Uzasadnienie
Strona skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność "organów administracji" podnosząc, iż wystąpiła do wojewody (...) o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę określonej inwestycji, jednakże wniosek ten nie został załatwiony w formie prawem przewidzianej.
W odpowiedzi na skargę wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że po otrzymaniu wniosku strony skarżącej zwrócił się do organu gminy, który orzekał w sprawie w I instancji z prośbą o przesłanie akt sprawy.
Organ ten w odpowiedzi wyjaśnił, iż akta nie mogą być przesłane, bowiem nie zostały zwrócone po rozpatrzeniu odwołania od wyżej wymienione decyzji. Ponieważ z posiadanych przez urząd wojewódzki dokumentów wynikało, że akta zostały zwrócone do urzędu gminy, ponownie zwrócono się do tego urzędu o nadesłanie akt, informując o tym stronę skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wojewódzki wyraził ponadto pogląd, iż brak było podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 65 par. 1 Kpa, bowiem żaden organ administracji państwowej przy takim stanie prawnym sprawy nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, jak też żaden przepis prawa nie uprawnia organów administracji państwowej do dowolnej interpretacji wniosku złożonego przez stronę.
Po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy oraz po wysłuchaniu pełnomocników stron na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga została wniesiona bez wyczerpania wymaganego przepisem art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, określonego w art. 37 Kpa warunku wniesienia zażalenia na bezczynność organu wojewódzkiego do organu wyższego stopnia /w tym przypadku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego/.
Niewyczerpanie środka przewidzianego w art. 37 par. 1 Kpa przed wniesieniem skargi spowodowało, iż NSA uznał skargę jako niedopuszczalną i z tej przyczyny orzekł o jej odrzuceniu.
Sąd nie poprzestał jednak na formalnym załatwieniu sprawy, tj. odrzuceniu skargi, lecz w uzasadnieniu omawianego postanowienia szerzej ustosunkował się do zajętego przez organ administracji stanowiska. Zauważył przede wszystkim, iż, jak to zostało niespornie ustalone, wydana w administracyjnym postępowaniu ogólnym decyzja organu I instancji została zaskarżona do organu wojewódzkiego, który decyzję tę utrzymał w mocy.
Właściwym zatem organem do stwierdzenia nieważności tej decyzji nie był wojewoda (...), lecz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. W myśl bowiem art. 157 par. 1 Kpa, właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organem jest organ wyższego stopnia.
Wojewoda (...), do którego wpłynął wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, w myśl art. 65 par. 1 Kpa, jako niewłaściwy w sprawie, obowiązany był niezwłocznie przekazać wniosek do organu właściwego, zawiadamiając o tym stronę. Nie wywiązując się z obowiązku określonego w przepisie art. 65 par. 1 Kpa, wojewoda (...) pozostawał w zwłoce co do wykonania nakazanej prawem czynności /art. 16 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o NSA/.
Gdyby zatem strona skarżąca wyczerpała drogę odwoławczą /wniosła zażalenie, o którym mowa w art. 37 par. 1 Kpa /przed wniesieniem skargi do NSA/, zostałby wydany w sprawie wyrok zobowiązujący wojewodę (...) do niezwłocznego przekazania podania strony Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Sąd podkreślił przy tym, iż uznaje za niesłuszne stanowisko organu wojewódzkiego zawarte w odpowiedzi na skargę, co do braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 65 par. 1 Kpa.
(...) Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca skargę jako niedopuszczalną wobec niespełnienia przez stronę skarżącą wymogu wyczerpania drogi odwoławczej /zażalenia do organu wyższego stopnia/. Jednocześnie sąd podniesiony przez stronę zarzut bezczynności organu administracji potraktował jako uzasadniony, dlatego postanowił zawrzeć w uzasadnieniu postanowienia odpowiednią ocenę prawną.
Sąd zauważył, iż w sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia administracyjnego /decyzji/ mógł dotyczyć tylko decyzji organu wojewódzkiego, to wniosek ten należało skierować, w myśl art. 157 par. 1 Kpa, do organu wyższej instancji, a nie, jak to uczyniła strona, do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję. Niewłaściwe skierowanie przez stronę wniosku nie upoważniało jednak organu wojewódzkiego do niewykonania nałożonej prawem czynności. Organ ten miał bowiem bezwzględny obowiązek niezwłocznie przekazać wniosek strony organowi właściwemu do załatwienia sprawy /art. 65 par. 1 Kpa/. Gdyby skarga w tej sprawie była dopuszczalna, sąd wyrokiem zobowiązałby organ wojewódzki do niezwłocznego przekazania wniosku organowi właściwemu.
Należy ponadto zauważyć, że nieporozumieniem jest twierdzenie organu wojewódzkiego, iż żaden przepis prawa nie uprawnia do dowolnej interpretacji wniosku, w związku z tym możliwe było nieprzekazywanie sprawy do organu właściwego. Takie stanowisko pozostaje w jaskrawej sprzeczności, zwłaszcza z przepisem art. 9 Kpa, zobowiązującym organ administracji do dbałości o interes strony i ustalenia w porozumieniu ze stroną, jakie są jej intencje co do nadania biegu złożonemu podaniu /wnioskowi/. Podejmowane natomiast czynności, mające na celu uzyskanie akt sprawy z urzędu gminy, były jedynie działaniami pozornymi, całkowicie zbędnymi w sprawie i dodatkowo wpływającymi na opóźnienie w załatwieniu wniosku strony.