (dalej: decyzja).
Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona skarżącej w dniu 22 lutego 2023 r.
Pismem z dnia 24 marca 2023 r. Skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, a w dniu 18 maja 2023 r. złożyła do tego organu odwołanie od decyzji.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r. nr SKO/PS-411/80/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy stwierdziło, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez Skarżącą z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Z kolei postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO/PS-411/44/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego - orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące.
W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 110/22).
Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Również w doktrynie przyjmuje się, że rationis legis dla przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jest zasada prymatu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oznacza ona, iż kontrola sądowa jest elementem wieńczącym system weryfikacji działań lub bezczynności administracji publicznej, a nie pierwszym czy też dominującym ogniwem tego systemu (Brzeziński B, Tarno J.P., Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 r., LEX 2011).
Jak już wspomniano, skarga dotyczy decyzji wydanej przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie, działającego z upoważnienia Burmistrza Ścinawy, z dnia 21 lutego 2023 r. nr OPS.8212.2.OCS.2023 w przedmiocie odmowy udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 22 lutego 2023 r., zatem 14-dniowy, wynikający z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 dalej: k.p.a.), termin na złożenie odwołania od decyzji upływał w dniu 8 marca 2023 r.
W następstwie wydanej decyzji, pismem z dnia 24 marca 2023 r. Skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, a w dniu 18 maja 2023 r. złożyła do tego organu odwołanie od decyzji.
Jednakże Samorządowego Kolegium Odwoławcze jako organ odwoławczy, mocą wskazanych wyżej decyzji, stwierdziło, że przedmiotowe odwołanie skarżąca wniosła z uchybieniem terminu, a następnie odmówiło jego przywrócenia. Postanowienia te, z mocy odpowiednio art. 134 i art. 59 § 2 k.p.a., są ostateczne.
Podkreślenia wymaga, że w decyzji skarżąca została prawidłowo pouczona o prawie wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia, sposobie oraz terminie do skorzystania z tego prawa. Wobec jednak uchybienia terminowi do wniesienia omawianego środka odwoławczego, co zostało stwierdzone w drodze ww. ostatecznych postanowień organu wyższego stopnia (tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy), odwołanie od wydanej wobec skarżącej decyzji nie zostało skutecznie wniesione, a tym samym skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zaskarżenia decyzji. Skutkowało to z kolei niewydaniem przez organ wyższego stopnia decyzji merytorycznie rozstrzygającej jej sprawę, mogącej być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z przepisami k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 3 k.p.a.). W przypadku zatem decyzji wydanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego art. 17 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze.
Wskazany wyżej brak skutecznego skorzystania przez skarżącą z przysługującego jej środka zaskarżenia decyzji, w postaci odwołania, implikuje po stronie Sądu obowiązek odrzucenia skargi na decyzję organu jako niedopuszczalnej z uwagi na brzmienie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 2 p.p.s.a.