Uzasadnienie
W dniu 18 czerwca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonego do skargi wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, dwójką małoletnich dzieci oraz teściową. Utrzymują się oni z dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia skarżącej z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości 3.950 zł miesięcznie. Posiadany majątek obejmuje dom, nieruchomości rolne o pow. 12,35 ha oraz budynki gospodarcze (stodoła, obora, garaż) i maszyny rolnicze.
Uzupełniając na wezwanie Sądu przedmiotowy wniosek skarżąca w dniu 16 sierpnia 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) nadesłała dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość otrzymanych dopłat unijnych (12.202,83 zł), wysokość otrzymywanego wynagrodzenia (2.781,12 zł), wysokość uzyskiwanej przez R. U. emerytury (1.223, 33 zł) oraz stan kont na rachunkach bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że dochody z prowadzonego przez nią oraz jej męża gospodarstwa rolnego w 2012 roku wyniosły 19.541 zł. Dochody te, według oświadczenia skarżącej, zostały prawie w całości przeznaczone na zakup paliwa (11.382 zł), nawozów (3.604 zł), części do maszyn rolniczych oraz zboża siewnego. Wśród comiesięcznych wydatków koniecznych skarżąca wymieniła: opłatę za energię elektryczną 140 zł, opłatę za gaz 80 zł, opłatę za telefon stacjonarny 30 zł, telefon komórkowy 50 zł, abonament telewizyjny 200 zł za rok i dekoder 40 zł miesięcznie.
Mąż skarżącej dodatkowo opłaca składki na KRUS w wysokości 393 zł na kwartał, ubezpieczenie samochodów 844 zł na rok, ubezpieczenie trzech ciągników 211 zł na rok, paliwo do samochodów 90 zł miesięcznie oraz ubezpieczenie budynków 160 zł na rok. Wnioskodawczyni oraz jej teściowa ponoszą również stałe wydatki na leczenie w łącznej wysokości 250 zł miesięcznie. Wydatki na wyżywienie dla całej rodziny pochłaniają miesięcznie 1000 zł. W związku z rozpoczęciem roku szkolnego skarżąc zmuszona będzie do poniesienia jednorazowo 1300 zł na zakup przyborów i pomocy naukowych dla swoich dzieci. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że razem ze swoim mężem posiadają na lokatach terminowych oraz innych kontach oszczędności w wysokości 50.730,69 zł.
Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż nie zasługuje on na uwzględnienie.
Na gruncie obowiązujących regulacji prawnych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialno-bytowa jest trudna.
W rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącej dotyczy obu instytucji prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ze względu na tak określone granice wniosku, skarżąca powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Do wykazania tej okoliczności zobowiązuje ją przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszego wniosku ma fakt, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody wnioskodawcy w chwili orzekania w tym przedmiocie. Należy mieć na uwadze, iż wnioskodawczyni oraz jej mąż posiadają wielkoobszarowe gospodarstwo rolne (ponad 12 ha). Z gospodarstwa tego uzyskują stałe dochody w wysokości 19.562 zł rocznie. Dodatkowo otrzymują oni dopłaty do gruntów rolnych, w 2012 roku w wysokości 12.202,83 zł. Skarżąca otrzymuje również stałe wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości średnio 2.781,12 zł miesięcznie.
Należy zatem uznać, że rodzina skarżącej ma zapewnione środki finansowe na pokrycie potrzeb bytowych. Uwzględniając stałe wydatki jakie skarżąca ponosi na prowadzenie gospodarstwa rolnego oraz bieżące utrzymanie należy stwierdzić, iż wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów, a przede wszystkim stan majątkowy (ponad 12 ha gruntów rolnych, maszyny rolnicze) pozwala na przyjęcie, że dysponuje ona wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zestawienie wysokości stałych dochodów uzyskiwanych przez rodzinę skarżącej (dochody z gospodarstwa rolnego, dopłat unijnych, wynagrodzenia za pracę, emerytury teściowej) z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania nie pozwala przyjąć że wnioskodawczyni znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, umożliwiającej zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Decydujące znaczenie dla oceny przedmiotowego wniosku ma jednak fakt, iż skarżąca oraz jej mąż posiadają wolne, dostępne środki (oszczędności) w wysokości znacznie przekraczającej wysokość kosztów sądowych, które mogą wystąpić w niniejszej sprawie. Przyszłe koszty, do których uiszczenia skarżąca może być ewentualnie zobowiązana to koszt wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz koszt ewentualnego zastępstwa procesowego, które na obecnym etapie postępowania nie konieczne (brak przymusu radcowsko-adwokackiego przy wniesieniu skargi do sądu pierwszej instancji).
Uwzględniając nawet stałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, bieżącym utrzymaniem oraz leczeniem należy stwierdzić, iż wysokość zgromadzonych przez wnioskodawczynię oraz jego małżonka oszczędności – łącznie 50.730,69 zł pozwala na przyjęcie, iż dysponuje ona wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Pokrycie tych wydatków mieści się bowiem w możliwościach płatniczych skarżącej i nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania jej oraz jej rodziny. Sam fakt zgromadzenia sporych oszczędności potwierdza, iż uzyskiwane przez skarżącą oraz jej męża dochody wystarczają nie tylko na pokrycie niezbędnych wydatków koniecznych, ale dają również możliwość zgromadzenia znacznych oszczędności. Kwota tych oszczędności jest na tyle duża, że pozwala na stwierdzenie, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty zainicjowanego postępowania sądowego.
Z tych względów, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.