Uzasadnienie
W dniu 22 września 2022 r. P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora S. nr [...] w P. (dalej: "organ") w udostępnianiu informacji publicznej w związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2022 r.
Organowi zarzucono naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; dalej w skrócie "u.d.i.p.") przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego.
Skarżący wniósł o:
- - stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze i nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącego,
- - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
- - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 7 kwietnia 2022 r. (jest to błędna data, ponieważ z akt sprawy wynika, że wniosek złożono w dniu 1 września 2022 r.) skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej o następującej treści: "Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 ustawy mówiącej o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o przesłanie następującej informacji publicznej:
- 1. planów lekcji wszystkich oddziałów oraz oddziałów wirtualnych,
- 2. planów lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego,
- 3. planów/grafików poszczególnych nauczycieli,
- 4. przydziału sal,
- 5. maksymalnej ilości uczniów mogących uczestniczyć w zajęciach w każdej z sal,
- 6. wszystkich kryteriów (lista priorytetów) jakie były wprowadzone do systemu komputerowego podczas układania planów lekcji wraz z oznaczeniem wagi/priorytetu każdego z kryteriów,
- 7. liczby uczniów w poszczególnych oddziałach,
- 8. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach z religii z podziałem na klasy i dodatkowo z podziałem na kościoły i związki wyznaniowe,
- 9. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach etyki z podziałem na klasy.
Skarżący wniósł o przesłanie wskazanej informacji aktualnych na dzień 1 września 2022 roku w formacie PDF na adres email.
Wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż przedmiotem wniosku jest informacja publiczna i nie jest także sporne, iż organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Pomimo upływu ustawowego terminu organ nie odniósł się do wniosku skarżącego w jakiejkolwiek formie, co stanowi naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Dyrektor S. nr [...] z siedzibą w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przyznał, że udzielił informacji publicznej z przekroczeniem 14 - dniowego terminu do jej udzielenia, tj. w dniu 22 września 2022 r., jednak bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
Nadto wniósł o nieobciążanie organu kosztami postępowania, ponieważ organem prowadzącym Szkołę jest P. Stowarzyszenie Oświatowe - organizacja non-profit, OPP, która wszystkie środki przeznacza na prowadzenie niepublicznej szkoły i przedszkola. Stowarzyszenie utrzymuje się z dotacji oświatowych oraz czesnego wnoszonego przez rodziców dzieci uczęszczających do szkoły i przedszkola. Dodatkowo zwłoka w przekazaniu informacji była nieznaczna i wynikała z powodów poniżej przedstawionych.
Wskazano, iż skarżący wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej nauczania religii w szkołach składa do bardzo wielu szkół od dłuższego czasu. Wnioski te są podobnej treści, zaś ich powtarzalność wskazuje na ich składanie nie w celu faktycznego pozyskania informacji, lecz raczej w celu nękania i zastraszania dyrektorów szkół, podobnie jak składanie skarg do Sądu na bezczynność dyrektorów bezpośrednio po upłynięciu 14 - dniowego terminu do wniesienia skargi. Skarżący składając taki wniosek dnia 1 września, w dniu rozpoczęcia roku szkolnego, musi mieć świadomość, że jest to czas intensywnej pracy w szkole, gdzie wszyscy, a szczególnie dyrektorzy, zaangażowani są w należyte rozpoczęcie roku szkolnego i wdrożenie szkoły do nauki i zapewnienie funkcjonowania szkoły wszyscy wtedy stawiają na pierwszym miejscu.
Skarżący z uzyskanych informacji czyni użytek, opisując szkoły na swojej stronie internetowej [...] O masowości takich wniosków i skarg świadczyć może fakt, że w petitum skargi prawidłowo wskazano wysłany do organu e - mailem wniosek w dniu [...] września 2022 r., podczas gdy w uzasadnieniu skargi Skarżący powołuje się na wniosek elektroniczny z dnia 7 kwietnia 2022 r., złożony jakoby za pośrednictwem ePUAP, którego organ nigdy nie otrzymał.
Dyrektor nie dotrzymał terminu ustawowego wyłącznie z uwagi na nawał obowiązków, związanych z rozpoczęciem roku szkolnego i skupił się na zapewnieniu należytej organizacji nauki. Niezwłocznie po wpłynięciu skargi skarżący otrzymał odpowiedź na wniosek z dnia [...] września 2022 r., tj. już w dniu 22 września br., zatem bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
Nadmieniono także, że w roku 2021 skarżący skierował do Dyrektora S. nr [...] w P. wniosek zawierający m.in. identyczne pytania jak we wniosku z dnia [...] września 2022 r. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 5 października 2021 r., o informacji udzielono dnia 15 października 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137 ze zm.).
Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji obejmuje także brak efektywnych działań administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022, poz. 329 ze zm.).
