Uzasadnienie
W skardze, która w grudniu 1990 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Józef G. zarzucił, że Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa - pomimo jego interwencji - nie rozpoznał odwołania od decyzji Zastępcy Architekta Miasta W. z dnia 31 grudnia 1988 r., złożonego w lutym 1989 r.
Minister udzielił odpowiedzi na skargę dopiero w piśmie z dnia 20 marca 1991 r., nadesłanym po ponagleniu przez Sąd. wnosząc o oddalenie skargi, wyjaśnił, iż rejestr pism wpływających do Ministerstwa prowadzony techniką komputerową, nie wykazał, że było wśród nich odwołanie skarżącego. Ponadto podał, że skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego złożenie odwołania bezpośrednio organowi odwoławczemu.
Również dopiero w dniu 21 marca 1991 r. Minister przekazał skargę Józefa G. /otrzymaną z Sądu w drugiej połowie grudnia 1990 r./ Urzędowi Wojewódzkiemu w W. w celu ustosunkowania się do podniesionych w niej zarzutów.
Jak wynika z pisma Wojewody W-ki ego z dnia 26 kwietnia 1991 r. nr NUB/T-8383-II-NI/11/91, odwołanie pełnomocnika skarżącego z dnia 10 lutego 1989 r., skierowane do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa za pośrednictwem organu pierwszej instancji, zostało przesłane drogą pocztową. Przyczyną nienadania mu biegu były najprawdopodobniej trudności organizacyjne, spowodowane zmianą lokalu przez Wydział Architektury Urzędu Miasta W. i wymianą części pracowników. Z tego powodu odwołanie to przesłano Ministrowi dopiero wraz z tym pismem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 216 par. 1 Kpa do sądu administracyjnego można wnieść skargę, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji państwowej nie wydał decyzji w postępowaniu w pierwszej instancji lub w postępowaniu odwoławczym w sprawach, o których mowa w art. 196 Kpa. Jeżeli chodzi o postępowanie odwoławcze, to termin na wydanie decyzji wynosi miesiąc od dnia otrzymania odwołania /art. 35 par. 3 Kpa/.
W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że organ pierwszej instancji naruszył rażąco obowiązek wynikający z art. 133 Kpa: nie przesłał organowi odwoławczemu odwołania w ciągu 7 dni od daty jego otrzymania ani też nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 Kpa.
Jest także niesporne, że poszukiwania odwołania w Ministerstwie Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa przez skarżącego nie dały rezultatów, ponieważ -jak to wynika choćby z odpowiedzi na skargę - organ ten nie podjął jakichkolwiek starań o wyjaśnienie przyczyny nieprzekazania mu tego pisma przez organ pierwszej instancji. W następstwie tego odwołanie Józefa G. zostało przesłane organowi właściwemu do jego rozpoznania dopiero po upływie przeszło 2 lat od wniesienia.
W świetle powyższych okoliczności nie można podzielić poglądu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, że ponieważ nie otrzymał on odwołania, brak było podstaw do złożenia skargi w trybie art. 216 Kpa.
Organy administracji państwowej, rozstrzygając powierzone im sprawy, muszą ściśle przestrzegać reguł określonych w przepisach postępowania administracyjnego. Są one zobowiązane do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a także ich świadomość i kulturę prawną /art. 8 Kpa/. Powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień /art. 9 Kpa/. Ujmując najogólniej, do obowiązków organów administracji państwowej należy czynne współdziałanie ze stronami na rzecz dogłębnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela /art. 7 Kpa/.
Obowiązków tych organ odwoławczy nie dopełnił. Odniósł się biernie do informacji Józefa G., wskazujących na wadliwe funkcjonowanie organu pierwszej instancji. Nie tylko nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia losów odwołania Józefa G., ale także nie udzielił mu w tej materii jakichkolwiek wskazówek lub wyjaśnień. Brak jego reakcji na "poszukiwania" prowadzone przez skarżącego doprowadził, jak już wskazano, do rażącej przewlekłości postępowania międzyinstancyjnego.
W związku z tym należy stwierdzić, że zaniechanie podjęcia - pomimo żądania strony - działań na rzecz wyjaśnienia powodów nieprzedstawienia odwołania przez organ pierwszej instancji wyłącza możliwość powoływania się przez organ odwoławczy na nieotrzymanie odwołania. Przyczynienie się w znacznym stopniu przez organ pierwszej instancji do uchybienia terminu do przesłania odwołania nie może stanowić dla organu odwoławczego przesłanki ekskulpującej go od zarzutu dopuszczenia się zwłoki w wydaniu decyzji. W takim wypadku termin określony w art. 35 par. 3 Kpa należy liczyć od dnia zgłoszenia temu organowi przez stronę żądania wyjaśnienia przyczyny nierozpoznania jego odwołania.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 216 par. 4 Kpa zobowiązał Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym w ciągu 14 dni od daty doręczenia niniejszego wyroku. Jednocześnie zgodnie z art. 208 Kpa zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania.