Uzasadnienie
Datowaną na dzień [...] listopada 2019 r. (data wpływu do organu [...] listopada 2019 r.) D. P. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika radcę prawnego G. W., wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: "Kolegium") w przedmiocie niezałatwienia w ciągu miesiąca sprawy: wniosku o ponowne tu patrzenie sprawy z dnia [...] września 2019 r. (wpływ do Kolegium w dniu [...] października 2019 r.) zakończonej decyzją o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. z uwagi na brak i legitymacji procesowej.
Wniesiono o:
- 1. uwzględnienie skargi na bezczynność i zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu terminie;
- 2. stwierdzenie, że Kolegium dopuściło się bezczynności;
- 3. zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Jak wskazano w uzasadnieniu skargi pomimo upływu miesiąca od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium nie załatwiło sprawy. Równocześnie podkreślono, że skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia [...] listopada 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podniosło, że pismem z dnia [...] listopada 2019 r. D. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w związku z nierozpoznaniem jej wniosku datowanego na dzień [...] września 2019 r. o ponowne rozpoznanie sprawy - decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego z wniosku D. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza K. z dnia [...] marca 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy.
W dniu [...] listopada 2019 r. Kolegium wydało decyzję merytoryczną w uprawie. Wobec powyższego nie ma podstaw do uwzględnienia skargi przez Kolegium w trybie autokontroli, jak również zobowiązywania Kolegium w K. do wydania decyzji w określonym przez Sąd termie. Kolegium wskazało, iż organ I instancji nadesłał kserokopie akt sprawy do organu dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., stąd też rozstrzygniecie merytoryczne miało miejsce tego samego dnia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm., dalej jako: "Ppsa") służy ochronie strony postępowania przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub też służy zapobieżeniu nieuzasadnionemu przedłużaniu prowadzenia postępowania.
Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), a także stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a Ppsa). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6,
Aktualnie obowiązujący art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie.
Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest samo wniesienie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a.
Sąd wskazuje, że przed wniesieniem skargi skarżąca wniosła ponaglenie, a więc skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2a P.p.s.a.
Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto zgodnie z art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 K.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W niniejszej sprawie skarżąca w dniu [...] września 2019 r. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego z wniosku D. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza K. z dnia [...] marca 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy. Wniosek powyższy wpłynął do organu w dniu [...] października 2019 r. Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., a więc decyzją wydaną przed wniesieniem skargi, Kolegium rozpoznało jej wniosek. W tych okolicznościach faktycznych wniesiona skarga podlega oddaleniu.
Zasadniczym zagadnieniem prawnym występującym na gruncie ocenianej sprawy jest to, czy dopuszczalne jest uwzględnienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej, która wniesiona została do sądu administracyjnego już po wydaniu przez ten organ decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W ocenie Sądu, w powyższym przypadku, skarga na bezczynność podlega oddalaniu.
Za trafnością powyższego stanowiska przemawia to, iż zasadniczym celem skargi zarówno na bezczynność organu administracji, jaki i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, jest dyscyplinowanie organu administracji poprzez zwalczanie niepożądanego stanu polegającego na braku należytej aktywności organu oraz braku stosownej dynamiki podejmowanych czynności. Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 149 par. 1 pkt 1-3 P.p.s.a., uwzględnienie takiej skargi polega na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, a także – zgodnie z par. 1a wskazanego przepisu – stwierdzeniu czy bezczynność (przewlekłość) miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy przy tym zauważyć, że w przypadku wniesienia skargi do sądu na bezczynność już po wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, wskazana wyżej funkcja tej skargi (dyscyplinująca) nie może zostać osiągnięta, skoro akt lub czynność do wydania którego sąd mógłby zobowiązać organ administracji – nie może zostać wydany z powodu procesowej przeszkody zawieszenia postępowania. Nadto, przyjęcie poglądu o dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność już po wydaniu decyzji (która likwiduje stan bezczynności organu), prowadziłoby w konsekwencji także do trudnej do zaakceptowania sytuacji, w której przedmiotowa skarga do sądu administracyjnego mogłaby być wniesiona w dowolnym właściwie czasie, a zatem nawet wiele lat po wydaniu decyzji kończącej postępowanie. W demokratycznym państwie prawa, zasada stabilizacji stosunków prawnych odgrywa niebagatelne znaczenie i trudno doszukać się racji przemawiających, w ocenianym przypadku, za dopuszczalnością czynienia wyjątku od tej zasady.
Także kwestia dotycząca ewentualnej odpowiedzialności cywilnej za szkodę spowodowaną przewlekłością postępowania administracyjnego nie uzasadnia możliwości skutecznego wnoszenia przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego po prawomocnym zawieszeniu postępowania administracyjnego. Strona bowiem, która należycie dba o własne interesy, winna bez zwłoki wykorzystywać przysługujące jej instrumenty prawne zwalczania bezczynności organu administracji publicznej. Odbywać się to więc winno do czasu zakończenia tego postępowania administracyjnego lub podjęcia przez organ czynności procesowych (w tym przypadku wydania decyzji) likwidujących stan bezczynności.
Mając na uwadze przedstawione racje, należy uznać, że wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji nie może zostać wydany, jeżeli w dacie orzekania przez sąd postępowanie administracyjne, w którym strona skarżąca zarzuca organowi administracji stan bezczynności jest zakończone. Skarga taka, z powodów o których mowa była wyżej, podlega zatem oddaleniu.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.