Uzasadnienie
Skarżąca B.W. skierowała w dniu 12 sierpnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w K.. Nie udzielono jej bowiem informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, o którą wystąpiła w dniu 13 czerwca 2013r. W adresowanym do Dyrektora Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w K. wniosku domagała się wydania potwierdzonych za zgodność kopii regulaminu pracy, regulaminu pracy Rady pedagogicznej SPPP, procedury przechowywania i zabezpieczenia kart indywidualnych, protokołu z kontroli przeprowadzonej w wyniki złożonych przez wnioskodawczynię skarg, arkusza organizacyjnego SPPP wraz z aneksami na rok 2010/2011 i 2011/2012 po zabezpieczeniu danych wrażliwych, protokołu z zebrania Rady pedagogicznej z dnia 4 kwietnia 2013r. i z dnia 23 maja 2013r. oraz za okres od 1 września 2008r. do 31 grudnia 2010r.
W odpowiedzi na opisany wniosek skarżąca uzyskała w dniu 11 lipca 2013r. informację, że regulamin pracy i regulamin pracy Rady Pedagogicznej SPPP są dostępne na stronie internetowej Poradni, procedury przechowywania i zabezpieczenia kart indywidualnych oraz arkusze organizacyjne SPPP wraz z aneksami na rok 2010/2011 i 2011/2012 są dostępne do wglądu w sekretariacie Poradni, protokołu z kontroli przeprowadzonej w wyniki złożonych przez wnioskodawczynię skarg, jest dostępny w Wydziale Edukacji w K., jako że podmiot ten przeprowadzał kontrolę. Natomiast protokoły z zebrania Rady pedagogicznej z dnia 4 kwietnia 2013r. i z dnia 23 maja 2013r. oraz za okres od 1 września 2008r. do 31 grudnia 2010r. będą dostępne w sekretariacie Poradni.
Skarżąca wskazała, że żaden z wymienionych sposobów załatwienia jej wniosku nie miał miejsca. W związku z powyższym podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podjął w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji stosownych czynności. Pozostaje zatem w bezczynności. Dodatkowo wniesiono w skardze o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w K. wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nie pozostawał w bezczynności, gdyż zaproponował skarżącej wgląd do wszystkich dokumentów, o których kserokopie wystąpiła w dniu 13 czerwca 2013r. Ponadto część tych dokumentów przygotowana została dla skarżącej w formie kserokopii lecz skarżąca odmówiła ich przyjęcia. Ponad powyższe przedstawił, że uwzględniając skargę w całości przesłał w dniu 16 września 2013r. kserokopie wszystkich dokumentów, o jakie wystąpiła skarżąca.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 16 października 2013r. potwierdził uzyskanie wszystkich wnioskowanych informacji publicznych i dokumentów. Wniósł o zasadzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wraz ze skarga wynikało, iż w dniu 13 czerwca 2013r. Dyrektor Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w K. otrzymał wniosek B.W., w którym w trybie informacji publicznej wystąpiła o wydanie jej kserokopii ośmiu dokumentów wymienionych we wniosku. Do wniosku załączyła toner oraz paczkę papieru celem realizacji jej wniosku.
W piśmie z dnia 8 lipca 2013r. skierowanym do skarżącej przekazano adresatce, że regulamin pracy i regulamin pracy Rady Pedagogicznej SPPP są dostępne na stronie internetowej Poradni, w związku z czym nie zachodzi potrzeba wydawania ich kopii. Procedura przechowywania i zabezpieczenia "kart indywidualnych" jest dostępna w sekretariacie Poradni "po godzinach Pani pracy". O wydanie protokołu z kontroli przeprowadzonej w wyniku złożonych przez wnioskodawczynię skarg należy zwrócić się do Wydziału Edukacji w K., który przeprowadził kontrolę i jest dysponentem w/w protokołu. Arkusze organizacyjne SPPP wraz z aneksami na rok 2010/2011 i 2011/2012 zostaną przedstawione wnioskodawczyni do wglądu w sekretariacie Poradni "po godzinach Pani pracy". Aneksy do w/w arkuszy nie zostaną okazane ponieważ ich analiza pozwoliłaby na ustalenie wysokości potencjalnych zarobków innych pracowników, co stanowiłoby naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych.
