Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania A.W. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego w wysokości 50,00 zł z przeznaczeniem na częściową opłatę czynszu oraz odmowy przyznania zasiłku celowego w kwocie 210,00 zł z przeznaczeniem na: częściową opłatę czynszu – 50,00 zł, opłatę energii elektrycznej – 30,00 zł, opłatę gazu – 30,00 zł, częściowy zakup żywności – 60,00 zł, zakup środków czystości – 40,00 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan fatyczny i prawny sprawy.
W dniu 14 września 2010 r. A. W. w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wniosła ustnie do protokołu wniosek o udzielenie pomocy. Podczas przeprowadzonego w tym samym dniu wywiadu środowiskowego sprecyzowała swoje oczekiwania, wskazując, iż oczekuje przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 260,00 zł z przeznaczeniem na częściowe opłacenie czynszu – 100,00 zł, energii elektrycznej – 30,00 zł, gazu – 30,00 zł oraz częściowy zakup żywności – 60,00 zł i środki czystości – 40,00 zł.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., przyznał A. W. świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości 50,00 zł z przeznaczeniem na częściową opłatę czynszu i odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie 210,00 zł z przeznaczeniem na:
- - częściową opłatę czynszu – 50,00 zł;
- - opłatę energii elektrycznej – 30,00 zł;
- - opłatę gazu – 30,00 zł;
- - częściowy zakup żywności – 60,00 zł;
- - zakup środków czystości – 40,00 zł.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, której to strona nie może zaspokoić w ramach posiadanych możliwości. Wysokość przyznanego świadczenia zależy od okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy oraz możliwości finansowych Ośrodka.
Podczas przeprowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawczyni oczekuje przyznania zasiłku celowego w wysokości 260,00 zł. W ocenie organu pomocy społecznej żądanie przyznania świadczenia w tej wysokości jest zbyt wygórowane i nieadekwatne w stosunku do potrzeb strony. Zwłaszcza, że A. W. posiada stałe źródło dochodu w postaci zasiłku stałego w kwocie 324,00 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł. Stąd też w ramach posiadanych środków finansowych może w większości zaspokajać swoje potrzeby bytowe. W sierpniu 2010 r. na opłaty zawiązane z utrzymanie mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz) wydatkowała kwotę 265,26 zł. Poza tym wnioskodawczyni jest systematycznie wspierana pomocą w formie zasiłków celowych i posiłków w Domu Dziennego pobytu,,S.". W bieżącym roku pomoc w obu tych formach została udzielona na kwotę 1.990,80 zł. Uwzględniając przy tym wypłacone od stycznia 2010 r. do sierpnia 2010 r. zasiłki stałe w wysokości 2.592.00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 233,28 zł i zasiłki pielęgnacyjne w kwocie 1.224,00 zł. Łącznie zatem za osiem miesięcy 2010 r., stanowi to kwotę 6.040,08 zł, co z kolei przeciętnie miesięcznie wynosi 755,01 zł i przekracza w 158,28% kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, czyli kwotę 477,00 zł.
Jednocześnie organ podkreślił, iż pomoc społeczna nie ma obowiązku prawnego zabezpieczać wszystkich potrzeb wnioskodawców. Przy ustaleniu wysokości wsparcia poza uzasadnionymi potrzebami osób/rodzin, uwzględnia się również wysokość uzyskanego dochodu, obciążenia finansowe, a także możliwości finansowe Ośrodka.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.W. domaga się przyznania zasiłku celowego w kwocie 260,00 zł oraz zwrotu środków finansowych w wysokości 131,42 zł za zakupione leki. Podaje, że ze względu na jej niepełnosprawność, wiek i posiadane schorzenia (kręgosłup, cukrzycę, serce) wymaga stosowania odpowiedniej diety i leków. Zarzuca, iż działania organu pomocy społecznej są celowe i niezgodne z Konstytucją. Uważa się za osobę okradaną z należnej pomocy finansowej, którą gwarantuje jej Europejska Konwencja Praw Człowieka. Wskazuje, iż po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wykupieniem leków, opłaceniem obiadów w niedzielę, miesięcznie na utrzymanie pozostała jej kwota 42,20 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z aktami sprawy i wniesionym odwołaniem stwierdziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy – rodzaj, forma i rozmiar świadczenia, powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł, zwanej dalej,,kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 15, tj. sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo - wychowawcze, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Materialnoprawną podstawę do przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej, który w ust. 1 stwierdza, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Z treści powołanych przepisów wynika, że zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, która spełnia przesłankę dochodową, określoną w art. 8 ust. 1 ustawy, przy wystąpieniu co najmniej jednego z powodów określonych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy w tej formie.
