Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. B. P. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w D. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w W., utrzymującym w mocy orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Rejonowego Policji w D. o wymierzeniu sierż. B. P. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W wykonaniu prawomocnego orzeczenia sierż. B. P. został zwolniony ze służby rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w W. z dniem [...] r.
Po rozpatrzeniu wniosku B. P. o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego Komendant Powiatowy Policji w D. w dniu [...] r. wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, przyjmując za podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia przepis art. 135 "r" ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. nr 7 z 2002r. poz. 58 z późn. zm.), stanowiący, że postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Na powyższe postanowienie, zgodnie z pouczeniem, B. P. złożył zażalenie do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.. W uzasadnieniu podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji ponieważ po uniewinnieniu go w postępowaniu karnym od zarzutu popełnienia przestępstwa, który był przyczyną jego dyscyplinarnego zwolnienia z Policji, orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej powinno być uchylone, a on przywrócony do służby.
Postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. /bez numeru/ na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 135 "s" ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji uchylono zaskarżone postanowienie w całości i umorzono postępowanie w I instancji.
Rozpatrując sprawę B. P. stwierdzono, że postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [...] r. odmawiające wznowienia postępowania dyscyplinarnego zostało wydane bez podstawy prawnej. Od dnia 29 listopada 2003r. problematyka odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów, w tym kwestia wznowienia postępowania dyscyplinarnego, uregulowana jest ustawowo, a nie jak dotychczas rozporządzeniem ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji. Zmiany w tym zakresie zostały dokonane ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. nr 192 z 2003, poz. 1873). Ustawą tą wprowadzono do ustawy o Policji nowy art. 135 "r" w ust. 5 stanowiący, że postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (i na ten przepis powołał się Komendant Powiatowy Policji w D. w zaskarżonym postanowieniu). Zgodnie jednak z art. 2 ust. 1 tej ustawy jej przepisy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia wejścia jej w życie, czyli niezakończonych prawomocnie do dnia 29 listopada 2003r.
Postępowanie dyscyplinarne przeciwko B. P. zostało prawomocnie zakończone w [...] roku i tym samym przepisy ustawy o Policji w części dotyczącej wznowienia postępowania dyscyplinarnego nie mają w tej sprawie zastosowania. Dlatego też już bez znaczenia jest fakt, że zgodnie z art. 135 "r" ust. 6 ustawy o Policji właściwym do wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest przełożony dyscyplinarny, który wydał prawomocne orzeczenie dyscyplinarne, a więc Komendant Wojewódzki Policji we W., jako prawny następca Komendanta Wojewódzkiego Policji w W., a nie Komendant Powiatowy Policji w D..
W chwili obecnej nie ma prawnych możliwości żądania wznowienia postępowania dyscyplinarnego prawomocnie zakończonego przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji. Strona może jednak złożyć do właściwego organu wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej będącej wykonaniem wcześniej orzeczonej prawomocnie kary dyscyplinarnej. W przypadku sprawy B. P. dotyczy to wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego - w trybie i na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego - w przedmiocie uchylenia prawomocnego rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w W. o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Organem właściwym do rozpoznania takiego wniosku jest obecnie Komendant Wojewódzki Policji we W..
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie B. P. wniósł o jego uchylenie i nadanie biegu sprawie. Podniósł, że organ właściwy, jakim jest Komendant Wojewódzki Policji we W., winien jako organ pierwszej instancji rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego po uchyleniu pochodzącego od niewłaściwego organu postanowienia, a nie umorzyć postępowanie w sprawie, do czego nie było podstaw prawnych. Podkreślił, że w tych okolicznościach skarga jest w pełni zasadna, tym bardziej że uchylenie prawomocnego rozkazu o zwolnieniu ze służby może nastąpić tylko po unicestwieniu wcześniejszego postępowania dyscyplinarnego, które wobec prawomocnego uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnym, stało się bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż zgodnie z art. 135 "r" pkt 7 cytowanej ustawy o Policji, wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego wnosi się do przełożonego dyscyplinarnego, który wydał orzeczenie w I instancji w terminie 30 dni od dnia, w którym obwiniony dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Z materiałów sprawy wynika jednak, iż termin ten nie został przez skarżącego dochowany, chociaż żaden z organów rozpatrujących sprawę nie wypowiedział się w tej kwestii i nie zajął żadnego stanowiska. Skupiono się jedynie na kwestii niedopuszczalności wznowienia postępowania dyscyplinarnego wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 135 "r" pkt 7 ustawy stanowiącego, iż postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Powyższy przepis, jak również przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji w ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. stanowiły wystarczającą podstawę prawną wydanego przez ten organ w dniu [...] r. postanowienia będącego przedmiotem skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano również, iż mimo że obecnie nie ma prawnych możliwości żądania wznowienia postępowania dyscyplinarnego w przedmiotowej sprawie, to jednak istnieje możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej będącej wykonaniem wcześniej orzeczonej prawomocnie kary dyscyplinarnej.
