Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 6 marca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 13/14

Uzasadnienie

W piśmie z 27 listopada 2013 r. K. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego polegającą na nierozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 1994 r. znak [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wywodząc, że sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Ponadto zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Zauważyć należy, że nie każda bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność organu jest bowiem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czyli w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezesa KRUS byłaby dopuszczalna jeśli kognicją sądu administracyjnego byłoby objęte rozstrzygniecie, którego wydania żąda skarżąca.

Zgodnie z art. 36 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U z 2013 poz. 1403 j.t.) Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach:

1. 1) podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie;

1a) zmiany warunków ubezpieczenia, a także stwierdzenia obowiązku opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2; 1b) stwierdzenia obowiązku opłacania dodatkowej składki miesięcznej, o której mowa w art. 17 ust. 4; 2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej;

1. 3) ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru;
2. 4) zawieszenia prawa do świadczeń;
3. 5) zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty;
4. 6) zwrotu nienależnie pobranych świadczeń;
5. 7) przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń;
6. 8) potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia;
7. 9) wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a;
8. 10) o których mowa w art. 41a i 55.

Zgodnie zaś z art. 36 ust. 3 cyt. ustawy od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Stwierdzić zatem należy, że przepis art. 36 ust. 3 stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących ubezpieczeń rolników, a wydawanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ponadto zwrot w powoływanym przepisie "w przypadku niewydania decyzji" wprost stanowi, że chodzi tu również o bezczynność.

Ponadto okoliczność, że organ emerytalno-rentowy wydaje decyzje w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące stwierdzenie nieważności decyzji (art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników), nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, którą oceniać należy przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy.

Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.