Decyzje w przedmiocie zasiłku celowego przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Organ orzekający podejmuje decyzje w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w wyniku jego oceny, z uwzględnieniem możliwości Ośrodka.
Przy czym zarówno wyżej powołany art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, jak również inne przepisy ustawy nie określają kryteriów jego ustalenia. Wyznacznikami wysokości zasiłku celowego są więc z jednej strony: sytuacja materialna wnioskodawcy i zakres jego potrzeb, a z drugiej strony możliwości finansowe Ośrodka.
Przed podjęciem decyzji w przedmiotowej sprawie pracownik socjalny przeprowadził w dniu [...] aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, w trakcie którego ustalono, iż strona zamieszkuje z osoba obcą, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Koszty utrzymania mieszkania w sierpniu 2010 r. wynosiły 530,53 zł, przy czym wnioskodawczym pokryła je w ½ części, tj. w kwocie 265,25 zł, pozostała część została opłacona przez współlokatora. Strona choruje przewlekle ze wzglądu na zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze oraz inne schorzenia serca. Podczas wywiadu przedłożyła fakturę za zakupione leki na kwotą 131,47 zł. Źródłem utrzymania A. W. jest zasiłek stały w wysokości 324,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł. Zatem łączny jej dochód stanowi kwotą 477,00 zł.
Jak wynika z treści pisma p.o. Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Nr [...] z dnia [...] (podanego również do wiadomości strony) na realizacją zadań własnych w 2010 r. organ dysponował kwotą 556.680,00 zł, z której w okresie 9 miesięcy b.r. wydatkował kwotę 446.414,00 zł. W związku z powyższym na realizację zadań w IV kwartale 2010 r. pozostała kwota 110.265,00 zł, z której zarezerwowane zostały środki finansowe na zapewnienie schronienia - 27.000,00 zł, sprawienie pogrzebu - 3.000,00 zł, zdarzenie losowe - 2.000,00 zł i na zakup opału - 20.000,00 zł. Stąd na zaspokojenie potrzeb w formie zasiłków celowych i okresowych została zarezerwowana kwota 58.266,00 zł. Dlatego też zachodzi konieczność ograniczenia wysokości przyznawanych świadczeń, aby móc częściowo zaspokoić potrzeby wnioskodawców ubiegających się o przyznanie pomocy finansowej i spełniających kryteria jej przyznania.
We wrześniu 2010 r. wypłacono zasiłki celowe 133 osobom/rodzinom na łączną kwotę 39.802,00 zł. Najniższy zasiłek celowy został przyznany w wysokości 20,00 zł, zaś najwyższy w wysokości 1.050,50 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w schronisku przez okres 3 miesięcy, zakup leków i odzieży dla osoby bezdomnej.
Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy, w świetle przytoczonych przepisów, uznać należy, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydał decyzję nie naruszającą przepisów prawa. Zakres uznania administracyjnego nie został przekroczony i nie stwierdzono cech dowolności w wydanym rozstrzygnięciu.
Jak bowiem ustalono, organ I instancji udzielając stronie wsparcia ze środków pomocy w wysokości 50,00 zł, która mieściła się w przedziale udzielonego wsparcia (od 20,00 zł do 1.050,50 zł) innym wnioskodawcom, uwzględnił sytuację materialną strony, możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób/rodzin znajdujących się w bardzo trudnych sytuacjach, w tym osób przebywających w schronisku dla bezdomnych nie posiadających żadnego źródła dochodu.
