Uzasadnienie
S. G. złożył w dniu 11 lutego 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku oświadczył, że prowadzi wspólnie z żoną i pełnoletnim synem, którzy są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Podał, że żaden z domowników nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu, nie posiada nieruchomości, ruchomości, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do wniosku dołączył kopię decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2012r. o przyznaniu skarżącemu emerytury i jej zawieszeniu, z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 18 lutego 2014r. wezwał skarżącego do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych oraz oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest:
- a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;
- b) oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny - jeżeli tak, to należało nadesłać zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność oraz wskazujące, czy skarżący uprawniony jest do zasiłku dla bezrobotnych;
- c) zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających, że żona i syn skarżącego zarejestrowani są jako osoby bezrobotne i nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych;
- d) oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego i jego rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności należało wyjaśnić: skąd skarżący, jego żona i syn czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, czy skarżący, jego żona lub syn uzyskują środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych, a jeżeli tak, to jakie środki uzyskali z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy, czy skarżący, jego żona lub syn korzystają z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości, czy skarżący, jego żona lub syn otrzymują świadczenia z pomocy społecznej - jeżeli tak to należało nadesłać dokumenty (np. kopię decyzji o przyznaniu świadczenia) wskazujące, jakie świadczenia otrzymują i jaka jest ich wysokość;
- e) zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta).
Skarżący, pomimo upływu wyznaczonego terminu, nie złożył do akt sprawy żądanych dokumentów i oświadczeń.
Stwierdzono, co następuje:
Skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Referendarz podkreśla, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W jego interesie leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku.
Zdaniem referendarza przedstawiona w rozpoznawanym wniosku sytuacja majątkowa i osobista skarżącego, rozważana pod kątem obowiązku ustanowieniem w postępowaniu sądowym przed sądem drugiej instancji profesjonalnego pełnomocnika, nie uprawnia do stwierdzenia, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Referendarz podkreśla, że weryfikacji co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy wymagało oświadczenie wnioskodawcy wskazujące na to, że ani on, ani członkowie rodziny prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe, nie uzyskują jakichkolwiek dochodów, które mogłyby stanowić źródło pokrycia kosztów bieżącego utrzymania się trzyosobowej rodziny (w aktach sprawy znajduje się decyzja ZUS o zawieszeniu wypłaty emerytury z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia przez skarżącego).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest (zob. na przykład postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009r. o sygn. akt II FZ 91/09), że nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, S. G. nienależycie uzasadnił wniosek i nie zastosował się w całości do wezwania referendarza.
Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę swoistą niechęć wnioskodawcy do ujawnienia osobistych źródeł dochodów należy stwierdzić, że opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu zastępstwa skarżącego w postępowaniu kasacyjnym, nie spowoduje nadmiernego uszczerbku w utrzymaniu skarżącego i jego rodziny.
Z powyższych względów referendarz sądowy postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.