Uzasadnienie
Stowarzyszenie J. z siedzibą w R. (dalej również jako: Stowarzyszenie) pismem sporządzonym dnia [...] lipca 2019 r. zwróciło się do Burmistrza Miasta o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Żądaniem wniosku objęto udostępnienie informacji o środowisku w zakresie:
- 1. ochrony jeziora R. (R.) przed zanieczyszczeniami spływającymi z ulic i utwardzonych placów do jego wód. Pozwolenie wodno-prawne na odprowadzenie wód opadowych z ulic i placów do jeziora R..
- 2. Dokumentacji eksploatacyjnej potwierdzającej dotychczasowe inspekcje oraz czyszczenie separatorów w gminie R. od momentu ich zamontowania.
- 3. Piaskownika znajdującego się przy ujściu jeziora R. do rzeki W.. Wniesiono o przekazanie danych z eksploatacji tego obiektu oraz sposobu jego wykorzystania dla ochrony środowiska.
- 4. Stanu technicznego kanalizacji deszczowej na terenie miasta jak i okresów jej czyszczenia.
Ponadto wniesiono o informowanie Stowarzyszenia o planowanych terminach prac odbywających się w przestrzeni komunalnej, a związanych z czyszczeniem kanalizacji wód opadowych, jak i separatorów.
We wniosku wskazano sposób udzielenia informacji, pozostawiając organowi wybór pomiędzy "kopia lub płyta Cd na (podany – uw.Sądu) adres pocztowy", [...]
Wniosek wpłynął do urzędu Miasta R. [...] sierpnia 2019 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Burmistrz Miasta wezwał Prezesa Stowarzyszenia "o uzupełnienie wniosku poprzez jego doprecyzowanie i wskazanie podstaw prawnych uzasadniających przekazanie danych określonych we wniosku". Burmistrz Miasta wyjaśnił też, że dyspozycja art. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie - w jego ocenie - nie uzasadnia przekazania wnioskodawcy danych i materiałów wskazanych we wniosku (k. 65 akt adm.).
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Stowarzyszenie w dopowiedzi na pismo Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...].08.2019 r. - po raz kolejny - wniosło o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie w zakresie:
- 1. ochrony jeziora R. (R.) przed zanieczyszczeniami spływającymi z ulic i utwardzonych placów do jego wód.
- 2. pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzenie wód opadowych z ulic i placów do jeziora R..
- 3. dokumentacji eksploatacyjnej potwierdzającej dotychczasowe inspekcje oraz czyszczenie separatorów w gminie R. od momentu ich zamontowania
- 4. piaskownika znajdującego się przy ujściu jeziora R. i rzeki W.., sposobu jego wykorzystania dla ochrony środowiska.
- 5. stanu technicznego kanalizacji deszczowej na terenie miasta jak i okresów jej czyszczenia.
Stowarzyszenie przytoczyło treść art. 9 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i wskazało, że wnosi o "udostępnienie szczegółowych informacji >oraz dokumentacji< wskazanej we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. oraz w petitum niniejszego pisma" (k. 74 akt adm.).
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Burmistrz Miasta udzielił odpowiedzi "na wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r." wskazując, że:
- 1. "W celu poprawy stanu wód spływających z ulic i utwardzonych placów istniejącymi kolektorami deszczowymi do Jeziora R., Gmina R., w ramach zrealizowanego zadania pn. "Budowa kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków etap II oraz separatorów na wlotach do Jeziora R. i rzeki W. aglomeracji R." w roku 2013 dokonała zabudowy na końcówkach tych kolektorów 5 separatorów. Wybudowane separatory, oprócz podstawowej funkcji, jaką im przypisuje się, tj. wychwytywanie substancji ropopochodnych spływających wraz z wodami opadowymi, spełniają również rolę osadników dla nieczystości stałych (piasek, liście, itp.) niesionych spływającymi wodami opadowymi, uniemożliwiając im dopływ do jeziora. Od roku 2014 urządzenia są poddawane przeglądom, a od roku 2015 ich regularnym czyszczeniom. Przeprowadzane coroczne czyszczenie tych urządzeń wraz z utylizacją usuwanych z nich osadów stałych i zanieczyszczeń ropopochodnych wpłynęło na to, że do jeziora nie przedostało się [...] m3 zanieczyszczeń.