Komendant Wojewódzki Policji we W. podnosi, iż mimo błędów proceduralnych, które wystąpiły przy wnoszeniu i rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, oraz błędów w samej treści rozstrzygnięcia, należy jednak uznać, iż w istocie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zarówno bowiem przepisy ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji obowiązującej od dnia 29 listopada 2003r., jak również przepisy regulujące do tej daty postępowanie dyscyplinarne policjantów, to jest przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4 poz.
- 14) stanowią, że postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Termin ten w stosunku do skarżącego upłynął bezskutecznie w [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Oznacza to, że granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sąd nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć /por. np. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997r. SA/Ł 2572/95, Pr.Gosp. 1998, nr 5, s. 36/.
Powyższe można odnieść także do postępowania dyscyplinarnego, a zastrzeżenie to należało uznać za konieczne w związku z sugestiami tak skarżącego, jak i organu co do tego, jaka sprawa powinna być przedmiotem postępowania przed organami w związku z zakończonym postępowanie dyscyplinarnym.
Przedmiotem oceny Sądu jest jedynie zbadanie prawidłowości postępowania organów w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] r. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. Wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego został zgłoszony w [...] r., a zatem pod rządami ustawy z dnia [...] r. o Policji w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji /Dz.U. nr 192, poz. 1873/. W dacie tej nie obowiązywało już rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. z 1998r., nr 4, poz. 14 ze zm./. Wniosek podlegał zatem ocenie według stanu prawnego obowiązującego w dniu rozstrzygania, z uwzględnieniem regulacji przejściowej zawartej w art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nowelizacyjnej.
Zgodnie z art. 135 "r" ust. 7, 6 i 8 ustawy o Policji wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego wnosi się do przełożonego dyscyplinarnego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, w terminie 30 dni od dnia, w którym obwiniony dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania /ust. 7/.
Przełożony dyscyplinarny, który wydał prawomocne orzeczenie dyscyplinarne, wznawia postępowanie dyscyplinarne z urzędu lub na wniosek ukaranego lub obwinionego albo, w przypadku jego śmierci, na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej. O wznowieniu postępowania dyscyplinarnego z urzędu zawiadamia się ukaranego lub obwinionego albo w przypadku jego śmierci, członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej /ust. 6/.
Jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność przełożonego dyscyplinarnego, o którym mowa w ust. 6, o wznowieniu rozstrzyga wyższy przełożony dyscyplinarny /ust. 8/.
Mające tu zastosowanie przepisy ust. 7 i 6 ustawy o Policji wskazują na pośredni tryb wnoszenia podania. Podanie należy wnieść do organu rozpoznającego sprawę w I instancji, który nie posiadając kompetencji do weryfikacji prawomocnego rozstrzygnięcia – przekazuje akta sprawy do organu odwoławczego, jako właściwego. Przeprowadza on – posiłkując się obowiązującym stanem prawnym – postępowanie co do podmiotowej i przedmiotowej dopuszczalności wznowienia postępowania, dochowania ustawowych terminów oraz, w wypadku pozytywnego wyniku tego postępowania, co do przyczyn wznowienia, jak i co do istoty sprawy, wydając stosowne rozstrzygnięcie. Analogiczny tryb przewidywały przepisy uchylonego rozporządzenia z 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad /.../ przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów.
W badanej sytuacji tryb ten został naruszony, albowiem – wbrew treści przytoczonych unormowań – sprawa została rozpatrzona merytorycznie przez organ I instancji, a zatem z naruszeniem przepisów o właściwości. W tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji we W., z braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji /przesłanka braku właściwości/ wydał na podstawie odpowiednio stosowanego art. 135 "n" ust. 4 pkt 2 w związku z art. 135 "s" ust. 5 ustawy o Policji rozstrzygnięcie uchylające zaskarżone doń postanowienie i umarzające postępowanie w I instancji.
Postanowieniu Komendanta Wojewódzkiej Policji we W. można zarzucić pewną sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem. Istota orzeczeń kasacyjnych polega na tym, że organ odwoławczy uchyla orzeczenie I instancji, nie rozstrzygając sprawy co do jej istoty.
Tymczasem nie wnikając w ich treść, takie merytoryczne rozważania zostały zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednakże, w analizowanej sprawie w pierwszej kolejności wzięto pod uwagę osnowę postanowienia a w tym wypadku jest ona prawidłowa.
Wbrew zarzutowi skargi, Komendant Wojewódzki Policji we W. jako organ odwoławczy nie mógł – po uchyleniu wydanego przez niewłaściwy organ postanowienia rozpoznać merytorycznie wniosku skarżącego /zamiast umarzać postępowanie/, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady instancyjności postępowania.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.