Uzasadnienie
A z siedzibą w J. (dalej także ""stowarzyszenie", "strona skarżąca") wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy J. (dalej także "Wójt", "organ") w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, o którą wystąpiło wnioskiem z dnia dniu 8 grudnia 2017 r. Zarzuciło organowi naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1764 ze zm. - dalej "u.d.i.p."). Wniosło o zobowiązanie Wójta do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia 8 grudnia 2017 r., stwierdzenie, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi stowarzyszenie wyjaśniło, że od lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym. W ramach tego projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. Uzyskana w ten sposób informacja z całego kraju udostępniana jest następnie szerokiej publiczności w internecie.
W dniu 8 grudnia 2017 roku stowarzyszenie drogą elektroniczną – za pośrednictwem platformy ePUAP – skierowało do Gminy J. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz.1840). Doręczenie wniosku w dniu 8 grudnia 2017 r. potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Pomimo to, do dnia złożenia skargi organ nie zareagował na wniosek, nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej.
W ocenie stowarzyszenia, organ ignorując przepisy prawa nie udostępnił wnioskowanej informacji, uchylając się jednocześnie od wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w której uzasadniłby stanowisko. Z tego powodu skarga jest konieczna i usprawiedliwiona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także oddalenie wniosku o stwierdzenie, iż bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, że odpowiedź na wniosek z dnia 8 grudnia 2017 r. została przesłana w dniu 23 marca 2018 r, na adres mail wskazany we wniosku. Po rozmowie telefonicznej pracownikiem schroniska okazało się, że informacja nie doszła w wyniku popełnienia błędu w adresie poczty mailowej, a czynność ta została powtórzona w dniu 18 kwietnia 2018 r. Skoro zatem do udostępnienia informacji publicznej doszło 18 kwietnia 2018 r. to organ nie pozostaje w bezczynności, co czyni postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wszczęte skargą na bezczynność organu bezprzedmiotowym. Zdaniem Wójta brak jest również podstaw do oceny, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Postępowanie organu w przedmiocie wniosku nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dodał, że w niniejszej sprawie od kilku lat Wójt współpracuje ze stowarzyszeniem, solidnie i rzetelnie udostępniając w latach poprzednich żądane informacje. Stwierdził dalej, że na usprawiedliwienie powolnego tempa załatwienia sprawy miała wpływ absencja pracownika odpowiedzialnego przedmiotowo za kwestie, których dotyczył wniosek o udzielenie informacji publicznej. Przyczyna opieszałości organu do załatwienia sprawy nie jest celowa. ponadto część z żądanych informacji jest udostępniona na stronie internetowej gminy BIP. Strona wnioskująca o udzielenie informacji publicznej miała zatem możliwość samodzielnie uzyskać te informacje.
Zatem nie można uznać, iż doszło do naruszenia zapisów Konstytucji RP. Z ostrożności procesowej Wójt wskazał, iż skoro doszło do usunięcia stanu bezczynności poprzez udostępnienie skarżącemu informacji publicznej, to nie ma zdaniem organu potrzeby stosowania względem niego dodatkowego środka dyscyplinującego w postaci zasądzenia sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 –dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.).
Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. ednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Okoliczności sprawy są niesporne, nie jest kwestionowany ani fakt, że żądana informacja jest informacją publiczną, ani też, że Wójt Gminy J. jest organem zobowiązanym do jej udostępnienia. Organ przyznał fakt pozostawania w bezczynności - odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji z dnia 8 grudnia została udzielona pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r., zatem już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce w dniu 23 marca 2018 r – data wpływu skargi do organu) i po upływie czternastodniowego przewidzianego przez ustawodawcę terminu, co uprawnia do przyjęcia, że na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności.
Sposób załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej przez organy władzy publicznej ustawa przewiduje wyłącznie w art. 16 ust. 1 ustawy, według którego odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie.
Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy.
Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. II SAB/Sz 34/13 i inne).
Odnosząc się do kwestii, czy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa ze względu na zwłokę w udostępnieniu żądanej informacji publicznej przez podmiot do tego zobowiązany wskazać należy, że z zestawienia dat – wniosku o informację i udzielenia odpowiedzi - wynika, że wniosek strony skarżącej oczekiwał ponad 4 miesiące na załatwienie. Z wyjaśnień Wójta – jak wskazano – wynika że zwłoka nie była zamierzonym działaniem organu, a wynikiem absencji pracownika odpowiedzialnego przedmiotowo za kwestie, których dotyczył wniosek stowarzyszenia. Organ wskazywał przy tym na na wieloletnią, bezproblemową współpracę Wójta ze stowarzyszeniem w kwestiach dotyczących bezdomności zwierząt.
Sąd przyjął wyjaśnienia organu za przekonujące. Ponadto organ udzielając żądanej informacji zawarł w piśmie wyrazy przeprosin za zaistniałą zwłokę. Wprawdzie brak działania organu świadczyć może o pewnej nieudolności, jednakże uwzględniając wszystkie wskazane aspekty spawy Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego, orzekając w tym zakresie w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Dokumentacja sprawy przedstawiona Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą pozwala przyznać rację stronie skarżącej, że do dnia wniesienia skargi zobowiązany organ nie załatwił sprawy w całości. Nie udzielił żądanych informacji. Nie wydał też decyzji o odmowie udzielenia informacji ani też nie przekazał adresatowi wniosku pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać. Jednocześnie za niewątpliwe przyjąć trzeba, że po dacie wniesienia skargi na bezczynność organu, organ załatwił sprawę zgodnie z wnioskiem. W przypadku, gdy organ załatwi sprawę po myśli właściwych przepisów w czasie pomiędzy wniesieniem skargi, a wydaniem przez sąd administracyjny wyroku powinien znaleźć zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08 LEX nr 463487 publ.
Internetowa Baza Orzeczeń NSA) stwierdzając, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a ma zastosowanie, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zgodnie z wymienionym w cytowanej uchwale przepisem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. Z przedstawionego wyżej powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - postanowił w punkcie drugim wyroku umorzyć postępowanie
O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie trzecim wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 480 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w osobie adwokata ustalone z uwzględnieniem treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).