Uzasadnienie
Pismem nadanym w dniu [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego polegającą na zaniechaniu czynności zobowiązujących Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. do przeprowadzenie w pomieszczeniu J. K. pomiarów poziomu hałasu i wibracji emitowanego od przejeżdżających pojazdów, po drodze wojewódzkiej nr [...], przez wieś S..
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż właściwym organem do załatwienia sprawy J. K. z dnia [...] marca 2009 r. dotyczącej pomiaru hałasu i wibracji w domu mieszkalnym jest Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O.. Tymczasem Główny Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie zażalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Środowiska na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie przekazania Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w O. do załatwienia pismo J. K. w sprawie uciążliwości w zakresie emisji i hałasu w domu mieszkalnym od przejeżdżających samochodów, podnosząc w uzasadnieniu, iż nie jest on stroną postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej odrzucenie, względnie o oddalenie skargi, podnosząc, iż skargę na bezczynność mógłby wnieść podmiot, którego podanie nie zostało rozpatrzone, a nie organ administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu, ze względu na brak legitymacji skargowej Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O..
Przede wszystkim wskazać należy, że formalnymi warunkami skutecznego złożenia skargi do Sądu Administracyjnego są:
- 1) złożenie skargi na akt lub czynności (bezczynności) objęte zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określone w art. 3 § 2 i 3 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej Ppsa)
- 2) wniesienia skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich - art. 52 Ppsa;
- 3) wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Zatem postępowanie w sprawie może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu.
W ocenie Sądu po stronie strony skarżącej brak jest takiej legitymacji. Skarżącym bowiem, o którym mowa w art. 50 § 1 Ppsa jest podmiot, który ma interes prawny w złożeniu skargi, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zakończonym aktem lub czynnością. Czy też bezczynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O. nie należy do żadnej z wymienionych wyżej kategorii - tzn. nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu bezczynności Głównego Inspektora Sanitarnego, a także z mocy przepisów szczególnych nie posiada kompetencji do wystąpienia do Sądu ze skarga na bezczynność. Przepisy ustawy Ppsa ani inne przepisy szczególne nie przyznają bowiem Wojewódzkim Inspektorom Ochrony Środowiska w niniejszej sprawie legitymacji procesowej podobnej do tych jaką posiada prokurator, czy Rzecznik Praw Obywatelskich.
Uprawnienia takiego w rozpoznawanej sprawie nie przyznaje z pewnością art. 16 § 3 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 44 poz.287).
W ocenie Sądu przepis powołanego art. 16 § 3 należy łączyć z art. 16 § 2 tej ustawy. Zatem organom Inspekcji Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym, jedynie w przypadku, gdy stwierdzą nieprawidłowość w zakresie ochrony środowiska w działalności organów administracji państwowej i rządowej oraz organu samorządu terytorialnego i w związku z tym kierują do niego wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o:
- 1) wszczęcie postępowania administracyjnego;
- 2) dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu.
Tymczasem, jak wynika z akt sprawy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego – z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska, nie został przez organy inspekcji środowiska sporządzony, wobec tego powoływany przepis nie może mieć w sprawie zastosowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, iż interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. O istnieniu zaś interesu prawnego rozstrzygają przepisy prawa materialnego, powszechnie obowiązującego. Z takich przepisów mogą wynikać konkretne prawa podmiotowe, których konkretyzacja następuje w drodze rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.
Brak jest jakichkolwiek innych podstaw do przyjęcia, że interes prawny skarżącego wynika z przepisów prawa materialnego.
Z treści akt sprawy wynika, iż skarżący próbuje de facto zakwestionować postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2009 r., o umorzenia postępowania zażaleniowego. Wobec tego należy podnieść, że w przypadku gdy organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę w drodze postanowienia, na podstawie art. 65 § 1 Kpa innemu organowi, to organ, któremu sprawa została przekazana, jeżeli uważa, że nie jest organem właściwym, powinien wystąpić do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Na zakończenie należy także zaznaczyć, że istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. W przypadku stwierdzenia jej braku u skarżącego skarga podlega - co do zasady - oddaleniu w wyroku, nie zaś jej odrzuceniu w postanowieniu. Nie dotyczy to jednak sytuacji, kiedy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 ustawy Ppsa (patrz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 227-228).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa orzekł jak w sentencji.