Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 1, art. 3, ust. 4, art. 8, art. 11a, art.20 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm., zwana także dalej ustawą), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. odmówił D. D. świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. D. za okres od [...]r. do [...]r. z powodu niespełnienia przesłanek zawartych w art. 11a ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji, co prawda błędnie uznał, iż pismo strony z dnia [...] r. jest nowym wnioskiem D. D. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na syna A. D. od dnia [...] r. do dnia [...] r., jednak okoliczność ta nie miała znaczenia dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu ponieważ przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka zostały zmienione od stycznia 2006 r. ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 267, poz. 2260), a ustawa ta nie zawiera przepisu przejściowego, który pozwalałyby organowi pierwszej instancji zastosować dotychczasowe przepisy obecnie do sprawy, wszczętej przed 2004 r. i nie zakończonej do dnia dzisiejszego.
Również organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (w rozpatrywanej sprawie w dniu orzekania przez Kolegium).
W skardze na decyzję Kolegium D. D. wnosząc o jej uchylenie zarzuciła, że decyzja organu odwoławczego narusza przepisy prawa. Skarżąca przypomniała, ze wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku złożyła w roku [...] i że kwestia jej uprawnień do tego świadczenia była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wr 230/05) uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcie organów obu instancji, gdyż organy te nie ustaliły, czy skarżąca domagała się przyznania tego dodatku na podstawie art. 70a ustawy o świadczeniach rodzinnych czy na podstawie obowiązującego wówczas art. 12 określającego warunki nabywania prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. D. D. poinformowała, że w dniu [...] r. dokonała jedynie sprecyzowania żądań zawartych we wnioskach składanych w [...] r., dlatego przy rozpatrywaniu jej sprawy w [...]r. organ pierwszej instancji nie powinien stosować znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujących od 1 stycznia 2006 r. po wejściu w życie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 267, poz. 2260).
D. D. uznała, że nowe prawo może mieć zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych powstałych po dniu wejścia w życie nowych przepisów, brak przepisów przejściowych oznacza, że przy ocenie jej uprawnień do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka należało uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie złożenia przez nią wniosku.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu ostatecznej decyzji. Podkreśliło, że rozpoznało i rozstrzygnęło sprawę zgodnie z zasadą praworządności zawartą w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, a więc działając na podstawie przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trwałość wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zasadniczym zarzutem podniesionym przez skarżącą był fakt zastosowania przy rozstrzygnięciu sprawy przepisów znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamiast obowiązujących w chwili składania wniosku (w [...] r.) przepisów.
Zgodnie z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego organy administracyjne działają na podstawie przepisów prawa. Jednym z elementów wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności jest ustalenie obowiązywania normy prawnej przez organ administracji publicznej, który musi stwierdzić czy w systemie prawnym są normy prawne regulujące rodzaj danej sprawy, czy normy te przewidują rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, czy norma ta weszła w życie i czy nie została formalnie derogowana. Wydanie decyzji na podstawie błędnych ustaleń obowiązywania normy prawnej powoduje brak podstawy materialnoprawnej decyzji, co obwarowane jest sankcją nieważności.
W orzecznictwie sądowym jak też w piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że rozstrzygając sprawę administracyjną organ musi uwzględnić stan prawny obowiązujący w chwili orzekania. Reguła ta nie znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy ustawodawca wyraźnie tak postanowi (w powyższym przypadku taka okoliczność nie zachodzi). W przypadku zmiany stanu prawnego milczenie ustawodawcy co do tego w jakim zakresie stosować nowe przepisy oznacza, iż jego wolą było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Od momentu wejścia w życie nowych norm prawnych należy stosować je do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju.
Sąd podzielił pogląd organu II instancji oraz skarżącej, że pismo z dnia [...]r. nie jest nowym wnioskiem strony o przyznanie dodatku do zasiłku, a tylko pismem precyzującym żądanie zawarte we wniosku z [...] r. Okoliczność ta, w związku z przedstawiony wyżej poglądem nie ma jednak znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z powyższym za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji należało uznać przepisy znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od 1 stycznia 2006 r. po wejściu w życie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych (Dz. U. nr 267, poz. 2260). Zgodnie z jej art. 11a, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego dziecka, ponieważ:
- 1) drugi rodzic nie żyje;
- 2) ojciec dziecka nie jest znany.
W ocenie Sądu, w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji, D. D. nie spełniała przesłanek zawartych w art. 11a ust. 1-2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] zasądzono od J. D. na rzecz A. D. świadczenie alimentacyjne. Okoliczność ta zresztą nie była sporna w sprawie.
Sąd stwierdza zatem, że organ I instancji podjął zgodną z prawem decyzję o odmowie przyznaniu skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za okres od [...]r. do [...]r., a organ II instancji zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.