Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 07 kwietnia 2009 r. IV SAB 16/09 (dalej postanowienie z 7 kwietnia 2009 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. T. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w przedmiocie przyjęcia ustnego wniosku do protokołu (k. 30-33 akt sądowych). W dniu doręczenia odpisu postanowienia z 7 kwietnia 2009 r., K.T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, uzupełniwszy ów wniosek dnia (...) r. (k. 40-41, 45, 46-47 akt sądowych). Prawo pomocy zostało Skarżącemu przyznane we wnioskowanym zakresie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2009 r. IV SAB 16/09 (k. 60-61 akt sadowych).
Pismem z dnia (...) r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała Sąd o wyznaczeniu w sprawie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata A. W. (dalej Pełnomocnik; k. 80 akt sądowych). Informację o wyznaczeniu, z jednoczesnym wezwaniem do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie 14 dni, Sąd przekazał Pełnomocnikowi pismem z dnia (...) r., doręczonym na adres Kancelarii dnia (...) r. (k. 82, 84 akt sądowych). Dnia (...) r. K. T. złożył osobiście w Sądzie pełnomocnictwo udzielone adwokatowi A. W. (k. 86, 87 akt sądowych).
Dnia (...) r. adwokat A. W. nadał w polskim urzędzie pocztowym w imieniu Skarżącego skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (k. 89-98 akt sądowych). We wniosku podkreślił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy Skarżącego. Opóźnienie było następstwem procedury ustanawiania pełnomocnika z urzędu. Adwokat wyjaśnił, że o wyznaczeniu dowiedział się dopiero z pisma z dnia (...) r., doręczonego (...) r. Zgodnie z wezwaniem przedłożył pełnomocnictwo, które zostało złożone przez Skarżącego w Sądzie dnia (...) r. Następnie dnia (...) r., aplikant adwokacki
WSA/wyr.1 - uzasadnienie postanowienia
T. K. z upoważnieniem, wystąpił o udostępnienie mu akt. Z uwagi na fakt, że stawił się w dniu kiedy pełnomocnictwo nie zostało jeszcze dołączone do akt sądowych, dostęp do nich uzyskał dopiero (...) r. W tym stanie rzeczy ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło dnia (...) r., bowiem w tym dniu doszło do fizycznego załączenia do akt pełnomocnictwa, gdyż dopiero od tej daty miał faktyczną możliwość wglądu w akta sprawy (k. 89-91 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 03 listopada 2009 r. IV SAB 16/09 (dalej postanowienie z 3 listopada 2009 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 ppsa, uznając wniosek za spóźniony. Sąd wskazał, że w tej sprawie K. T. udzielił pełnomocnictwa adw. A. W. dnia (...) r. Należy przyjąć, że w tym dniu niewątpliwie ustała przyczyna, dla której nie wniesiono skargi kasacyjnej w terminie. Wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną należało zatem złożyć najpóźniej do dnia (...) r. Tymczasem Pełnomocnik złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem dnia (...) r. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez Pełnomocnika Skarżącego - takie jak brak możliwości zapoznania się z aktami z powodu nie złożenia w nich pełnomocnictwa - nie uzasadniają przywrócenia terminu. Niezależnie od powyższego, Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom Pełnomocnika zawartym we wniosku o przywrócenie terminu.
Na postanowienie z 3 listopada 2009 r. zażalenie wniósł Pełnomocnik podnosząc, że wobec przytoczonych w zażaleniu okoliczności, faktyczne ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło dopiero dnia (...) r., gdyż dopiero w tym dniu Pełnomocnik uzyskał potwierdzenie udzielenia mu pełnomocnictwa i dopiero od tej daty miał faktyczną możliwość wglądu w akta sprawy (k. 123-127 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. I OZ 1138/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
W uzasadnieniu wskazano, że mając wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając zaskarżonym postanowieniem wniosek o przywrócenie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, naruszył art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ppsa. Zastosowanie art. 88 ppsa
WSA/wyr.1 - uzasadnienie postanowienia
Sygn. akt IV SAB/Po 72/09 może mieć miejsce w sytuacji, w której można mieć pewność, że niewątpliwie wniosek o przywrócenie terminu został złożony z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ppsa. W razie wątpliwości w tym zakresie, Sąd winien przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku. W sprawie niniejszej nie można stwierdzić z pewnością, by wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony z przekroczeniem terminu.
