Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1/13 odrzucił skargę S. G. na przewlekłe prowadzenie przez Krajową Radę Sądownictwa postępowania w sprawie skargi na działalność prezesa sądu apelacyjnego. Odpis orzeczenia doręczono skarżącemu w dniu 7 marca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 53 akt sprawy).
W dniu 13 marca 2013 r. (data stempla pocztowego) S. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia o kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo wspólnie z żoną i pełnoletnim synem, którzy są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Wskazał, że ani on, ani żaden z domowników nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu. Nadmienił, że wstrzymał się od wszelkich opłat, w tym czynszu najmu lokalu, w którym mieszka wraz z rodziną. Podniósł, że właściciel tego lokalu zalega wobec skarżącego ze spłatą należności w kwocie 17.000 zł, a w sprawie tej toczy się postępowanie przed sądem cywilnym. Oświadczył nadto, że posiada wierzytelność wobec Skarbu Państwa na kwotę ponad 30.000 zł, że został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych, że pozbawiono go prawa do emerytury, oraz że nie leczy się, chociaż chce.
Ponieważ oświadczenie strony z dnia 8 marca 2013 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, pismem z dnia 22 marca 2013 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jej stan majątkowy i dochody, to jest:
- 1. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;
- 2. do nadesłania oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny - jeżeli tak, to należało nadesłać zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność oraz wskazujące, czy skarżący uprawniony jest do zasiłku dla bezrobotnych;
- 3. do nadesłania zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających, że żona i syn skarżącego zarejestrowani są jako osoby bezrobotne i nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych;
- 4. do złożenia oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego i jego rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności należało wyjaśnić:
- a) skąd skarżący, jego żona i syn czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania,
- b) czy skarżący, jego żona lub syn uzyskują środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych, a jeżeli tak, to jakie środki uzyskali z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- c) czy skarżący, jego żona lub syn korzystają z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości,
- d) czy skarżący, jego żona lub syn otrzymują świadczenia z pomocy społecznej - jeżeli tak to należało nadesłać dokumenty (np. kopię decyzji o przyznaniu świadczenia) wskazujące, jakie świadczenia otrzymują i jaka jest ich wysokość;
- 5. do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta).
Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie złożył do akt sprawy chociażby części żądanych dokumentów i oświadczeń. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2013 r. zakwestionował natomiast wystosowane do niego wezwanie.
Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści powołanych przepisów ppsa jednoznacznie wynika, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku.
Podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło, wystosowane do skarżącego w trybie art. 255 ppsa, wezwanie z dnia 22 marca 2013 r. Obejmowało ono dokumenty i oświadczenia pozwalające zweryfikować wiarygodność oświadczenia z dnia 8 marca 2013 r., wedle którego skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiągają dochodów, nie dysponują majątkiem nieruchomym, ani wartościowymi przedmiotami, a przysługujące wnioskującemu należności nie są realizowane.
Prawidłowe wykonanie rzeczonego wezwania było więc konieczne do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych S. G.. Tymczasem, skarżący nie podjął nawet próby zadośćuczynienia nałożonemu nań zobowiązaniu, kwestionując je w piśmie z dnia 14 kwietnia 2013 r.
Takie postępowanie strony wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jej prawa pomocy. Jeżeli bowiem wnioskujący o przyznanie prawa pomocy uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jego sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Dopóki S. G. nie złoży do akt spawy stosownych dokumentów i wyjaśnień, uwzględnienie jego wniosku nie będzie zatem możliwe.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.