Uzasadnienie
Decyzją z [...] XII 2017 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej "organ") po rozpatrzeniu odwołania Ż. J. (dalej "skarżąca") od decyzji Prezydenta J. z [...] XI 2017 r. (nr [...]) przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz H. J. oraz odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz J. C. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W motywach decyzji organ wyjaśnił, że w myśl art. 8 ust. 2 ustawy z 11 II 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851) – dalej "ustawa" - świadczenie wychowawcze nie przysługuje na dane dziecko, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. W ocenie organu w sprawie było bezsporne, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą małoletniego J. C. oraz nie dysponuje tytułem wykonawczym ustalającym na jego rzecz świadczenia alimentacyjne.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 8 ust. 2 pkt.1-5 ustawy, umożliwiające przyznanie świadczenia wychowawczego, mimo braku tytułu wykonawczego ustalającego świadczenie alimentacyjne. W szczególności, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza treść ugody sądowej oraz oświadczenia skarżącej, organ uznał, że skarżąca nie ma ustalonych alimentów od ojca dziecka, jak również sąd nie zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka, skutkującego zwolnieniem drugiego z rodziców ze świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.
W ocenie organu, nie było również podstaw by stwierdzić, że J. C. objęty jest opieką naprzemienną. Analiza treści ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w J. w dniu [...] XII 2016 r. (sygn. akt [...]) nie pozwala przyjąć, że istnieje w tym przypadku opieka naprzemienna obojga rodziców sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z jej postanowień wynika raczej, że udział M. C. (ojca dziecka) w wychowywaniu dziecka jest ograniczony. W takich warunkach, biorąc ponadto pod uwagę brak wyraźnego orzeczenia sądowego o opiece naprzemiennej, nie było – zdaniem organu – podstaw do stwierdzenia opieki naprzemiennej. W konsekwencji należało utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 19 ust. 4 ustawy, polegające na niewywiązaniu się organów obu instancji z obowiązku wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku w terminie 3 miesięcy, poprzez dostarczenie tytułu wykonawczego ustalającego wysokość świadczeń alimentacyjnych. Skarżąca oświadczyła przy tym, że uzyskała postanowienie Sądu Rejonowego w J. z [...] XII 2017 r. (sygn. akt. [...]) zabezpieczające jej powództwo o alimenty na rzecz J. C. w ten sposób, że zobowiązuje M. C. do uiszczania na rzecz małoletniego J. C. tytułem alimentów kwot po 500 zł miesięcznie począwszy od [...] XI 2017 r. Kopię postanowienia skarżąca załączyła do skargi. Wobec spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przyznania na rzecz J. C. świadczenia wychowawczego należy – zdaniem skarżącej – przyznać to świadczenie, ewentualnie uchylić zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wprawdzie przyznał, że w postępowaniu naruszono art. 19 ust. 4 ustawy, jednak ostatecznie nie mogło mieć to wpływu na wynik sprawy. Organ powołał się przy tym na okoliczność, że skarżąca uzyskała dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki przyznawane jest świadczenie, w związku z zatrudnieniem w A S.A. z siedzibą w J. od dnia [...] X 2017 r. do dnia [...] I 2018 r. (okres próbny), aktualnie kontynuowanym do dnia [...] I 2020 r., co należało uwzględnić przy obliczeniu kryterium dochodowego. Po uwzględnieniu zaś uzyskiwanych z tego tytułu zarobków, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł, co wobec ustawowego limitu 800 zł na osobę w rodzinie wyklucza możliwość przyznania świadczenia wychowawczego.
Ponadto organ wskazał, że w związku z uzyskanym postanowieniem zabezpieczającym organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] I 2018 r. (nr [...]) przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz J. C. na okres od [...] I 2018 r. do [...] IX 2018 r. Z informacji posiadanych przez organu z urzędu wynika jednak, że organ pierwszej instancji wszczął już postępowanie mające na celu uchylenie tej decyzji z uwagi na przekroczenie przez skarżącą kwoty kryterium dochodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369, ze zm.) – dalej jako "ppsa", sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak zasadnie podniesiono w skardze i co zresztą potwierdza też organ w odpowiedzi na skargę, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu z art. 19 ust. 4 ustawy.
Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
W sprawie jest bezsporne, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, tj. na dzień [...] IX 2017 r., skarżąca, będąc osobą samotnie wychowującą dzieci, nie dysponowała wymaganym tytułem wykonawczym ustalającym świadczenie alimentacyjne. W konsekwencji zastosowanie powinien znaleźć przepis z art. 19 ust. 4 ustawy, umożliwiający skarżącej uzyskanie takiego tytułu i przedłożenie go właściwym organom, celem uzyskania świadczenia z uwzględnieniem miesiąca złożenia wniosku. Tymczasem organy obu instancji nie wyznaczyły skarżącej stosownego terminu, odmawiając zarazem przyznania świadczenia z powodu niedysponowania przez skarżącą stosownym tytułem wykonawczym.
Naruszenie przepisu procesowego z art. 19 ust. 4 ustawy miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku bowiem uzupełnienia braków formalnych wniosku, rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne. W sytuacji zaś, gdyby skarżąca takich braków nie uzupełniła, organ pierwszej instancji powinien zakończyć postępowanie czynnością w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność wydania przez organ pierwszej instancji późniejszej decyzji z dnia [...] I 2018 r., przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz J. C. na okres od [...] I 2018 r. do [...] IX 2018 r., w żaden sposób nie konwaliduje naruszenia prawa dokonanego zaskarżoną decyzją. Skoro skarżąca złożyła wniosek w dniu [...] IX 2017 r., to ma roszczenie o przyznanie świadczenia od dnia [...] X 2017 r. Tak samo bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest, podniesiona w odpowiedzi na skargę, kwestia uzyskania dochodu przez skarżącą. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz J. C., który jest drugim dzieckiem skarżącej. Kwestia dochodu skarżącej nie ma więc w tym przypadku znaczenia (a contrario art. 5 ust. 3 ustawy).
W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ppsa, mając na względzie, że stwierdzone naruszenie przepisu art. 9 ust. 4 ustawy dotyczy w takim samym stopniu decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji.
Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd zastosował przepis art. 200 w zw. z art. 206 ppsa, miarkując ich wysokość. Jakkolwiek pełnomocnik skarżącej przedłożył na rozprawie fakturę VAT wskazującą na wysokość kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1845 zł brutto, wnosząc o zasądzenie kosztów w takiej wysokości, to jednak Sąd nie jest takim oświadczeniem związany (podobnie NSA w motywach postanowienia z 13 IX 2016 r., I OZ 930/16). W ocenie Sądu, w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek usprawiedliwiający obniżenie kosztów. Spór dotyczył bowiem świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie (łącznie 6000 zł za rok), stopień skomplikowania sprawy był niski, materiał dowodowy nie był obszerny, rozprawa zaś nie trwała dłużej jak jeden dzień.
W konsekwencji należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów w zakresie należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia kwotę odpowiadającą stawce minimalnej przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 X 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).