Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 lutego 2016 r. K.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Zarządu A sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wyżej wymienionej skargi K.M. nadał dnia 1 kwietnia 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że jest osobą ubogą, niepełnosprawną, ubiegającą się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami. Następnie oświadczył, że miesięczny dochód netto jego rodziny wynosi 2.160,05 zł, na który składają się: zasiłek rodzinny (310 zł), wynagrodzenie za pracę jego małżonki (786,65 zł) i z tytułu umowy o dzieło (950 zł) oraz stypendium szkolne (113,40 zł) i socjalne (100 zł). Równocześnie wnioskodawca powołał się na konieczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, w tym żywności (670 zł) i lekarstw (150 zł) oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem (energia elektryczna 140,63, gaz 29,55 i opłata za Internet i TV 107 zł oraz opłata za telefon 39,96 zł).
Wśród ponoszonych wydatków wymienił również czesne za szkołę młodszego syna (385 zł) i opłatę za akademik dla starszego (340 zł), koszty eksploatacji samochodu (230 zł), i bilet okresowy młodszego syna (62,67 zł.). Dodał także, iż nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek K.M. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny, jednoznaczny i wolny od wątpliwości jednakże zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący wymogu tego nie zachował. Następnie referendarz zwrócił uwagę na składane w innych sprawach przez K.M. wnioski o przyznanie prawa pomocy i wynikające z nich rozbieżności między oświadczeniami skarżącego chociażby co do ponoszonych kosztów utrzymania, w szczególności bardzo znaczne różnice pomiędzy wydatkami ponoszonymi na żywność.
Pismem z dnia 12 maja 2016 r. K.M. wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 12 kwietnia 2016 r., zarzucając: naruszenie art. 243, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art. 255 powyższej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz dokonanie oceny jego wniosku w sposób dowolny. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca podkreślił, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 kwietnia 2016 r. podał stan rodzinny i majątkowy z okresu bezpośrednio poprzedzającego jego złożenie.
Jednocześnie wskazał, iż referendarz nie wezwał go do złożenia dodatkowego oświadczenia ani do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz wyjaśnił, że rozbieżności w oświadczeniach wynikają z faktu składania ich w innym czasie. Ponadto oświadczył, że decyzjami z [...] r. oraz [...] r. przyznano mu zasiłki celowe w postaci dofinansowania zakupu żywności oraz odzieży i obuwia, a także zasiłek okresowy za luty i marzec 2016 r.
W wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy wezwano K.M. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał wymagane dokumenty potwierdzające jego sytuację materialną, w szczególności przyznane świadczenia z pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, przykładowo wpisów). Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., Sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412).
W związku z powyższym w ocenie Sądu skarżący szczegółowo udokumentował swoją sytuację materialną, w szczególności udowodnił, że korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, albowiem przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności, odzieży i obuwia oraz zasiłek okresowy.
Tym samym zdaniem Sądu skarżący wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.