Uzasadnienie
W piśmie z dnia 12.07.2018 roku skarżący M.W. złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. o wydanie kserokopii jadłospisu dla diety "L" od dnia 1.01.2018 roku do dnia otrzymania wniosku oraz umów zawartych pomiędzy Dyrektorem Aresztu Śledczego w S. a obecnymi dostawcami artykułów żywnościowych wymienionych we wniosku. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, w piśmie z dnia 25.07.2018 r. organ poinformował skarżącego, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 września 2015 r. w sprawie wysokości opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, za wydanie kopii dokumentów z akt sprawy pobiera się opłatę w wysokości 1 zł za każdą stronę kopii. Dodał, że po przeliczeniu ilości stron, łączny koszt wykonania żądanych kserokopii wyniósł 232 zł. Wskazał, że po dokonaniu wpłaty na podany numer konta, zostanie skarżącemu wydana kserokopia dokumentacji.
W piśmie datowanym na 27 lipca 2018 r. M.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, podnosząc zarzut bezczynności Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że zarzut bezczynności jest całkowicie bezzasadny i nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Wskazał, że skarżący otrzymał stosowną odpowiedź z zachowaniem 14-dniowego terminu, wynikającego z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Dodał, że pismo skarżącego z dnia 12.07.2018 roku zawierało prośbę o wykonanie kserokopii jedynie dla diety "L", a nie, jak twierdzi skarżący, również dla normy "P". Ponadto skarżący nie zażądał udostępnienia wymienionych informacji, a wyłącznie wykonania kserokopii tych dokumentów, co po stronie aresztu, z uwagi na dużą ich ilość, wiązałoby się z koniecznością zaangażowania w ich tworzenie określonych środków osobowych i finansowych.
Organ podniósł, że skarżący nie wykazał również w swojej prośbie interesu prawnego, a więc indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domagał tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Ponadto organ wskazał, że jadłospisy, których wykonania kserokopii domagał się skarżący, są codziennie emitowane przez sieć radiowęzła, a więc są codziennie udostępniane. Dodał, że umowy zawarte pomiędzy Dyrektorem Aresztu Śledczego w S. a dostawcami artykułów żywnościowych oraz procedura związana z wyłanianiem dostawców, jak również samo zawiadomienie o podpisaniu umowy z konkretnym, wybranym dostawcą, udostępniane są w Biuletynie Informacji Publicznej. Podniósł, że w przypadku, gdy skarżący złoży prośbę o udostępnienie tych dokumentów, a nie wykonanie ich kserokopii (co wiąże się z koniecznością poniesienia przez skarżącego określonych kosztów za sporządzenie kserokopii), zostaną mu one przedstawione do wglądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Ponadto dodać należało, że według art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: - 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd – na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. – stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Dyrektora Aresztu Śledczego w S. (zwanego dalej również organem) w zakresie rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia 12 lipca 2018 r. złożonego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330, zwanej dalej również u.d.i.p.).
W sprawie niekwestionowane było to, że Dyrektor Aresztu Śledczego jest – jak określa to art. 4 ust. 1 u.d.i.p. – podmiotem wykonującym zadania publiczne, a zatem należy do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.
Natomiast co do tego, czy żądania wniosku dotyczą udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, podnieść należało, że o zakwalifikowaniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, decyduje kryterium rzeczowe, czyli treść i charakter informacji.
Wnioskowaną przez skarżącego informację należało zakwalifikować jako informację publiczną, ponieważ dotyczy danych bezpośrednio związanych z wydatkowaniem środków publicznych oraz związanych z realizacją zadań o charakterze publicznym przez Dyrektora Aresztu Śledczego.
W ramach kontroli zgodności z prawem postępowania wymienionego podmiotu, podkreślenia wymagało, że rozpoznając wniosek złożony na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ powinien podjąć działanie w formie;
- 1) czynności materialno - technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;
- 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;
- 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, ze wskazaniem podstaw tej oceny;
- 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej;
- 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji.
W przedmiotowej sprawie organ - w piśmie z dnia 25 lipca 2018 r. poinformował skarżącego o wysokości opłaty za wydanie kserokopii żądanych dokumentów i dodał, że po dokonaniu wpłaty na podany numer konta, zostanie skarżącemu wydana kserokopia dokumentacji. Jako podstawę prawną organ powołał treść § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 września 2015 r. w sprawie wysokości opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.
Z powyższego wynika, że organ nie dokonał żadnej z wymienionych czynności, które stanowiłyby wykonanie jego obowiązków w związku ze złożeniem przez stronę wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Podkreślenia przy tym wymagało, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Według art. 15 ust. 2 tej ustawy, podmiot ten, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.
Stwierdzenia zawarte w odpowiedzi na wniosek nie stanowią więc wykonania obowiązków organu, a zatem organ dopuścił się bezczynności. Z tego powodu skargę należało uwzględnić, zobowiązując organ do załatwienia wniosku strony skarżącej w terminie określonym w wyroku i stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach sprawy nie było bowiem podstaw do innej oceny, skoro sposób postępowania organu w sprawie wniosku był wynikiem błędnego przekonania, że pismo cytowanej wyżej treści stanowi wykonanie obowiązków w zakresie rozpatrzenia żądania.
Podkreślenia przy tym wymagało, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności ale również wtedy, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale nie podejmując tych działań, które były wymagane w danym stanie sprawy. Przykładowo - nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub nie skierował do wnioskodawcy pisma np. o określonej wyżej treści.
Na marginesie dodać należało, że błędne jest rozumowanie organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, w której podniósł, że skarżący nie wykazał w swojej prośbie interesu prawnego, a więc realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domagał. W tej kwestii podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Jedynie uzyskanie informacji przetworzonej jest uzależnione od wykazania przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany wezwać wnioskodawcę do wykazania wystąpienia powyższej przesłanki w określonym terminie i dopiero jej niewykazanie jest podstawą odmowy udostępnienia informacji.
Poza tym organ w odpowiedzi na skargę błędnie wskazał, jako podstawę rozpoznania wniosku skarżącego, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Z powodów, które zostały przedstawione wyżej, przedmiotowy wniosek skarżącego podlegał rozpoznaniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Ponadto w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jadłospisy, których wykonania kserokopii domagał się skarżący, są codziennie emitowane przez sieć radiowęzła, a więc są mu codziennie udostępniane. W tym zakresie podnieść należało, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
W kwestii części przedmiotowego wniosku dotyczącej udostępnienia umów zawartych pomiędzy Dyrektorem Aresztu Śledczego w S. a dostawcami artykułów żywnościowych, organ podniósł w odpowiedzi na skargę, że procedura związana z wyłanianiem dostawców, jak również samo zawiadomienie o podpisaniu umowy z konkretnym, wybranym dostawcą, udostępniane są w Biuletynie Informacji Publicznej. W tym zakresie wskazać należało, że rozpoznając wniosek o udzielenie informacji publicznej – jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie – organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy – m.in. wówczas, gdy wnioskowane dane są dostępne w publikatorze. Powyższa wzmianka zawarta w odpowiedzi na skargę nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpoznania wniosku. Nie ma wpływu na stwierdzenie bezczynności organu w tej części wniosku, gdyż – jak już była o tym mowa – organ dotychczas nie wykonał obowiązku skierowania do skarżącego zawiadomienia o wyżej określonej treści.
Mając powyższe na uwadze – zgodnie z cytowanymi na wstępie przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec jak w sentencji.