Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 99/22

Uzasadnienie

Skarżąca wniosła skargę na czynność Rektora Uniwersytetu Medycznego im. [...] we W. w przedmiocie nałożenia opłaty za studia.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego, co powinno prowadzić do jej odrzucenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny pierwotnie bada z urzędu jej dopuszczalność ustalając, czy mieści się ona w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3).

W badanej sprawie skargą zostało objęte działanie Rektora dotyczące nałożenia na skarżącą opłaty za studia.

Warunki wnoszenia opłat za studia a także zwrotu tych opłat określa umowa nr [...], zawarta w dniu 29 września 2021 r. pomiędzy Uniwersytetem Medycznym im. [...] we W. i skarżącą. Zapis § 10 umowy stanowi, że spory wynikłe z realizacji niniejszej umowy będą rozpatrywane przez właściwy miejscowo dla siedziby uczelni sąd powszechny.

W świetle powyższego źródłem roszczeń dotyczących odpłatności za studia jest umowa cywilnoprawna. Stanowisko takie wyrażono również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2010 r. (I SA/Wa 351/10, LEX nr 750792), w którym wywiedziono, że jeżeli źródłem roszczeń między studentem a uczelnią wyższą jest umowa cywilnoprawna dotycząca warunków odpłatności za studia, to ewentualne spory dotyczące jej stosowania mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego. W wyroku tym stwierdzono nieważność decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w opłatach za studia.

Z uwagi na istnienie właściwości sądu powszechnego w sprawach dotyczących zobowiązań studenta w zakresie odpłatności za studia, sąd administracyjny nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które nie należą do jego kognicji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobligowany był orzec jak w sentencji postanowienia.