W związku z powyższym, w ocenie składu orzekającego tut. Kolegium, organ I instancji, udzielając stronie wsparcia w wysokości 50,00 zł, nie naruszył zakreślonego przepisami prawa granic uznania administracyjnego, tym bardziej, iż znając trudną sytuację strony udziela jej wsparcia w różnych formach, co zresztą zostało podniesione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Od stycznia 2010 r. do sierpnia 2010 r. łączna pomoc stanowiła kwotę 4.816,08 zł.
Stąd też powoływanie się A. W. w odwołaniu od decyzji Nr [...] z dnia [...] na brak przestrzegania treści Konstytucji RP w zakresie gwarancji zabezpieczenia opieki zdrowotnej nie znajduje uzasadnienia. Z treści art. 67 Konstytucji wynika, iż przepis ten stanowi źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzuje się w ustawach zwykłych, w tym między innymi w ustawie o pomocy społecznej, która to ustawa realizuje pomoc społeczną, jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienie, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 811/07).
Jednocześnie organ odwoławczy pragnie zauważyć, iż podnoszona w odwołaniu przez A. W. kwestia odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 131,42 zł nie może być rozpoznana przez tut. Kolegium, gdyż strona ani we wniosku o udzielenie pomocy finansowej, ani też podczas przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego, nie zgłosiła wymienionej potrzeby. Należy podkreślić, że w trybie odwoławczym ponownie rozpoznawana jest sprawa, która została rozstrzygnięta decyzją organu I instancji. W postępowaniu tym organ odwoławczy stwierdza czy organ pomocy społecznej, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył swym działaniem przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak też czy przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Niemniej jednak strona ze względu na trudną sytuację materialną może wystąpić do organu pomocy społecznej z nowym wnioskiem o zabezpieczenie każdej uzasadnionej potrzeby bytowej, której nie jest w stanie sama zaspokoić w ramach posiadanych środków.
W skardze na powyższą decyzję A. W. wskazała, że ma 77 lat, jest osobą niepełnosprawną z powodu,,trwałego kalectwa kręgosłupa, ponadto choruje na cukrzycę i musi przestrzegać diety, ma problemy z wątrobą i sercem. Podniosła, że po uiszczeniu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania i wykupieniem leków na utrzymanie pozostaje jej 42,20 zł. Skarżąca uważa, że jest dyskryminowana przez pracowników socjalnych i okradana z dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł przysługującego jej z ZUS, w związku z ukończeniem 75 lat życia. Odmowa zaś przyznania zasiłku celowego w kwocie 210,00 zł z przeznaczeniem na częściową opłatę czynszu, energii elektrycznej, zakup żywności, środków czystości jest naruszeniem praworządności. Zdaniem skarżącej zachowanie organu odwoławczego świadczy o jej dyskryminacji z powodu wieku i schorzeń. Uważa, że będąc osobą niepełnosprawną objęta jest szczególną ochroną pomocy społecznej i Konstytucję, a zatem powinna mieć zapewnioną opiekę – zabezpieczenia potrzeby bytowe, warunki odpowiadające godności człowieka.
Skarżąca zarzuca Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że w decyzji nie powołują żadnego artykułu, który mówi, że pomoc na zakup leków, dopłaty do czynszu, gazu, leków nie należy przyznać pomocy dla osoby niepełnosprawnej o trwałym kalectwie kręgosłupa oraz cukrzycy. Domaga się ujawnienia artykułu, który mówi, że brak funduszy to brak pomocy dla chorych niepełnosprawnych – cukrzyków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie wywodząc, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. W. mieszka z osobą obcą, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania pokrywane są w ½ części przez skarżącą, gdyż pozostała część opłacana jest przez współlokatora. W sierpniu 2010 r. koszty te kształtowały się w wysokości 530,53 zł, czyli połowa z nich wynosiła kwotę 265,25 zł. Strona choruje przewlekle m.in. na zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze oraz inne choroby serca. W trakcie wywiadu przedłożyła fakturę za zakupione leki na kwotę 131,42 zł. Sprecyzowała też swoje oczekiwania podając, iż oczekuje przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 260,00 zł z przeznaczeniem na częściowe opłacenie czynszu - 100,00 zł, energii elektrycznej - 30,00 zł, gazu - 30,00 zł oraz częściowy zakup żywności - 60,00 zł i środki czystości - 40,00 zł. Zakres swoich oczekiwań własnoręcznie podpisała w II części formularza rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Źródłem utrzymania A. W. jest zasiłek stały w wysokości 324,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł. Zatem łączny jej dochód stanowi kwotę, 477,00 zł i nie przekracza on "kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej", o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym strona spełnia przesłankę dochodową do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego. Stąd zasadne stało się przyznanie wymienionego świadczenia. Zasiłek celowy przyznano w kwocie 50,00 zł z przeznaczeniem na częściową opłatę czynszu i jednocześnie odmówiono przyznania zasiłku celowego w kwocie 210,00 z przeznaczeniem na zaspokojenie innych potrzeb bytowych zgłoszonych przez skarżącą, tj. opłatę czynszu, energii elektrycznej, gazu, częściowy zakup żywności i środków czystości.
