Uzasadnienie
E. L. wystąpiła w dniu [...]r. do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki na pięcioletnią córką S. L. – legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Na mocy decyzji z dnia [...]r. nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta W., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. L. wnioskowane świadczenie, w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...]r. do [...]r. oraz związaną z tym świadczeniem składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...]zł. miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł. miesięcznie, na okres od [...]r. do [...] r.
Od tej decyzji E. L. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.. W odwołaniu wniosła o wyrównanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące [...] i [...]r. Odwołująca się wskazała, że otrzymywała takie świadczenie na córkę od [...]r. do [...]r. Wymaganą dokumentację na komisję orzekającą o niepełnosprawności dziecka złożyła w dniu [...]r., jednak orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...]r. nie zawierało, na skutek pomyłki lekarza-orzecznika, wskazania w pkt 7 dotyczącym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a dziecko wymaga takiej właśnie opieki. Po wniesieniu odwołania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D., strona otrzymała w dniu [...]r. orzeczenie wskazujące w pkt. 7, że córka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji.
Odwołująca się podnosi, iż złożenie odpowiednich dokumentów i wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w późniejszym terminie nie było przez nią zawinione. W związku z tym E. L. wniosła o wypłacenie świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące [...] i [...]r. oraz składki na ubezpieczenie, gdyż korzystała w tym okresie z opieki medycznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, iż Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. orzeczeniem z dnia [...]r. zaliczył S. L. do osób niepełnosprawnych na okres do [...]r. i stwierdził konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W świetle powyższego E. L. spełnia przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), do otrzymania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką. Jednakże zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca okresu zasiłkowego. E. L. uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności córki w dniu [...]r., a [...]r. złożyła wniosek w Ośrodku Pomocy Społecznej. Zatem, organ pierwszej instancji mógł przyznać Odwołującej się wnioskowane świadczenie od [...]r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. L. wniosła o wypłacenie jej świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące [...] i [...]r. Skarżąca wskazała, że uprzednio pobierała zasiłek stały z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od [...]r. do [...]r. W [...]r. złożyła w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. wymagane dokumenty w celu "przedłużenia płatności powyższego świadczenia". W dniu [...]r. otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności córki, lecz z winy lekarza-orzecznika nie wskazano w nim, w pkt 7, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyniku odwołania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D., skarżąca otrzymała świadczenie o niepełnosprawności dziecka wraz ze wskazaniem dotyczącym stałej opieki, jak i udziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wnioskowane świadczenie przyznano skarżącej od [...]r. z pominięciem [...] i [...]r., co spowodowało pozbawienie jej środków do życia przez dwa miesiące, gdyż nie mogła podjąć pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Zdaniem skarżącej, nie z jej winy została pozbawiona przysługującego świadczenia i składki zdrowotnej, co może skutkować obciążeniem kosztami pobytu córki w szpitalu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późń. zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał skargę za zasadną. W niniejszej sprawie organ dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego konstruujących prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), zawiera, w rozdziale 3, przepisy regulujące kwestie świadczeń opiekuńczych. W świetle regulacji ustawowych, celem świadczeń opiekuńczych jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Warunkiem dostępu do świadczeń jest orzeczenie o niepełnosprawności dziecka lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby dorosłej albo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Ustawa przewiduje dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych: zasiłek pielęgnacyjny (art.
- 16) i świadczenia pielęgnacyjne (art. 17).
Zgodnie z postanowieniami art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: "z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności." Za niepełnosprawne dziecko, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznaje się dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych określone jest w art. 23-32 ustawy. Przypisy art. 24 regulują granice czasowe dotyczące ustalenia prawa do świadczeń wskazując, że prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo to ustala się na okres zasiłkowy, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 3).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca pobierała zasiłek stały z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od [...]r. do [...]r. W [...]r. złożyła w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. wymagane dokumenty w celu "przedłużenia płatności powyższego świadczenia". W dniu [...]r. otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności córki, lecz wskutek błędu lekarza-orzecznika nie wskazano w pkt 7 orzeczenia, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W przedmiotowej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z sytuacją, że wydane orzeczenie o niepełnosprawności S. L. jest kontynuacją poprzednio wydanego orzeczenia. Skarżąca bowiem wskazała, że uprzednio pobierała zasiłek stały z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od [...]r. do [...]r. Wprawdzie orzeczenia o niepełnosprawności wydawane są na okresy zamknięte, lecz nie oznacza to, iż w ściśle ograniczonych ramach czasowych mieszczą się w związku z tym okresy niepełnosprawności.
Taka konstrukcja ma jedynie na celu badanie przez właściwe organy ewentualnych możliwych zmian w stanie zdrowia osób podlegających ocenie stopnia niepełnosprawności. W niniejszej sprawie Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D., po zapoznaniu się z treścią odwołania przedstawiciela ustawowego dziecka od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. oraz oceną stanu zdrowia dokonaną na podstawie dokumentacji medycznej, uchylił zaskarżone orzeczenie jako błędne i orzekł, iż stan zdrowia S. L. "powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".
W świetle powyższych stwierdzeń należy uznać skargę za zasadną. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażone w wyroku z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wr 79/05, że zaistnienie stanu ciągłości niepełnosprawności u dziecka i fakt uzyskania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności wskazującego na konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad dzieckiem stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, uzasadnia wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia pierwotnego wniosku, uznając w tej sytuacji jego kompletność.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażoną w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można bowiem przerzucać na stronę skutków błędu spowodowanego przez organ administracji lub pracownika administracji. Lekarz-orzecznik, podpisujący się pod orzeczeniem Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, sprawuje niewątpliwie funkcję publiczną. "Funkcję publiczną" bowiem pełnią osoby, które wykonują powierzone im przez instytucje państwowe lub organy samorządu terytorialnego zadania i uprawnienia przez to uzyskują znaczny wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym. Cechą wyróżniającą funkcję publiczną jest posiadanie określonego zakresu uprawnień, pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej (por. wyrok Sadu Apelacyjnego w Łodzi z 14 lutego 2001 r., II AKa 252/00, "Prokuratura i Prawo" 2002, nr 7-8, s. 22).
Jeżeli chodzi o lekarzy to dominuje zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym pogląd, że nie są oni wprawdzie "pracownikami administracji", jednakże lekarze zatrudnieni np. w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, a także w urzędach wojewódzkich lub miejskich, którzy są funkcjonariuszami publicznymi, ale nie z tytułu wykonywania zawodu lekarza, lecz z tytułu pełnienia określonych funkcji administracyjnych (por. uchwała SN z 28 września 1994 r., I KZP 23/94, OSNÓW 1994, nr 9-10, poz. 53.).
Rozstrzygnięcie w zakresie zgłoszonego wniosku o zasądzenie od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., kwoty [...] ([...]) złotych wraz z należnymi odsetkami jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne w związku z tym, że sądy administracyjne sprawują jedynie kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uchylając zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy nie może rozstrzygać merytorycznie w tej sprawie.
Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie orzekł o zakresie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.