Uzasadnienie
M. W. wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Komendanta Policji w sprawie wydania zaświadczenia.
Skarżący wskazał, że na podstawie art. 217 § 1 i § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego zwrócił się do Komendanta Policji o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego stawiennictwo na dozorze w dniach [...] lutego 2021 roku, [...] lutego 2021 roku, [...] marca 2021 roku, [...] marca 2021 roku oraz [...] kwietnia 2021 roku.
Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni. Organ zaświadczeń nie wydał. Pozostaje bezczynny, a bezczynność ma charakter trwały.
Komendanta Policji w toku administracyjnego postępowania skargowego ([...].) ustalił, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Z. G. Wydział [...] z dnia [...] czerwca 2021 roku o sygn. akt [...], orzeczony wobec M. W. dozór Policji winien być realizowany w Komisariacie Policji P.-P..
W odpowiedzi na skargę Komendant Powiatowy Policji wyjaśnił, że M. W. nie figuruje w ewidencji Komendy Powiatowej w O. W., jako osoba wobec, której zastosowano środek zapobiegawczy w postaci obowiązku zgłaszania się w tutejszej jednostce Policji. Zainteresowanemu udzielono ustnie wyczerpującej informacji w przedmiotowym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019, poz. 2167 ze zm.). Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji obejmuje także brak efektywnych działań administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie P.p.s.a.).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 §1 P.p.s.a.). W świetle art. 149 §1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 §6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie wydania zaświadczenia.
Skarżona bezczynność dotyczy postępowania, które normowane jest przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej w skrócie K.p.a.). Wydanie zaświadczenia nie jest sprawą administracyjną rozstrzyganą w drodze decyzji (art. 1 K.p.a.). Jest natomiast czynnością materialno-techniczną, mającą walor czynności z zakresu administracji publicznej, podejmowaną w ramach postępowania określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego. O ile też samo zaświadczenie nie jest aktem podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to sama czynność jego wydania ma już taki charakter.
Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może przy tym zakończyć się wydaniem żądanego zaświadczenia, bądź postanowienia odmawiającego jego wydania. Bezczynność w podejmowaniu wskazanych czynności podlega kontroli sądu administracyjnego, która zgodnie z art. 3 § 1 pkt 8 i 9 P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (art. 217 § 3 K.p.a.). Określenie terminu wydania zaświadczenia powoduje, że nie mogą być w tym zakresie stosowane, nawet odpowiednio terminy z art. 35 § 3 K.p.a. Żaden z przepisów regulujących tryb wydawania zaświadczeń, w tym także co do postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a. nie odsyła do stosowania innych terminów załatwienia sprawy.
Stosownie do art. 217 § 3 K.p.a. organ zobowiązany jest bez zbędnej zwłoki, a w przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego najpóźniej w terminie 7 dni, wydać zaświadczenie, bądź postanowienie o odmowie jego wydania. Siedmiodniowy termin ustalony został przez ustawodawcę jako maksymalny i przyjąć należy, że znajduje zastosowanie do załatwienia wniosku o wydanie zaświadczenia. Uchybienie temu terminowi daje natomiast podstawę do zwalczania bezczynności organu.
Dopuszcza się możliwość przekroczenia powyższego terminu, jeżeli jest to uzasadnione wymogami postępowania wyjaśniającego. Niezachowanie tego terminu, a nawet jego wielokrotne przekroczenie może być bowiem uzasadnione koniecznością podejmowania określonych czynności przez organ. Jednakże w przypadku niemożności załatwienia sprawy w określonym terminie, stosownie do treści art. 36 K.p.a. organ winien wyznaczyć dodatkowy termin, podając przyczyny zwłoki (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2013 r., l OSK 1035/13)
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu w zakreślonym przepisami terminie. Dla uznania bezczynności nie ma przy tym znaczenia to, z jakiego powodu bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania) mają jedynie znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczenia może się zakończyć w dwojaki sposób: wydaniem zaświadczenia potwierdzającego okoliczności, których domaga się wnioskodawca albo postanowieniem o odmowie wydania takiego zaświadczenia (art. 217 § 1 K.p.a. i art. 219 K.p.a.),
Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia ma charakter formalny, kończy postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o wydanie zaświadczenia określonej treści, którego organ nie może wydać ze względu na niemożność potwierdzenia określonego stanu faktycznego, którego żąda wnioskodawca, a który nie wynika z materiału dowodowego będącego w dyspozycji organu. Natomiast, jak wyżej podano, stan, w którym organ nie wydaje zaświadczenia w terminie określonym przez prawo albo nie wydaje postanowienia odmownego w tymże terminie, jest stanem bezczynności organu administracji publicznej.
W niniejszej sprawie podania skarżącego wpływały do Komendanta Policji w dniach [...] lutego 2021 roku, [...] lutego 2021 roku, [...] marca 2021 roku, [...] marca 2021 roku oraz [...] kwietnia 2021 roku. Skarżący przed wystąpieniem ze skargą do sądu administracyjnego skierował ponaglenie do organu.
Komendant Policji nie zareagował na podania skarżącego w sposób określony prawem.
W przewidzianym ustawowo terminie organ nie wydał ani zaświadczenia, ani postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Skarżony organ nie informował wnioskodawcy o przyczynie zwłoki i nie wyznaczał dodatkowego terminu na załatwienie wniosku. W sprawie przeprowadzono natomiast postępowanie skargowe w trybie art. 227 K.p.a., udzielono wnioskodawcy ustnej informacji, a także przekazano pisemną informację z ustaleń poczynionych w trybie postępowania skargowego.
W powyższym okolicznościach skarga na bezczynność Komendanta Policji musiała zostać oceniona, jako zasadna. Podjęcie działań w trybie postępowania skargowego, nie uchyla oceny o zaistnieniu stanu bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia.
Sąd doszedł jednak do przekonania, że brak załatwienia podań skarżącego w prawem przewidzianej formie nie wynikał ze złej woli organu. W konsekwencji nie ma podstaw do uznania, że stwierdzona bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Skarżący nie żądał, a Sąd nie ujawnił z urzędu, podstaw do stosowania innych środków prawnych ustanowionych w celu zwalczania bezczynności organów administracji publicznej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, § 1a ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), Sąd zobowiązał Komendanta Policji do załatwienia podań skarżącego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1 wyroku), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 2 wyroku) oraz uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku).
O należnych kosztach postępowania Sąd rozstrzygał na podstawie art. 200 oraz 210 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną skarżącemu kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi ([...] zł).