Uzasadnienie
Anna i Antoni P. pismem z dnia 6 listopada 2001 r. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na niewydanie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji przyznającej odszkodowanie za utracone korzyści. Podali, że wnioskiem z dnia 26 września 2000 r. skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli o zasądzenie od Wojewody W. i Gminy W.-C. odszkodowania za szkodę powstałą na skutek wydania decyzji przez Wojewodę W. z dnia 12 czerwca 1997 r. i przez Prezydenta Miasta Stołecznego W. z dnia 5 marca 1997 r., których nieważność stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 września 1997 r. Wniosek dotyczył całej szkody, a więc zarówno szkody rzeczywistej, jak też utraconych korzyści. Decyzją z dnia 5 kwietnia 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przyznał odszkodowanie od Wojewody M. w kwocie 535.365 zł jedynie za rzeczywistą szkodę z tytułu pozostawienia w obiegu prawnym dotkniętej nieważnością decyzji administracyjnej. Podali, że pismem z dnia 11 lipca 2001 r. ponownie wnieśli o przyznanie odszkodowania również za utracone korzyści poprzez uzupełnienie decyzji w tym zakresie, stwierdzając, że decyzja z 5 kwietnia 2001 r. nie rekompensuje całości poniesionej przez nich szkody i straty. Zarzucili, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego mimo upływu terminu określonego w art. par. 35 par. 3 Kpa czyli miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż 2 miesięcy - nie ustosunkował się do żądania. Następnie skarżący w dniu 18 września 2001 r. wnieśli skargę na podstawie art. 227 Kpa do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Skarżący wskazali też, że pismem z dnia 24 września 2001 r. poinformowano ich jedynie o obowiązujących przepisach, lecz nie wydano decyzji merytorycznej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wyjaśnił, że sprawa o przyznanie odszkodowania została zakończona przyznaniem decyzją z dnia 5 kwietnia 2001 r. odszkodowania na podstawie art. 160 par. 1 Kpa, tj. za szkodę rzeczywistą w wysokości 535.365 zł. Zgodnie z art. 160 par. 4 Kpa organ administracji może orzec o szkodzie rzeczywistej, natomiast strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji zgodnie z art. 160 par. 5 Kpa, może w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji wnieść powództwo do sądu powszechnego. Decyzja z dnia 5 kwietnia 2001 r. o przyznaniu odszkodowania zawierała pouczenie, iż decyzja ta jest ostateczną i przysługuje jedynie prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego w wypadku niezadowolenia z przyznanego odszkodowania. Ponadto pismem z dnia 24 września 2001 r. oraz wcześniejszym pismem z dnia 26 sierpnia 2001 r. skarżący zostali poinformowani, że odszkodowanie za poniesione straty może być przyznane jedynie w granicach szkody rzeczywistej, a więc za stratę jaką poniosła strona postępowania rzeczywiście, a nie zwrot utraconych korzyści.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie przyznania odszkodowania za utracone korzyści jest bezzasadna. Przepis art. 160 par. 5 Kpa w sposób jednoznaczny wyłącza zarówno tryb odwoławczy w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym od decyzji rozstrzygających roszczenia odszkodowawcze stron postępowania na podstawie art. 160 par. 1 Kpa. Tryb dochodzenia odszkodowania został uregulowany w art. 160 par. 4 i 5 Kpa w ten sposób, że w postępowaniu jednoinstancyjnym orzeka organ administracyjny, który wydał decyzję stwierdzającą nieważność albo niezgodność z prawem decyzji dotkniętej wadami określonymi w art. 156 par. 1, pkt 1-7 Kpa. Decyzja dotycząca odszkodowania nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnej, ani kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzja budząca niezadowolenie strony co do przyznanego odszkodowania legitymuje stronę jedynie do wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Zatem w przypadku uznania przez stronę, że przyznane odszkodowanie jest zbyt niskie strona może jedynie stosownie do art. 160 par. 5 Kpa dochodzić roszczeń odszkodowawczych w drodze powództwa wniesionego do sądu powszechnego wniesionego w terminie 30 dni.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęta została konsekwentnie zasada, wedle której unormowanie prawne wynikające z art. 160 Kpa stanowi samodzielną wyłączną podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody spowodowane wydaniem decyzji, której nieważność zostanie stwierdzona.
Zatem zarzuty skargi Anny i Antoniego P. należało uznać za nieuzasadnione. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przyznająca odszkodowanie skarżącym zawierała prawidłowe pouczenie o dalszych środkach prawnych, z których strony mogą skorzystać. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał podstawy na rozpatrywanie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania z tytułu utraconych korzyści.
Zatem Sąd uznał, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie pozostaje w bezczynności. W zakresie swojej właściwości orzekł i przyznał odszkodowanie. W dalszym toku mógł być wykorzystany jedynie tryb sądowy, o którym pouczenie zawierała decyzja przyznająca odszkodowanie.
Nie ma więc podstaw do przyznania, że organ pozostawał w zwłoce, gdyż o utraconych korzyściach nie mógł orzekać.
W tym stanie sprawy skargę należało uznać za niezasadną i na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.