- 2. Gmina R. na zrzut wód opadowych i roztopowych do Jeziora R. posiada dwa pozwolenia wodno prawne. Pozwolenie nr [...] z dnia [...].06.2013 roku na zrzut wód opadowych i roztopowych podczyszczanych przez zabudowane na istniejących kolektorach deszczowych separatory zostało wydane przez Starostę O.. Drugie nr [...] z dnia [...].02.2019 roku na zrzut wód podczyszczonych przez piaskownik zlokalizowany przy kładce nad M. zostało wydane przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Dodatkowo Gmina R. posiada pozwolenie wodnoprawne nr [...] z dnia [...].12.2017 roku wydane przez Marszałka Województwa W., na prowadzenie rekultywacji Jeziora R. i Jeziora B., polegającej na wprowadzaniu do wód powierzchniowych obu jezior substancji hamujących rozwój glonów, w ściśle określonych dawkach i terminach. Działania te są prowadzone przez gminę, przy zaangażowaniu wyłącznie środków własnych pomimo, że Gmina R. nie jest ani właścicielem, ani nawet dzierżawcą jeziora. Gmina robi to w trosce o poprawę stanu wód jezior, przez które przepływa rzeka M. zasilająca w wodę rzekę W.. Na prowadzenie tego rodzaju działań Gmina R. uzyskała pozwolenie od Marszałka Województwa W., który do dnia [...].12.2017 roku wykonywał zadania właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do Jezior R. i B.. Na kontynuację prowadzonych działań, pomiędzy Gminą R. a nowym Podmiotem, który na mocy zmiany przepisów przejął zadania właścicielskie Skarbu Państwa - Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie - Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w P. z siedzibą w P. przy ul. [...] zostało zawarte w dniu [...].06.2018 r. stosowne porozumienie,sankcjonujące ich prowadzenie w czasie obowiązywania wydanego przez Marszałka Województwa W. pozwolenia wodnoprawnego.
- 3. Gmina posiada pełną dokumentację z przeprowadzonych czynności, potwierdzającą przeprowadzone przeglądy oraz czyszczenie separatorów od czasu ich wybudowania.
- 4. Piaskownik znajdujący się przy ujściu do Jeziora R., od momentu, kiedy to w roku 2013 wody opadowe i roztopowe dopływające do jeziora istniejącym kolektorem (na wysokości ul. [...]) zostały przekierowane na to urządzenie, podlega również corocznym przeglądom oraz czyszczeniu.
5.Kanalizacja deszczowa na terenie miast R. jest infrastrukturą, której większość przeszła w posiadanie przez Gminę R. w ramach komunalizacji majątku zlikwidowanego Województwa P.. Przeprowadzona w latach 90-tych minionego wieku komunalizacja polegała na tym, że gminy przejmowały majątek, którego jedyną cechą była tzw. wartość księgowa bez jakiejkolwiek dokumentacji technicznej, inwentaryzacji geodezyjnej czy opisu stanu technicznego. W większości przypadków jako lokalizację, wskazano miasto R.. W nielicznych przypadkach zostały wskazane ulice, w których kanalizacja została zlokalizowana. Z informacji uzyskanych od mieszkańców R. wynika, że najstarsze odcinki kanalizacji deszczowej zostały wybudowana w okresie międzywojennym, których wiek sięga lub zbliża się do 100 lat.
W stanie dobrym są kolektory wybudowane w ostatnich 30 latach. Zastosowane rury kielichowe z uszczelkami, np. rury betonowe Wipro lub PVC, gwarantują szczelność oraz wytrzymałość mechaniczną wybudowanych kolektorów. Gładkie powierzchnie ścian wewnętrznych rurociągów sprzyjają swobodnemu spływowi wód i nie sprzyjają osadzaniu się na dnie osadów, co gwarantuje pracę zgodnie z ich przeznaczeniem oraz łatwość ich utrzymania.
Od roku 2019 konserwacją oraz czyszczeniem kolektorów deszczowych zajmuje się Spółka A.. Dotychczas dotyczyło to działań interwencyjnych. Od roku 2020 będzie to prowadzone w sposób planowy zgodnie z opracowywanym harmonogramem.
