Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 8 ust. l, art. 39 ust. 1 i ust. 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 594.), po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono, iż wnioskiem z dnia [...]r. M. Z. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Podała, że nie osiąga żadnych dochodów i utrzymuje się wyłącznie z renty męża. Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskującej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i dofinansowanie do ogrzewania oraz specjalnego zasiłku celowego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż niezbędną przesłanką do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego jest dochód na osobę w rodzinie nie przekraczający 316 zł, który w przypadku M. Z. został przekroczony i wynosi [...]zł. Fakt ten przesądził o odmowie przyznania zasiłku celowego. Sprawa wnioskującej rozpatrywana była także w trybie art. 41 ustawy, dopuszczającego możliwość udzielenia świadczeń pieniężnych w postaci specjalnego zasiłku celowego, przy przekroczeniu wspomnianego kryterium dochodowego. Rozważając możliwość przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego organ wskazał, iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą szczególne okoliczności w postaci niepełnosprawności M. Z.. Jednakże, powołując się na art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, zwrócił uwagę, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego uzależnione jest także od możliwości finansowych organu pomocy.
Podał, żę w przypadku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. "rośnie ilość osób potrzebujących pomocy, natomiast środki na zaspokojenie potrzeb są niewystarczające, co powoduje, że świadczenia te są przyznawane najbardziej potrzebującym wielokrotnie w symbolicznym wymiarze".
W odwołaniu skarżąca podniosła, że utrzymuje się wyłącznie z renty męża, która wynosi [...] zł. Ponadto oboje z mężem są osobami niepełnosprawnymi, M. Z. w stopniu umiarkowanym, jej mąż jest zaś całkowicie niezdolny do pracy. Fakt ten sprawia, iż zmuszeni są wydawać znaczne kwoty na leki. Mieszkanie, w którym mieszkają jest zawilgocone a nie stać ich na zakup opału.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu tej decyzji, podkreśliło przy tym, iż ogólnie znana jest sytuacja finansowa organów pomocy społecznej, których środki finansowe uzależnione są od dotacji przekazywanych przez Skarb Państwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Z. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazało, iż dochód na osobę w rodzinie M. Z. wynosi [...]zł i tym samym przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę 316zł. Z tych względów wnioskująca nie jest w opinii organu uprawniona do otrzymania zasiłku celowego. Ponadto, jak podkreślono, przypadek ten był rozpatrywany również stosownie do art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w trybie art. 41 powołanej ustawy. Jak stwierdzono w uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji mimo, że ze względu na niepełnosprawność strony występują szczególne okoliczności określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, to jednak ze względu na ograniczone środki Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. i rosnącą ilość osób potrzebujących - pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego nie została wnioskującej udzielona. Wskazano również, iż przy rozpatrywaniu odwołania brano pod uwagę trudną sytuację M. Z..
W dniu [...]r wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. Sąd pismem z dnia [...]r zawiadomił o powyższym skarżącą, pouczając ją jednocześnie o treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) M.Z. nie złożyła w ustawowym terminie oświadczenia z żądaniem przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Kryterium legalności przewidziane w art. 1 §2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art145§ 1 pkt 1 lit.a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit.b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c).
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 594). Pomoc społeczna może mieć m. in. stosownie do przepisu art. 41 pkt 1) powołanej ustawy formę specjalnego zasiłku celowego.
Według powyższego przepisu prawa w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, tym samym organ nie jest obowiązany do przyznania takiego świadczenia, ale może je przyznać. Organ dokonuje z jednej strony oceny sytuacji materialnej i potrzeb skarżącego, z drugiej zaś możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej.
Bezspornym w sprawie jest fakt, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym bez uprawnień do świadczeń pieniężnych, a jej jedynym źródłem utrzymania jest renta męża (również osoby niepełnosprawnej ale w stopniu całkowitym) w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Rodzina otrzymuje również dodatek mieszkaniowy w wys. [...]zł miesięcznie. Łączny dochód miesięczny rodziny wnioskodawczyni wynosi [...]zł, co na osobę daje [...]zł. W konsekwencji dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które w dacie orzekania przez organ drugiej instancji wynosiło 316 zł. Organy decyzyjne rozpatrujące sprawę rozważyły sytuację życiową skarżącej, oceniając ją w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" i uznały jej przypadek za taki właśnie ze względu na niepełnosprawność wnioskującej. Nie przyznały jej jednak specjalnego zasiłku celowego, powołując się na ograniczone środki i rosnącą ilość osób potrzebujących pomocy.
Nie znalazło to jednak potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Zważyć należy, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w wydawanej przez niego decyzji. Samo bowiem stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, gdyż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, który pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, czyli takie, które jest zgodne z rzeczywistością (art. 7 i art. 77 KPA). Odnosi się to zarówno do ustalenia przesłanek, których spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia, jak i postępowania dotyczącego okoliczności, decydujących o odmowie przyznania pomocy. W tym przypadku ustalenia organów I i II instancji, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w W. nie posiada odpowiednich środków na udzielenie pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, nie znalazło odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego.
Należy podkreślić, że przepisy postępowania administracyjnego wyraźnie wskazują formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym bowiem zakresie obowiązuje art. 107 KPA, który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań. Niezachowanie obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji uniemożliwia sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż wymienione braki w wyjaśnieniu sprawy wskazują, że jej rozstrzygnięcie w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku celowego nastąpiło z naruszeniem art.7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 KPA, a uchybienie tym przepisom pozostaje w związku z treścią zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, co powoduje ich uchylenie w tej części na podstawie art. 145 § 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału, nie można bowiem zaskarżonej decyzji zarzucić istotnego naruszenia prawa w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego. Stosownie bowiem do treści art. 8 ust 1 pkt 2 w związku z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy przysługuje osobom, które spełniają kryterium dochodowe określone w powołanych przepisach, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 39 wspomnianej ustawy. Muszą więc wystąpić łącznie dwie przesłanki aby strona mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż skarżąca nie spełnia pierwszej z powołanych przesłanek, tj. dochód na członka jej rodziny przekracza "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie". Fakt ten, ustalony w toku prawidłowo przeprowadzonego w tym zakresie postępowania pozwolił w opinii sądu jednoznacznie wykluczyć skarżącą z kręgu osób objętych zakresem uprawnienia do ubiegania się o zasiłek celowy.
Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji w tym zakresie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy a odmawiając przyznania zasiłku celowego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga w tej części nie mogła zostać uwzględniona w związku z czym jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji w części w jakiej decyzję tę uchylono albowiem decyzja, jako decyzja odmawiająca stronie przyznania prawa do zasiłku celowego, nie ma cech wykonalności.