Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r. oddalił skargę L. W. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku, zwracając się zarazem o zwolnienie od wpisu od złożonego środka odwoławczego. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, strona wskazała, że żąda przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także ze złożonych do akt sprawy dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowią świadczenie emerytalne wnioskodawcy w wysokości 1.026,07 zł netto miesięcznie oraz świadczenie emerytalne jego matki w wysokości 2.512,19 zł netto miesięcznie.
Majątek skarżącego stanowią mieszkanie o powierzchni 48,6 m2, działka rolna o powierzchni 0,23 ha oraz samochód osobowy Opel Astra II z 2000 r. o wartości około 10.000 zł. L. W. nie ma innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych.
Ponoszone przez wnioskodawcę opłaty mieszkaniowe wynoszą 562,77 zł miesięcznie, opłaty za telewizję kablową 150 zł miesięcznie, opłaty za telefon stacjonarny i telefony komórkowe 300 zł miesięcznie, opłaty za energię elektryczną około 50 zł miesięcznie, utrzymanie samochodu (ubezpieczenie i paliwo) pochłania około 450 zł miesięcznie, koszty ubezpieczenia w PZU wynoszą 150 zł miesięcznie, koszty spłaty kredytu za samochód 330 zł miesięcznie, zaś koszty zakupu niezbędnych leków 400-600 zł miesięcznie.
Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez L. W. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i matki nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wykazanych przez stronę możliwości płatniczych, stanu majątkowego i rodzinnego. Należy przy tym mieć na uwadze, że skarżący uiścił już w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w kwocie 100 zł, a także opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku w tej samej wysokości.
Dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym wnioskodawcy wynosi w sumie 3.538,26 zł miesięcznie. Na obecnym etapie postępowania jest on zaś zobowiązany do uiszczania wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Również wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń na postanowienia, które mogą zostać wydane w sprawie, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia).
Podana przez stronę wysokość miesięcznych obciążeń budżetu domowego wynosi około 2.400 - 2.600 zł miesięcznie. Należy przy tym zauważyć, że nie wszystkie z podanych przez wnioskodawcę wydatków, jak na przykład składka na ubezpieczenie komunikacyjne, mają stały, comiesięczny charakter. Także nie wszystkie z tych wydatków, jak na przykład opłata 150 zł za telewizję kablową, mogą być uznane za koszty koniecznego utrzymania.
Z kolei analiza wyciągu z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 października 2011 r. do 23 stycznia bieżącego roku wskazuje, że w każdym miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota przynajmniej kilkakrotnie przekraczająca podaną wyżej wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Najniższe saldo rachunku odnotowano na początku okresu objętego nadesłanym wyciągiem. Wyniosło wtedy 739,23 zł. W kolejnych miesiącach było wyższe i tylko w końcu grudnia ubiegłego roku spadło poniżej 1.000 zł.
Powyższe świadczy o tym, że także po uwzględnieniu niezbędnych obciążeń budżetu domowego, których skarżący nie wyszczególnił, jak koszty zakupu żywności, czy odzieży, do jego dyspozycji pozostają środki pozwalające uiścić zarówno wpis od skargi kasacyjnej, jak i inne, ewentualnie należne opłaty sądowe.
Należy także przypomnieć, że L. W. opłacił już w przedmiotowej sprawie zarówno wpis od skargi, jak i opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku, zatem opłaty w takiej samej wysokości, jak aktualnie należny wpis od skargi kasacyjnej. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do ustalenia, że jego możliwości płatnicze uległy pogorszeniu w taki sposób, aby aktualnie nie mógł wygospodarować środków w takiej wysokości.
Należy zatem stwierdzić, że wykazane przez L. W. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny nie stanowią podstawy do stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki obligujące do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych L. W. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.