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. (k.77 akt adm.) Stowarzyszenie ponownie zwróciło się do Burmistrza Miasta wskazując, że wnioskodawca nadal nie otrzymał informacji w zakresie:
- 1. dokumentacji w zakresie pozwoleń wodno-prawnych na odprowadzanie wód opadowych z ulic i placów do jeziora R.;
- 2. dokumentacji eksploatacyjnej potwierdzającej dotychczasowe inspekcje oraz czyszczenie separatorów w gminie R. od momentu ich zamontowania
- 3. dokumentacji dotyczącej eksploatacji piaskownika znajdującego się przy ujściu jeziora R. do rzeki W.,
- 4. informacji wskazującej sposób wykorzystania piaskownika dla ochrony środowiska.
- 5. terminów planowanych inspekcji i czyszczenia urządzeń kanalizacyjnych.
Wskazano, że "jeżeli nie jest możliwe przekazanie wnioskodawcy choćby kopii dokumentacji, to wnioskodawca wnosi o ich udostępnienie do wglądu w siedzibie Urzędu".
W odpowiedzi Burmistrz Miasta, pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. poinformował, że "w ocenie tut. Organu wszystkie informacje, o które wnioskodawca wnosił zostały mu udzielone w naszym piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. (k. 78 akt adm.).
Uznając, że na wniosek z dnia [...] lipca 2019 r. nie udzielono pełnej odpowiedzi, Stowarzyszenie pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. sporządziło skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, przy czym jednoznacznie wskazano, że skarga dotyczy wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. Jak wskazuje prezentata na skardze, wpłynęła ona do Kancelarii Urzędu Miejskiego w R. dnia [...] sierpnia 2021 r.
Żądaniem skargi objęto zobowiązanie Burmistrza Miasta do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2019 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; stwierdzenia że przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność miały miejsce w sprawie z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz Stowarzyszenia w wysokości [...] zł oraz zasadzenia od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że w ocenie organu wnioskodawca otrzymał już wszystkie informacje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 – dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z kolei, na podstawie art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Ponadto, wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dodać należy także, iż w przypadku skargi na bezczynność skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. Stowarzyszenie domagało się informacji w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021, poz. 247). Jest to tryb szczególny przewidziany przepisami ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku w stosunku do trybu ogólnego, przewidzianego przepisami ustawy o dostępnie do informacji publicznej.
Wskazać należy, że co do zasady realizacja konstytucyjnie przysługującego obywatelom prawa do uzyskiwania informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP), odbywa się na zasadach i trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jednakże, w przypadku odmiennego ukształtowania zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi w innych trybach, ustawodawca przyznał pierwszeństwo na rzecz tych innych trybów (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, u.d.i.p.). Zgodnie z tym przepisem - przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Do takich ustaw należy ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (aktualnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 – dalej jako: u.u.i.śr.).
Skarga na bezczynność w postępowaniu toczącym się na podstawie u.u.i.śr., analogicznie jak w przypadku informacji publicznej udzielanej na podstawie u.d.i.p., nie musi być poprzedzona środkiem zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1391/16, wyroki: WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2021 r., sygn. IV SAB/Wa 1335/20, wyrok WSA w Opolu z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. II SAB/Op 39/20, WSA w Kielcach z dnia 3 października 2018 r., sygn. II SAB/Ke 55/18). Do istotnych bowiem cech postępowania toczącego się na podstawie przepisów u.u.i.śr. (tak jak i u.d.i.p.) należy sprawne, szybkie udzielenie informacji. Władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (art. 14 ust. 1 u.u.i.śr.).
Na podstawie art. 4 u.u.i.śr., każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą. Władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 u.u.i.śr.).
Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy, że pismem sporządzonym dnia [...] lipca 2019 r. Wnioskodawca złożył wniosek o udostępnienie informacji - w trybie - przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Kwestią bezsporną pozostaje też, że wniosek ten został skierowany do Urzędu Miejskiego w R., do którego dotarł [...] sierpnia 2019 r. (jak wskazuje prezentata Kancelarii Urzędu Miejskiego w R.), a Burmistrz Miasta nie kwestionuje swojego statusu jako podmiotu na którym ciążą obowiązki wynikające z przepisu art. 8 ust. 1 u.u.i.śr. Na podstawie art. 8 ust. 1 u.u.i.śr. władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 15a u.u.i.śr., stanowi, że przez władze publiczne rozumie się: Sejm, Senat, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji, sądy, trybunały oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa.