Jak wynika z treści pisma p.o. Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. nr [...] z dnia [...] (podanego również do wiadomości strony) we wrześniu 2010 r. zasiłki celowe wypłacono 133 osobom/rodzinom na łączną kwotę 39.802,00 zł. Najniższy zasiłek celowy przyznano w wysokości 20,00 zł, a najwyższy w kwocie 1.050,50 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w schronisku przez okres 3 miesięcy, zakup leków i odzieży dla osoby bezdomnej.
W związku z powyższym organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organu I instancji, bowiem udzielone wsparcie w wysokości 50,00 zł mieściło się w przedziale udzielonego wsparcia innym wnioskodawcom (od 20,00 zł do 1.050,50 zł). Ponadto zaskarżona decyzja nie została podjęta w oparciu o dowolne ustalenia, lecz w oparciu o obowiązujące przepisy prawne i możliwości finansowe organu pomocy społecznej, które zostały dokładnie rozliczone w/w piśmie Ośrodka.
W ocenie strony przeciwnej zarzut skarżącej, iż jest dyskryminowana ze względu na wiek i schorzenia nie znajduje żadnego uzasadnienia. Jak wynika z akt sprawy organ pomocy społecznej znając trudną sytuację strony udzielił jej wsparcia, które umożliwiało zabezpieczenie większości potrzeb bytowych. W okresie od stycznia 2010 r. do sierpnia 2010 r. systematycznie przyznawana była jej pomoc w formie zasiłków celowych i posiłków w Domu Dziennego Pobytu "S." w L. Łączna pomoc w obu wymienionych formach wyniosła kwotę 1990,80 zł, co miesięcznie stanowiło kwotę 248,85 zł. Ponadto miesięcznie skarżąca otrzymuje zasiłek stały w kwocie 324,00 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Zatem w tym okresie A.W. otrzymywała łącznie świadczenia w łącznej kwocie 725,85 zł miesięcznie. Na marginesie należy zauważyć, iż w takiej wysokości niejednokrotnie wypłacane są przez ZUS lub KRUS świadczenia emerytalno-rentowe osobom, które nabyły do nich uprawnienia w związku z długoletnim okresem zatrudnienia.
Powyższe fakty stoją zatem w sprzeczności z podnoszonymi przez skarżącą zarzutami o dyskryminację, a wręcz odwrotnie pokazują, że to dzięki pomocy udzielonej przez organ może skarżąca zaspokajać niezbędne potrzeby bytowe.
Kolejny zarzut skarżącej dotyczący okradania ją przez organ z dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł, który przysługuje jej z ZUS, w związku z ukończeniem 75 roku życia jest bezpodstawny, gdyż strona nie pobiera żadnego świadczenia z ZUS, przy którym ów dodatek mógłby być wypłacany. Natomiast pobiera ona zasiłek pielęgnacyjny w tej wysokości, którego płatnikiem jest organ pomocy społecznej. Tego rodzaju świadczenie nie może być wypłacane przez dwie rożne instytucje.
Jako nieuzasadniony należy również uznać zarzut podnoszony w skardze dotyczący nie przyznania zasiłku celowego na zakup leków. A.W. zarówno ani we wniosku, jak i podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie zgłosiła wymienionej potrzeby, o której sfinansowanie by się ubiegała. Tym samym sprawa ta nie mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji.
