Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 października 2017r. odrzucił skargę P. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem i córką, a źródłem ich utrzymania jest dochód wnioskodawcy, żony i córki z umowy o pracę w łącznej kwocie [...]zł. Opisując swą sytuację majątkową wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł.), oszczędności w kwocie [...]zł., 20 udziałów o wartości [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem żona skarżącego posiada 80 udziałów o wartości [...] zł. zaś córka dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł. We wniosku skarżący zadeklarował również spłacanie kredytu hipotecznego w wysokości [...] tys. USD i ponoszenie wydatków na utrzymanie domu w wysokości [...] zł.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy jednak podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż już tylko fakt posiadania oszczędności w deklarowanej kwocie ok. [...] zł. oraz majątku w postaci nieruchomości o wartości ok. [...] i udziałów wyklucza przyznanie wnioskowanego prawa pomocy Posiadanie takich oszczędności i majątku pozwala bowiem sądzić, że przynajmniej część oszczędności, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania siebie i rodziny, skarżący może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych i opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że jak oświadczył wnioskodawca również osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają znaczny majątek w tym udziały o wartości [...] i oszczędności w kwocie [...]zł.
W świetle powyższych danych trudno uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie i opłacenie pełnomocnika będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie.
Dalej odnosząc się do argumentacji wniosku o przyznanie prawa pomocy odwołującej się do spłacania kredytu bankowego w wysokości [...] tys. USD wskazać należy, że spłacanie kredytu nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05).
Końcowo wskazać należy, że przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest bowiem często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego uznając, iż wnioskodawca nie wykazał, aby w sprawie występowały przesłanki uzasadniające przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a orzeczono jak w postanowieniu.