Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2013 r. J. R. oraz M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący wnieśli do Samorządowego Kolegiom Odwoławczego w P. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło się do Wójta G. o nadesłanie w terminie 7 dni akt związanych z wydaniem decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...].
Pismem z dnia [...] maja 2013 r. (data wpływu do organu [...] maja 2013 r.) Wójt Gminy przesłał do organu żądane dokumenty.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. J. R. oraz M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że pomimo złożenia pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze do tej pory nie wydało decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu. Skarga na bezczynność organu, która została wniesiona po wydaniu przez organ orzeczenia o treści wskazanej w przepisie art. 149 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "Ppsa"), podlegać musi oddaleniu jako nieuzasadniona. Brak jest bowiem możliwości uwzględnienia skargi na podstawie art. 149 Ppsa bez jednoczesnego zobowiązania organu do stosownego działania.
Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę modyfikując ją poprzez złożenie wniosku o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, z zastrzeżeniem, że w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji, postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jej wydanie przez organ jeszcze przed datą orzekania przez Sąd.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem zarzucana przez skarżącego bezczynność dotyczy nie rozpoznania przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto przed badaniem merytorycznej zasadności skargi obowiązkiem Sądu jest sprawdzenie jej wymogów formalnych.
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 Ppsa, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa"). Stosownie do art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Obowiązujące przepisy prawa w zakresie administracyjnego toku postępowania nie przewidują organu wyższego stopnia nad Samorządowym Kolegium Odwoławczym, wobec tego skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania tego organu winna zostać poprzedzona złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Jak wynika z akt sprawy skarżący przed wniesieniem skargi wezwali Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa.
Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzut bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami.
Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ rozpoznał już wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, co do którego zdaniem skarżących pozostawał bezczynny.
W takiej sytuacji, a wiec w sytuacji wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 § 1 Ppsa, zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz.63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny czy w sprawie zaistniały zarzucane w skardze bezczynność i czy miały one charakter rażący.
Oceniając powyższe zaznaczyć także trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Stosownie do treści art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). Warto wszakże dodać, że ustawodawca przewidział jednocześnie, iż do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
W tym miejscu wskazać również należy, że stosownie do treści art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2014 r., to w tym dniu rozpoczął bieg termin załatwienia tej sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwolawcze.
W ocenie składu orzekającego do terminu załatwienia sprawy nie można zaliczyć okresu od dnia [...] kwietnia 2013 r. tj. od dnia zwrócenia się do Wójta o nadesłanie akt do dnia [...] maja 2013 r., tj. do dnia wpływu akt administracyjnych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że nawet przyjmując, iż sprawa należy do szczególnie skomplikowanych, to maksymalny dwumiesięczny termin załatwienia sprawy upływał w dniu [...]lipca 2013 r. (dwa miesiące od dnia [...] maja 2013 r. minus 5 dni, w których organ nie podejmował czynności po wpłynięciu wniosku).
Na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Od dnia wpłynięcia wniosku o stwierdzenia nieważności decyzji do dnia wydania decyzji organ nie wydał postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
Tym samym uznać należy, że wydanie decyzji w dniu [...] października 2013 r., nastąpiło ze znacznym przekroczeniem terminów do załatwienia sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że SKO przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku dopuściło się bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – która jednak ustała jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd w niniejszej sprawie, to uznać należy, iż postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność SKO stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego organu do rozpatrzenia odwołania. Skoro bowiem organ wydał akt, co do którego pozostawał w bezczynności, to tym samym stan bezczynności ustał. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi może być tylko jej bezzasadność. Skoro zaś organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi – a więc skarga była wówczas zasadną – lecz następnie przestał być bezczynny, to należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana tu jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt 1 sentencji wyroku).
W przedmiocie charakteru zaistniałej uprzednio bezczynności Sąd uznał, iż miała ona charakter rażący. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze, że od dnia otrzymania od Wójta akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przez okres ponad 4 miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie.
W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 1 Ppsa Sąd (w pkt 2 sentencji wyroku) orzekł, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie odpowiednio stosowanych art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 201 § 1 Ppsa, uwzględniając uiszczony przez Skarżącą wpis (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 złotych.