Uzasadnienie
W. O. (dalej również: "skarżący") wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ") w sprawie zakłócenia stosunków wodnych w postaci podwyższenia terenu działki [...] położonej w [...].
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktyczny i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 19 września 2017 r. M. G., J. M. oraz W. O. zwrócili się do Burmistrza [...] z wnioskiem o wszczęcie procedury skierowanej na przywrócenie działki na ulicy [...] do stanu pierwotnego. Wnioskodawcy wskazali, że sąsiad budujący dom na tej działce dopuścił się samowolnego podniesienia terenu o około 1,5 m, co powoduje zalewanie działki nr [...] oraz drogi dojazdowej do posesji przy ul. [...] i [...]. Pismem z 27 czerwca 2018 r. organ poinformował W. O., iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego podwyższenia terenu działki nr [...] położonej w [...], mogącego potencjalnie negatywnie wpływać na działkę sąsiednią nr [...] w [...], Urząd podjął czynności w celu wyjaśnienia okoliczności zgłoszonych w piśmie - w dniu 26 czerwca 2018 r. została przeprowadzona wizja lokalna na działce nr [...]. Podczas oględzin terenu właścicielka działki nr [...] zobowiązała się do wybudowania na granicy z działką nr [...], w granicy działek, podmurówki lub obrzeża betonowego o wysokości ok. 20 cm ponad powierzchnię gruntu.
Ustalono długość obrzeża 14 m licząc od drugiego przęsła od ulicy [...]. W piśmie wskazano, że właściciel działki nr [...] nie podał szkód jakie poniósł z tytułu podniesienia sąsiedniej działki. W wyniku tych czynności Urząd Miejski w [...] stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu ponaglenia W. O. z 5 lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi [...] dodatkowy miesięczny termin do załatwienia przedmiotowej sprawy. Akta zostały zwrócone organowi w dniu 25 lipca 2018 r.
Zawiadomieniem z 21 sierpnia 2018 r. organ poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz zgłoszenia wniosków dowodowych, uwag i zastrzeżeń. Jednocześnie wyznaczono nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 30 września 2018 r. Burmistrz [...] decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] orzekł: 1. Nakazać J. K., właścicielce działki nr [...] położonej w [...], wykonanie na granicy z działką nr ew. [...] położonej w [...] podmurówki lub obrzeża betonowego o wysokości ok. 20 cm ponad powierzchnię gruntu. Długość obrzeża 14m (7 przęseł) licząc od drugiego przęsła od ul. [...].
- 2. Rozpoczęcie przedmiotowych prac należy zgłosić do Urzędu Miejskiego w [...].
- 3. Termin wykonania nakazanych prac ustala się na 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. O. podnosząc, iż żadne odwodnienie nie zostało wykonane. W odwołaniu zakwestionował obowiązki nałożone na właściciela nieruchomości nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia w sprawie szeregu czynności wyjaśniających, naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Zwrot akt do Burmistrza nastąpił w dniu 24 grudnia 2018 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji pismami z 10 stycznia 2019 r. zawiadomił strony postępowania o przeprowadzeniu dowodu z oględzin nieruchomości, których termin wyznaczył na dzień 21 stycznia 2019 r. Do akt sprawy dołączono protokół z oględzin, po czym organ I instancji pismem z 30 stycznia 2019 r. zawiadomił strony postępowania o wyniku ustaleń poczynionych na oględzinach. W dniu 1 marca 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo W. O., w treści którego przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o kontynuowanie postępowania dowodowego. Pismem z 4 marca 2019 r. organ zawiadomił o przeprowadzeniu dowodu z oględzin, których termin wyznaczył na dzień 11 marca 2019 r. Pismem z 21 marca 2019 r. organ zawiadomił o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2019 r. Pismem z 30 kwietnia 2019 r. organ zawiadomił o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do 28 czerwca 2019 r., jednocześnie informując, iż powodem powyższego jest brak opadów i w związku z tym możliwości przeprowadzenia wizji lokalnej.
Do akt sprawy dołączono notatkę służbową z 14 maja 2019 r. sporządzoną na okoliczność przeprowadzonych w tym dniu oględzin. Pismem z 15 maja 2019 r. organ I instancji zawiadomił o wyniku oględzin oraz możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach. Następnie pismem z 20 maja 2019 r. organ zawiadomił o oględzinach, których termin wyznaczył na 22 maja 2019 r. Pismem z 4 czerwca 2019 r. organ zawiadomił o kolejnym terminie oględzin oraz przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do dnia 12 lipca 2019 r. W dniu 10 czerwca 2019 r. do akt sprawy wpłynęło ponaglenie W. O. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza [...] w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi [...] dodatkowy miesięczny termin do załatwienia sprawy. Akta wpłynęły do Burmistrza [...] w dniu 29 lipca 2019 r.