Z praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych i sądów powszechnych wynika, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik ten wraz z tym środkiem obowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powszechnie przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu o której mowa w powołanym wyżej przepisie ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26X2009 r., I OZ 996/09; 30.9.2009 r., II OZ 809/09; 17.7.2008 r., II OZ 763/08). W sprawie niniejszej momentem, w którym Pełnomocnik miał pełną możliwość działania w sprawie, był wskazany przezeń dzień, w którym, jak sam podnosi, miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy tj. (...) r. Szczegółowe wyjaśnienia Skarżącego w tym zakresie zawarte w zażaleniu należy uznać za wiarygodne.
W każdym razie nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej miało miejsce w dniu podpisania pełnomocnictwa. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwo nie zostało podpisane w obecności ustanowionego w sprawie adwokata lecz druk pełnomocnictwa został przesłany do Skarżącego celem wypełnienia. Podpisane pełnomocnictwo zostało następnie złożone przez Skarżącego w Sądzie dnia (...) r. Pełnomocnik miał pełną możliwość działania w sprawie z dniem powzięcia informacji o złożeniu podpisanego dokumentu pełnomocnictwa i zapoznaniem się z aktami sprawy, co nastąpiło - zgodnie z wyjaśnieniami Pełnomocnika - dnia (...) r. Od tego też dnia należało liczyć 7 dniowy termin przewidziany w art. 87 § 1 ppsa na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Skoro wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z samą skargą został złożony dnia 16 października 2009 r., to termin określony w powołanym wyżej przepisie art. 87 § 1 ppsa został zachowany (k. 134-137 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
WSA/wyr.1 - uzasadnienie postanowienia
Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Zarówno w literaturze prawniczej, jak i w orzecznictwie sądowym, utrwalony jest pogląd, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego chociażby niedbalstwa. Akcentuje się też, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (postanowienie SN z: 14.1.1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 7-8/72/144; 12.1.1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 12/00/488; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.3.2004 r., FZ 13/04, akceptowane przez H. Knysiak-Molczyk w: "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz" LexisNexis 2008, s. 381 uw. 3).
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, tak jak w niniejszej sprawie, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ppsa; H. Knysiak-Molczyk - op. cit. 2008 s. 681 uw. 1).
Wniosek Pełnomocnika Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ppsa i zasługuje na uwzględnienie, ponieważ uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy Skarżącego.
Adwokat A.W. o tym, że został wyznaczony jako pełnomocnik z urzędu Skarżącego dowiedział się dopiero z pisma z dnia (...) r., doręczonego dnia (...) r. (k. 82, 84 akt sądowych). Pełnomocnictwo z dnia (...) r., K. T. podpisał bez obecności Pełnomocnika. Skarżący złożył pełnomocnictwo wprost w siedzibie Sądu dnia (...) r. (k. 86, 87 akt sądowych). Dnia (...) r. w Wydziale Informacji Sądowej nie udostępniono akt aplikantowi adwokackiemu T. K., legitymującemu się upoważnieniem adwokata A. W., wobec nie stwierdzono pełnomocnictwa dla adwokata (k. 102, 104-105 akt WSA/wyr.1 - uzasadnienie postanowienia
Sygn. akt IV SAB/Po 72/09 sądowych). Pełnomocnik miał pełną możliwość działania w sprawie z dniem powzięcia informacji o złożeniu podpisanego dokumentu pełnomocnictwa i zapoznaniem się z aktami sprawy, co nastąpiło, zgodnie z Jego wyjaśnieniami, dnia (...) r., ponieważ aplikant działający jako substytut uzyskał dostęp do akt dopiero (...) r. (k. 88-91 akt sądowych). Skoro przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała dnia (...) r., tj. w dniu kiedy Pełnomocnik miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, zatem Pełnomocnik, nadając ów wniosek dnia (...) r. w polskim urzędzie pocztowym (k. 98 - data stempla pocztowego), zachował termin przewidziany w art. 87 § 1 w zw. z art. 83 § 3 ppsa i uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując równocześnie czynności, której nie dokonał w terminie, wnosząc skargę kasacyjną.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ppsa orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
/-/ M. Dybowski ja
WSA/wyr.1 - uzasadnienie postanowienia