Na podstawie art. 14 ust. 1 u.u.i.śr. podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialnotechniczną albo na podstawie art. 20 ust. 1 u.d.i.ś. wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku.
W niniejszej sprawie, w rekcji na wniosek z dnia [...] lipca 2019 r. Burmistrz Miasta pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wezwał Prezesa Stowarzyszenie J. do uzupełnienia złożonego wniosku. Zaakcentować jednak trzeba, że Burmistrz wezwał Prezesa Stowarzyszenia "o uzupełnienie wniosku" >w konkretnym zakresie< a mianowicie "poprzez jego doprecyzowanie i wskazanie podstaw prawnych uzasadniających przekazanie danych określonych we wniosku". Burmistrz Miasta wyjaśnił też, że dyspozycja art. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie – w jego ocenie – nie uzasadnia przekazania wnioskodawcy danych i materiałów wskazanych we wniosku (k. 65 akt adm.). Z treści tego wezwania wynika zatem jasno, że Burmistrz nie wyrażał wątpliwości co do intencji złożonego wniosku (jego zakresu, czy przedmiotu), ale wprost domagał się "doprecyzowania i wskazania podstaw prawnych uzasadniających przekazanie danych określonych we wniosku".
Uwaga powyższa jest o tyle istotna dla sprawy, że jakkolwiek w wezwaniu z dnia [...] sierpnia 2019 r. (stanowiącym reakcję Burmistrza na wniosek z [...] lipca 2019 r.) Organ ten wskazał, że przepis art. 4 u.u.i.śr. nie uzasadnia - w jego ocenie -przekazania wnioskowanych informacji, to jednocześnie też wskazał, że "realizacja wniosku w oparciu o przepisy tej ustawy wymaga konkretnego wskazania norm, które mają stanowić podstawę ich wydania".
Tymczasem, nie ulega również wątpliwości, że w aktach sprawy nie udokumentowano czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 14 ust. 1 u.u.i.śr. tj. stanowiącej reakcję na wniosek >z dnia [...] lipca 2019 r.<. Sąd dostrzega natomiast, że pismem z dnia [...] lutego 2020 r. udzielono odpowiedzi >na wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r.<.
Przyjmując nawet, że wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r. nie stanowił całkowicie odrębnego pisma, ale ponowienie żądania w zakresie załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2019 r., to należy zauważyć, że odpowiedź Burmistrza Miasta z dnia [...] lutego 2020 r. (k.76 akt adm.) również nie załatwiła tego wniosku w sposób wyczerpujący. Uwagę na ten fakt wprost zwróciło Stowarzyszenie w swoim piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wskazując, że nadal nie otrzymało:
- 1. dokumentacji w zakresie pozwoleń wodno-prawnych na odprowadzanie wód opadowych z ulic i placów do jeziora R. (pkt 1 wniosku z dnia [...] lipca 2019 r.);
- 2. dokumentacji eksploatacyjnej potwierdzającej dotychczasowe inspekcje oraz czyszczenie separatorów w gminie R. od momentu ich zamontowania (pkt 2 wniosku z dnia [...] lipca 2019r.)
- 3. dokumentacji dotyczącej eksploatacji piaskownika znajdującego się przy ujściu jeziora R. do rzeki W. (pkt 3 wniosku z dnia [...] lipca 2019 r.),
- 4. informacji wskazującej sposób wykorzystania piaskownika dla ochrony środowiska (pkt 3 wniosku z dnia [...] lipca 2019 r.),
- 5. terminów planowanych inspekcji i czyszczenia urządzeń kanalizacyjnych (dodatkowe żądanie zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r.).
Co więcej, Stowarzyszenie skazało nawet, że jeżeli nie jest możliwe przekazanie chociażby >kserokopii dokumentów<, o których mowa w pkt 1-3 pisma z dnia [...] marca 2020 r., to wnosi ono o ich udostępnienie w urzędzie do wglądu we wskazanym terminie i umożliwienie sporządzenia ich fotokopii.