Do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że: przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi oraz skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę - art. 21 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; dalej w skrócie "u.d.i.p.")
W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga okazała się uzasadniona.
Analiza treści skargi oraz odpowiedzi na skargę i załączonych do niej dowodów wskazuje, że pomiędzy stronami nie ma sporu, co do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.
W analizowanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie:
- 1. planów lekcji wszystkich oddziałów oraz oddziałów wirtualnych,
- 2. planów lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego,
- 3. planów/grafików poszczególnych nauczycieli,
- 4. przydziału sal,
- 5. maksymalnej ilości uczniów mogących uczestniczyć w zajęciach w każdej z sal,
- 6. wszystkich kryteriów (lista priorytetów) jakie były wprowadzone do systemu komputerowego podczas układania planów lekcji wraz z oznaczeniem wagi/priorytetu każdego z kryteriów,
- 7. liczby uczniów w poszczególnych oddziałach,
- 8. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach z religii z podziałem na klasy i dodatkowo z podziałem na kościoły i związki wyznaniowe,
- 9. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach etyki z podziałem na klasy.
Z akt sprawy wynika, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek w dniu 22 września 2022 r.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami prawa.
Nie budzi wątpliwości, że Dyrektor S. nr [...] w P. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są między innymi podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.
Należy wskazać, że żądanie wniosku częściowo (poza punktem 6 wniosku) obejmuje swym zakresem informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz pkt 3 lit. a) u.d.i.p., tj. zasady funkcjonowania i organizacji skarżonego podmiotu w zakresie realizowanego w szkole procesu nauczania.
W tym miejscu należy wskazać, że organ w odpowiedzi z dnia 22 września 2022 r. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w pełnym zakresie. Przy punkcie 6 organ wskazał, że informacje te nie stanowią informacji publicznej.
Należy wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej, którymi są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zaktualizował się obowiązek organu określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli obowiązek udostępnienia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Skarżący przesłał wniosek o udostępnienie informacji publicznej na podany do powszechnej wiadomości adres poczty elektronicznej. Uznać zatem należy, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to powinien odbierać listy skierowane na ten adres. Skierowanie żądania w formie elektronicznej na podany do powszechnej wiadomości adres poczty elektronicznej aktualizowało obowiązek udzielenie odpowiedzi w terminie i w sposób określony w przepisach prawa. W tym stanie rzeczy data wejścia wniosku skarżącego do systemu informatycznego organu ([...] września 2021 roku) jest datą złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W powyższych okolicznościach nie ma wątpliwości, co do tego, że organ nie wykonał obowiązku udzielenia informacji publicznej w terminie do dnia 15 września 2022 roku.
W sprawie nie wystąpiły okoliczności określone w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., tj. organ w terminie 14 dni od daty wpływ wniosku do systemu informatycznego organu nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Z uwagi na powyższe przyjąć należało, że zrealizowały się przesłanki warunkujące stwierdzenie bezprawia w postaci stanu bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej.
Sąd wskazuje, że skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej w dniu [...] września 2022 r., natomiast odpowiedź na wniosek organ przesłał skarżącemu po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w dniu 22 września 2022 r., czyli z 7 - dniowym przekroczeniem terminu.
Należy wskazać, że organ w prawidłowej formie załatwił wniosek skarżącego. Sąd podkreśla, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej zgodnie przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie tzw. czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, następuje "zwykłym" pismem.
Z powyższych względów uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż nie załatwił wniosku skarżącego w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., lecz dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego.
Bezprzedmiotowe jest rozstrzyganie o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Stan bezczynności ustał po złożeniu skargi do sądu administracyjnego, w związku z czym należało umorzyć postępowanie sądowe w tym zakresie.
Oceniając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Sąd takich cech w zachowaniu skarżonego organu nie ujawnił. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Naruszenie wymogów ustawowych w tym zakresie musi być znaczne i niezaprzeczalne, i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia przepisów. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Reakcja organu po wniesieniu skargi była szybka, a przekroczenie terminu jest nieznaczne. Sąd aprobuje także argumentację organu dotycząca tego, że w jego przypadku bezpośrednio po dniu 1 września występuje kumulacja różnorodnych zadań i obowiązków, co utrudniało terminowe rozpoznanie wniosku skarżącego.
Skarżący nie żądał ani wymierzenia organowi grzywny, ani przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej. Środki prawne przynależne skarżącemu (skarga do sądu) doprowadziły do uchylenia stanu bezczynności, tj. udzielenia żądanej informacji. W tej sytuacji zbędne i nieuzasadnione jest stosowanie dalszych oraz bardziej dolegliwych środków służących zwalczaniu bezczynności organu administracji publicznej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 wyroku), stwierdził bezczynności organu (pkt 2 wyroku) oraz uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku).
O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego z wyboru w stawce minimalnej (480 zł), a także opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).