Z kolei zarzut nie podania przez organ odwoławczy przepisu prawnego, który zabroniłby udzielania pomocy na zakup leków, dopłaty do czynszu, gazu itd. nie znajduje także żadnego uzasadnienia i świadczy wyłącznie o postawie roszczeniowej skarżącej, która otrzymując miesięcznie wsparcie w kwocie 725,85 zł uważa iż obowiązkiem organu jest zaspokojenie każdej potrzeby bytowej. Stanowisko to jest sprzeczne z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Posiadane przez stronę zasoby, przy racjonalnym gospodarowaniu winny zaspokoić większość podstawowych potrzeb bytowych. Należy przy tym zauważyć, że dotychczas przyznawane przez organ pomocy społecznej świadczenia dotyczyły też m.in. zaspokojenia wymienionych przez skarżącą potrzeb bytowych.
Ponadto kolejne żądanie skarżącej, aby wskazać przepis prawny "... który mówi. że brak funduszy to brak pomocy dla chorych niepełnosprawnych cukrzyków" jest żądaniem do którego trudno się odnieść, zgłasza, że strona sama sobie daje odpowiedź. Jeżeli organ pomocy społecznej nie dysponuje dostateczną wysokością środków finansowych, to nie może on w sposób obiektywny zaspokajać wszystkich zgłaszanych potrzeb bytowych. Wynika to z treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspieranie osób w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowej, nie zaś zastępować te działania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
Ustawa o pomocy społecznej stanowi w art. 2 ust. 1, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 3 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniodawcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenie pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.
Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb osób ubiegających się o przyznanie świadczeń. Powinni on również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielkość potrzebujących, także całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego.
Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowanie rodzaju formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościowością pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku celowego w kwocie 260,00 – z wyszczególnieniem przeznaczenia świadczenia.
Z ustaleń dokonanych przez organ administracyjny wynika, że skarżąca utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłki pielęgnacyjnego. Dochód skarżącej stanowi łącznie 477,00 zł i nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Niespornym było, że skarżąca kwalifikuje się do udzielenia pomocy społecznej. Oran pomocy społecznej przyznał zatem skarżącej zasiłek celowy w kwocie 50,00 zł. Organ administracyjny podał przy tym, że skarżąca od stycznia do sierpnia 2010 r. otrzymała pomoc w kwocie 1990,80 zł (w tym zasiłki celowe i posiłki w Domu S.). W tym okresie przyznano skarżącej pomoc w kwocie 4816,08 co stanowi średnią miesięczną kwotę 6.040,08 zł. Faktyczny miesięczny dochód wraz z dodatkową pomocą wyniósł 755,01 zł.
Ponadto organ administracyjny wykazał, środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną w 2010 r., jaką kwotę wydatkował, na jakie zadania przeznaczona została w IV kwartale pozostała kwota. Organ podał liczbę osób którym wypłacono zasiłki celowe i w jakich granicach przyznano (najniższy 20,00 zł – najwyższy 1.050,50 zł).
Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie była ocena, czy organ administracyjny nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza bowiem dowolności, ale wykazania, że w danej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.
W przedmiotowej sprawie nie można postawić zarzutów organowi administracyjnemu przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Oceniono z jednej strony sytuację materialną, osobistą skarżącej a z drugiej własne możliwości finansowe w ramach, których przyznano skarżącej zasiłek celowy w kwocie 50,00 zł na częściowe opłacenie czynszu.
Wysokość przyznanego świadczenia mieści się w granicach udzielonego wsparcia innym wnioskodawcom.
Podkreślić należy, że wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy uznać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań.
Ośrodki pomocy społecznej, w tym organy w niniejszej sprawie, dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Posiadane środki muszą być rozdzielane pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Nie ma więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca żąda przyznania zasiłku w kwocie 260,00 zł.
Dodać trzeba, że pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła dochodu. Osoby ubiegające się świadczenie z pomocy społecznej powinny wykorzystywać własne środki i możliwości.
W tej sytuacji zarzuty skargi nie znajdują usprawiedliwionych podstaw prawnych, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.
PM 24.06.2011 r.