Podkreślić trzeba, że Burmistrz Miasta nie twierdzi również aby Stowarzyszenie jakąkolwiek dokumentację od niego otrzymało, ale powołuje się fakt udzielenia wnioskowanych informacji i podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie skierowanym do Stowarzyszenia w dniu [...] kwietnia 2020 r. (k. 78 akt adm.).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że to na Burmistrzu Miasta jako organie administracji publicznej, spoczywa obowiązek wyjaśnienia w porozumieniu ze stroną istoty żądania. Jeżeli zatem organ, dochodzi do wniosku, że treść żądania złożonego wniosku jest dla niego niezrozumiała, czy nazbyt ogólna, to jest zobowiązany >w określony prawem sposób< podjąć czynności w celu ustalenia żądania wniosku. Na podstawie art. 19 ust. 3 u.u.i.śr. jeżeli wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny, władze publiczne niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, wzywają wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, udzielając stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w szczególności informują o możliwości skorzystania z publicznie dostępnych wykazów, o których mowa w art. 21 ust.
- 1. Uwagę zwraca zatem fakt, że działania organu podejmowane w trybie art. 19 ust. 3 u.u.i.śr. mając służyć określonemu celowi, a mianowicie, załatwieniu sprawy z którą zwraca się do organu wnioskodawca.
W okolicznościach badanej sprawy Burmistrz Miasta wezwał wprawdzie Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. ale wskazał też, że uzupełnienie to ma nastąpić poprzez "doprecyzowanie i wskazanie podstaw prawnych uzasadniających przekazanie danych określonych we wniosku" deklarując jednocześnie, że - w jego ocenie - dyspozycja art. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie nie uzasadnia przekazania wnioskodawcy danych i materiałów wskazanych we wniosku (k. 65 akt adm.).
W tej sytuacji, działanie Stowarzyszenia (wniesienie ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.) stanowiło reakcję wywołaną treścią stanowiska Burmistrza i zakresu wystosowanego przez niego wezwania z dnia [...] sierpnia 2019 r. (k.65 akt adm.). Zauważyć bowiem trzeba, że Burmistrz nie domagał się od Stowarzyszenia doprecyzowania zgłoszonego żądania, a jedynie wskazania podstawy prawnej mającej uzasadniać jego realizację.
Jakkolwiek jednak w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. Burmistrz kwestionował zasadność samego żądania zawartego we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r., to nie ulega wątpliwości, że jego pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r., nie stanowiło decyzji odmawiającej udostępnienia informacji o środowisku (art. 20 ust. 1 u.d.i.ś.). Pismo to nie posiada, bowiem elementów konstytutywnych decyzji administracyjnej. Nie stanowi ono odmowy udostępnienia informacji, ale jak literalnie wskazano "wezwanie do uzupełnienia wniosku przez jego doprecyzowanie i wskazanie podstaw prawnych uzasadniających przekazanie danych".
Rozpatrując niniejszą sprawę należało wziąć też pod uwagę pełen kontekst działań Burmistrza, który udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na sformułowany w niemal tożsamy sposób, wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] stycznia 2020 r. Należy zatem przyjąć, że finalnie nie ma sporu co do tego, że Burmistrz uznał, że informacje, których dotyczy wniosek z dnia [...] lipca 2019 r. stanowią informację o środowisku.
Ubocznie należy dodać, że jeżeli nawet podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji uzna, że informacja ta nie stanowi informacji o środowisku, winien - w drodze pisma - poinformować wnioskodawcę o zajętym stanowisku. Stanowisko Sądu w tym zakresie znajduje poparcie w literaturze przedmiotu, gdzie wskazuje się, że z uwagi na otwarty katalog danych stanowiących informację o środowisku, wynikający z art. 9 u.d.i.ś., to władze publiczne muszą przekonująco uzasadnić, dlaczego konkretnych danych nie uznają za taką informację, a uzasadnienie to winno dokonać się w piśmie, niestanowiącym decyzji o odmowie udostępnienia informacji (por. A. Haładyj, Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, Warszawa 2019, s. 21). Z taką sytuacją nie mamy jednak również do czynienia w przypadku pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r.