Natomiast protokoły z zebrania Rady Pedagogicznej z dnia 4 kwietnia 2013r. i z dnia 23 maja 2013r. oraz za okres od 1 września 2008r. do 31 grudnia 2010r. są dostępne w sekretariacie Poradni "po godzinach Pani pracy". Udostępnianie ich wnioskodawczyni w formie odpisu uznano za niemożliwe z uwagi na wynikający z ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty obowiązek nieujawniania spraw poruszanych na posiedzeniach Rady Pedagogicznej. Powołano się na art. 43 ustawy, z którego wynika, że nauczyciele są zobowiązani do nieujawniania spraw poruszanych na posiedzeniu rady pedagogicznej, które mogą naruszać dobro osobiste uczniów lub ich rodziców, a także nauczycieli i innych pracowników szkoły lub placówki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne - możliwe jest zaskarżenie braku działania wymaganego od organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.
W kontrolowanej sprawie prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić zachowanie organu jest ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198).
Z wypracowanego już i traktowanego, jako jednolite, stanowiska judykatury wynika niezbicie, że załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać -
- 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej,
- 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać,
- 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej,
- 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji.
Sposób załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej przez organy władzy publicznej ustawa przewiduje wyłącznie w art. 16 ust. 1 ustawy, według którego odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie. Również wyłącznie w tym przypadku znajdą zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z przedstawionego Sądowi stanu faktycznego skarżąca sprecyzowała w swoim wniosku zarówno treść żądanych informacji publicznych, jak też formę, w jakich domagała się jej otrzymania. Dokonała zatem wyboru sposobu udzielenia jej informacji publicznej, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie gwarantuje adresatowi wniosku, zobowiązanemu do udzielenia informacji publicznej, uprawnienia do samodzielnego decydowania o sposobie wykonania żądania. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ab initio w/w ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Wyjątkiem od tej zasady jest przypadek, o którym mowa w art. 14 ust. 1 in fine – "chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". W takim przypadku podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
Jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Adresat wniosku skierowanego przez skarżącą nie wskazał przyczyn braku możliwości załatwienia sprawy w sposób podany przez wnioskodawczynię. Jego pisma z dnia 8 lipca 2013r. nie można zatem traktować jako załatwienie sprawy. Udzielenie informacji publicznej nastąpiło dopiero po zainicjowaniu przez wnioskodawczynię postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z tezą uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego (sygn. I OPS 6/08) przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Sytuacja taka miała miejsce w kontrolowanej sprawie, wobec czego Sąd postanowił umorzyć postępowanie.
Wskazać trzeba dodatkowo, że organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej musi przestrzegać wyznaczonego ustawowo terminu do załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brak działania po stronie organu w ustawowym terminie, traktowany jako bezczynność, może zostać oceniony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako rażące naruszenie prawa. W kontrolowanej sprawie nie można przypisać organowi bezczynności o charakterze rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną, a nie każda bezczynność organu przyjmuje taką postać. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy. Zdaniem Sądu niedochowanie terminu wyznaczonego ustawowo na załatwienie sprawy przez organ w kontrolowanej sprawie było wynikiem błędów w interpretacji prawa. Nie stanowiło natomiast lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych mocą przywoływanej ustawy na podmioty wymienione w jej art. 4 ust. 1 i 2.
Odnosząc się do żądania skarżącej wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 P.p.s.a. wskazać należy, że istotne naruszenie prawa spowodowane jest oczywistymi i niebudzącymi wątpliwości nieprawidłowościami w rozumieniu lub stosowaniu prawa. Jest to naruszenie tego rodzaju, że pomimo iż nie miało ono bezpośredniego wpływu na wynik sprawy, to w zachowanie organu wskazuje w sposób niewątpliwy naruszone zostały przepisy prawa materialnego lub procesowego. Orzeczenie sygnalizacyjne wydawane na postawie art. 155 § 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny, a wniosek złożony przez skarżąca nie jest dla Sądu wiążący. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł, by spełniły się przesłanki stanowiące o konieczności zastosowania tego środka.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 201 P.p.s.a.