Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 lipca 2023 r. K. S. (dalej: skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Prezydenta Świdnicy (dalej: organ) z dnia 31 maja 2023 r. nr DŚPS.4205.2168.2023 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego objętego wnioskiem skarżącej z dnia 5 maja 2023 r. o przyznanie zasiłku okresowego.
Wyżej wymieniona decyzja organu była przedmiotem odwołania złożonego przez skarżącą pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, a następnie została utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia 19 lipca 2023 r. nr SKO 4102/20/2023.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego – orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące.
W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 110/22).
Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Również w doktrynie przyjmuje się, że rationis legis dla przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jest zasada prymatu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oznacza ona, iż kontrola sądowa jest elementem wieńczącym system weryfikacji działań lub bezczynności administracji publicznej, a nie pierwszym czy też dominującym ogniwem tego systemu (Brzeziński B, Tarno J.P., Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 r., LEX 2011).
Z uwagi na powyższe, odnosząc się do niniejszej sprawy, podkreślenia wymaga, że w decyzji skarżąca została pouczona o prawie wniesienia odwołania od niej do organu wyższego stopnia, z którego to prawa skorzystała. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 dalej: k.p.a.) właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 3 k.p.a.). W przypadku zatem decyzji wydanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego art. 17 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze.
Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest wydana wobec skarżącej decyzja organu pierwszej instancji, w stosunku do której skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia środka odwoławczego, to skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.