Jak wynika z akt, Burmistrz Miasta pismem z dnia [...] lutego 2020 r. udzielił odpowiedzi >na wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r. < nie ulega jednak wątpliwości, że odpowiedź ta nie zawierała żadnych dokumentów, o których udostępnienie niewątpliwie wystąpiono wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. i to pomimo deklaracji Stowarzyszenia, że jeżeli udostępnienie kserokopii tych dokumentów jest niemożliwe, to wnosi ono o udostępnienie wglądu w nie w siedzibie Urzędu.
W tej sytuacji, należy zgodzić się, że wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2019 r. nadal pozostaje niezałatwiony, a faktu tego zmienienia, okoliczność złożenia późniejszego wniosku, tj. wniosku z [...] stycznia 2020 r. i reakcji organu na ten wniosek. Wbrew bowiem stanowisku Burmistrza, Stowarzyszenie pomimo upływu ponad 2 lat nadal nie otrzymało wnioskowanych dokumentów, ani decyzji odmawiającej ich udostępnienia.
Dlatego też należało zobowiązać Burmistrza Miasta do załatwienia wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2019 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.
Ustalając czternastodniowy termin załatwienia wniosku Stowarzyszenia, Sąd miał na uwadze, treść przepisu art. 14 u.u.i.śr. jednak - konkretne - okoliczności badanej sprawy, i fakt, że wniosek oczekuje na załatwienie już ponad 2 lata uzasadniały wyznaczenie organowi terminu wskazanego przez Sąd. Podkreślić trzeba, też, że z akt sprawy, a szczególności pisma Burmistrza z dnia [...] lutego 2020 r. wynika, że jest on w posiadaniu objętej żądaniem wniosku dokumentacji. W tej sytuacji Burmistrz musi udostępnić wnioskowaną informację albo odmówić jej udostępnienia w drodze decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu, Burmistrz Miasta w sprawie wywołanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. dopuścił się zarówno bezczynności jak i przewlekłości,, a w bezczynność i przewlekłość o której mowa w pkt. 2 wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Stwierdzono zarazem stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., iż organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości (punkt 2. sentencji wyroku).
W punkcie 3. sentencji wyroku, Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając te kwestie Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organ nie sprostał ciążącym na nim obowiązkom zarówno w zakresie udzielenia stosownych wyjaśnień i niezbędnej pomocy oraz wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku (art. 19 ust. 3 u.u.i.śr.), jak i w zakresie samego udostępnienia informacji – i to pomimo – aktywnej postawy Stowarzyszenia, które w piśmie z dnia 03 marca 2020 r. wyjaśniło, że nadal nie otrzymało wnioskowanych dokumentów oraz wyraziło wolę dostosowania się do możliwości organu w tym zakresie i zapoznawania się z tymi dokumentami, we wskazanym terminie, w siedzibie Urzędu Miasta w R..
Pomimo, to prowadząc postępowanie ponad 2 lata, Burmistrz nadal ani nie udostępnił wnioskowanych dokumentów, ani nie odmówił ich udostępnienia w przewidzianej prawem formie (podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej - art. 20 ust. 1 u.u.i.śr.).
W pkt. 4 sentencji wyroku Sąd orzekł o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej od Burmistrza Miasta. Rozpatrując ten wniosek, Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek orzec o wymierzeniu grzywny organowi lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Należy zauważyć jednak, że nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, albo wymierzenia organowi grzywny, a jedynie pozostawił uznaniu Sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. I OSK 1662/16).
Ani argumentacja skargi, ani dokumentacja akt sprawy nie wskazują na zaistnienie jakichkolwiek przesłanek, które przemawiać mogłyby za zasadnością przyznania stronie skarżącej w niniejszej sprawie sumy pieniężnej.
Dlatego też zgodnie z przyznaną prawem kompetencją, Sąd uznał, że zasądzenie sumy pieniężnej jest w okolicznościach sprawy nieuzasadnione, przez co w pkt 4 sentencji wyroku oddalił skargę w pozostałym zakresie, działając na podstawie 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania na rzecz Stowarzyszenie J. z siedzibą w R. orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 2 P.p.s.a. (punkt 5. sentencji wyroku), a na zasądzone koszty złożyły się:
- – kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł (k. 43 akt sądowych),
- – wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), oraz
- – należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa (17 zł, k. 23 akt sądowych).