Burmistrz [...] decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] orzekł: 1. Nakazać J. K., właścicielce działki nr [...] położonej w [...], wykonanie na granicy z działką nr ew. [...] położonej w [...] podmurówki lub obrzeża betonowego o wysokości ok. 20 cm ponad powierzchnię gruntu. Długość obrzeża 14m (7 przęseł) licząc od drugiego przęsła od ul. [...];
- 2. Rozpoczęcie przedmiotowych prac należy zgłosić do Urzędu Miejskiego w [...];
- 3. Termin wykonania nakazanych prac ustala się na 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. O., który wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmianę obowiązku nałożonego na J. K. przez nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego.
W dniu 2 września 2019 r. do Burmistrza [...] wpłynęła przedmiotowa skarga, w której W. O. zarzucił Burmistrzowi [...] przekroczenie terminu do załatwienia sprawy pomimo postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], stwierdzających zasadność jego ponagleń i wyznaczających miesięczny termin załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] wskazał, że się z nią nie zgadza, gdyż sprawa została załatwiona wydaniem decyzji z [...] lipca 2019 r. nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2019 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a."), w przypadku, gdy organ prowadzi postępowanie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, uregulowane przepisami K.p.a., pozostaje w ścisłym związku z art. 37 K.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
W myśl art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady tej wypływa dla organów obowiązek prowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach. Naturalną konsekwencję zasady szybkości postępowania stanowi wprowadzenie obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 1 – 5 K.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do tego terminu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Ponadto, stosownie do art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji jest zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Z akt sprawy wynika, że sprawa toczy się przed Burmistrzem [...] od 19 września 2017 r. Skarżący w dniach 5 lipca 2018 r. i 10 czerwca 2019 r. składał ponaglenia, które zostały uznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za uzasadnione. Burmistrz [...] decyzją z [...] września 2018 r. zakończył postępowanie. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Akta sprawy zostały zwrócone Burmistrzowi w dniu 24 grudnia 2018 r. Po upływie 7 miesięcy, Burmistrz [...] decyzją z [...] lipca 2019 r. nakazał J. K. wykonanie na granicy z działką nr ew. [...] położonej w [...] podmurówki lub obrzeża betonowego o wysokości ok. 20 cm ponad powierzchnię gruntu. Skarga na przewlekłość wpłynęła do organu 2 września 2019 r., a decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2019 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ w tej sprawie dopuścił się przewlekłości, gdyż postępowanie prowadzono dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Poszczególne czynności organ podejmował w znacznych odstępach czasu. Pierwszą decyzję w sprawie organ wydał dopiero [...] września 2018 r., a więc po upływie ponad roku od wszczęcia postępowania i po złożeniu ponaglenia przez skarżącego. Organ również nie dotrzymał miesięcznego terminu wyznaczonego przez Kolegium w postanowieniu z dnia [...] lipca 2018 r. Kolejną decyzję organ wydał [...] lipca 2019 r., ale została uchylona decyzję Kolegium z [...] października 2019 r. i przekazana do ponownego rozpoznania Burmistrzowi [...]. Organ wielokrotnie przedłużał postępowanie, informując strony o kolejnych terminach rozpoznania sprawy. Czynności w tej sprawie były podejmowane w znacznej odległości czasowej, nieuzasadnionej etapem postępowania, na którym znajdowała się sprawa.
Przede wszystkim terminy licznych oględzin wyznaczane były w dużych odstępach czasu (21 stycznia 2019 r., 11 marca 2019 r., 30 kwietnia 2019 r., 14 maja 2019 r., 22 maja 2019 r., 12 czerwca 2019 r.), przy czym część z nich nie została przeprowadzona z uwagi na brak opadów. Tak długi okres zwlekania z podejmowaniem kolejnych czynności w sprawie i zakończeniem postępowania był nieuzasadniony, zwłaszcza mając na uwadze, że zasadą powinno być rozpatrzenie sprawy w terminie miesiąca od dnia jej zainicjowania. Po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z [...] października 2019 r. sprawa nadal nie jest zakończona i wymaga załatwienia.
Tym samym, należy stwierdzić, że organ swoim postępowaniem nie zachował zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a. i naruszył art. 35 K.p.a. Naruszenia zasady szybkości postępowania nie mogą co do zasady uzasadniać składane przez stronę liczne wnioski dowodowe. Na organie spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania w sposób sprawy, racjonalny i efetywny. Wobec powyższego, Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy naruszenia stosunków wodnych, w terminie jednego miesiąca od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku i zwrotu akt sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu, organ w tej sprawie dopuścił się przewlekłości, jednakże nie było wystarczających podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość Burmistrza [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Analiza okoliczności tej sprawy nie daje ku temu podstaw, zwłaszcza że w sprawie konieczne było przeprowadzenie oględzin terenu w kontekście weryfikacji twierdzeń strony o tworzeniu się zastoisk wody po opadach atmosferycznych. Sąd miał na uwadze, że organ wydał dwukrotnie decyzje kończące postępowanie, a także to, że organ reagował na wszystkie pisma stron postępowania i kilkukrotnie przeprowadził oględziny działki.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi (100 zł).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.